Van keurige directiesecretaresse in plooirok naar hitzangeres in strakblauw broekpak

Het eerste jaar dat zij bij Earth & Fire zong, leidde Jerney Kaagman een dubbelleven. Overdag was zij een keurige directiesecretaresse bij een boekhandel, in plooirok en met parelketting. ’s Avonds stond ze op het podium met de symfonische rockband, in een leren pak met zware oogmake-up en hoog getoupeerd haar. Pas na de derde top-10-hit koos ze volledig voor de muziek.

 Jerney Kaagman overleed donderdag op 79-jarige leeftijd in haar woonplaats Blaricum. Ze had al lange tijd de ziekte van Parkinson.

Nette middenklasse, pianoles, paardrijden, concerten van het Residentie Orkest, zo beschreef Kaagman zelf haar jeugd. Geboren in 1947 in Den Haag, opgegroeid in het nabijgelegen Voorburg. Haar onzekerheid verborg ze achter een koele, afstandelijke houding, zei ze zelf; een houding die ook de bewonderaars op afstand hield.  „Ik schijn een sexy uitstraling te hebben”, zei ze in 1994 in Trouw. „Dat hoorde ik ook toen ik bij Klasgenoten van Koos Postema zat. Jongens vertelden toen dat ze allemaal verliefd op me waren geweest.”

Als zestienjarige zong ze in de schoolband de Rangers. In september 1969 kwamen de broers Gerard en Chris Koerts haar vragen voor hun band Earth & Fire. „Ik was net directiesecretaresse geworden en had de weekeinden vrij”, vertelde ze later, in eerdergenoemd interview in Trouw. „Of ik nou in een band speelde of in de tuin zat, maakte me niet zo veel uit. Ik wist toen nog niet dat ik in een behoorlijk ambitieuze groep was terechtgekomen.”

‘Wild wijf in een minirokje’

De tweelingbroers met hun blonde baarden hadden een psychedelische band voor ogen à la Jefferson Airplane. Ook Jimi Hendrix en Moby Grape behoorden tot de invloeden. De broers verzamelden een behoorlijke partij elektronica om zich heen, zoals de mellotron, en experimenteerden erop los. De band speelde in het voorprogramma van de Golden Earring, wat de professionalisering vaart gaf. Met haar heldere, hese sopraan, gedrenkt in echo, gaf Kaagman menselijkheid aan de muziek.

Kaagman groeide snel uit van „een middelbareschooltrut in een geruite plooirok” tot een „wild wijf in een minirokje”, zei ze zelf in 1994 in De Telegraaf: „Ik deed mijn haar heel wild en ik kleedde me in de nieuwste modische snufjes. De jongens stonden met de tong op de klompen hijgend naar me te kijken.”

Al snel kwamen de hits. George Kooymans van de Earring schreef hun eerste single ‘Seasons’ (1969). Die opende een vrijwel onafgebroken reeks van top-10-hits, met als grootste ‘Memories’, ‘Maybe Tomorrow, Maybe Tonight’ en ‘Love of Life’. „De jongens kregen er de hik van dat ze steeds maar nieuwe hits moesten produceren”, zei Kaagman. „Ze leefden zich veel meer uit in lange themastukken met langgerekte, dromerige solo’s” (Trouw, 1994). Op conceptalbums als Song of the Marching Children (1971) en Atlantis (1973) kon de band zijn goddelijke gang gaan in lange, spacy tracks.

Er was nooit ruzie in mijn band, vertelde ze in 2000 in NRC: „Ik was de bindende factor. Een vrouw in een band, dat is anders dan alleen maar kerels.” Kaagman voelde zich veilig in de mannenwereld, als one of the boys, wat enigszins werd bemoeilijkt doordat ze een sterke aantrekkingskracht had op de fans. De rest van de band nam haar in bescherming. Eén keer moesten ze haar ontzetten uit een door aanbidders belegerde wc. Een halve eeuw lang leefde Kaagman samen met Bert Ruiter, bassist van Focus en Earth & Fire, die in 2022 overleed. Het echtpaar had bewust geen kinderen.

Blauw broekpak

Met de komst van de punk en de disco kwam de progrock in zwaar weer. Na enkele moeilijke jaren vond de band zichzelf opnieuw uit, met het album Reality Fills Fantasy (1979). Die opende nog met een gebruikelijk epos van elf minuten, maar daarna volgden frisse disco en pop.

Het zomerse ‘Weekend’, met calypso-intro en huppelend ska-ritme, werd hun allergrootste hit. Tijdgenoten herinneren zich nog levendig het metallic blauwe broekpak waarin ze op 10 november 1979 in het tv-programma Toppop verscheen. De nauwsluitende, bruinleren creatie van Carla V werd met blauwe folie beplakt, met autolak om de zaak bijeen te houden. ‘Weekend’ werd, na ‘Memories’ hun tweede nummer 1-hit.

De band slaagde er niet in om het succes een vervolg te geven en in 1983 gingen ze uit elkaar. Kaagman maakte twee genegeerde soloalbums, Made on Earth (1984) en Run (1987), bracht een eigen parfum op de markt (‘Jerney’ – for a woman like you), en poseerde bloot in het eerste nummer van de Nederlandse Playboy, dat mei 1983 verscheen. Van 1987 tot 1996 trad ze weer op onder de naam Earth & Fire in het nostalgiecircuit, maar die reïncarnatie was zonder de broers Koerts.

Jerney Kaagman als jurylid van ‘Idols’, 2005.

Beeld ANP / Fotopersburo Edwin Janssen

In haar tijd bij Earth & Fire had ze opgemerkt dat popbands vaak weinig terugzagen van de omzet. Dat kon beter, dacht ze. „Artiesten halen er vaak hun neus voor op, maar het slijk der aarde geeft je creatieve armslag”, vertelde ze in 1994 aan NRC. Dus streed ze sinds de jaren tachtig voor de belangen van Nederlandse musici, als medeoprichter en voorzitter van de vakbond BV Pop, als pr-manager van Radio Noordzee Nationaal, en als directeur van belangenvereniging Conamus (Comité voor Nederlandse Amusementsmuziek), later Buma Cultuur geheten.

Van 2002 tot 2008 was zij jurylid van de populaire talentenshow Idols. Hier kreeg ze soms de kritiek dat ze nogal streng overkwam, mede door haar strakke gezicht en monotone stem. Allengs werd duidelijk dat dit een medische oorzaak had. In 2012 maakte ze bekend dat ze leed aan de ziekte van Parkinson, net als haar moeder, voor wie ze jarenlang had gezorgd. Ze trok zich grotendeels terug uit het openbare leven. Wel trad ze nog naar buiten als ambassadeur van de Parkinson Vereniging.