Verdedigen wordt routine voor de Britse premier Keir Starmer, als het om Peter Mandelson gaat

3 uren geleden 1

Keir Starmer is woest, verbolgen, onthutst. Een nieuwe ontwikkeling in de saga rond de gevallen Labourpoliticus Peter Mandelson levert weer problemen op voor de Britse premier, ruim twee weken voor belangrijke regionale verkiezingen. Afgelopen donderdag bracht The Guardian naar buiten dat Mandelson een negatief oordeel kreeg bij zijn screening voor een ambassadeurspost. Dat zou uitzonderlijk zijn. Toch kon hij aan de slag in de Verenigde Staten. Starmer, zegt hijzelf, wist niets van die screening.

De vraag is: hoe kan dat? Sinds de onthulling donderdag liep de spanning rond Starmers rol in dit dossier op: hij stelde Mandelson aan op de belangrijke diplomatieke post, in de hoop de banden met de VS warm te kunnen houden. In een debat in het Lagerhuis geeft Starmer maandagmiddag de schuld aan het ministerie van Buitenlandse Zaken, opdrachtgever van de screening. Op herhaaldelijke verzoeken om informatie over de screening bleef het antwoord: we kunnen hier niets over mededelen. Een hoge ambtenaar van het ministerie, Olly Robbins, is vorige week ontslagen.

Onbekend is nog waarom Mandelson niet door de screening kwam. De val van het Labourkopstuk concentreert zich rond zijn relatie met de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein. In september werd Mandelson ontslagen als Brits ambassadeur in de Verenigde Staten, nadat bekend werd hoe nauw bevriend hij was met Epstein. Begin dit jaar bleek dat Mandelson als minister gevoelige overheidsinformatie doorgaf aan Epstein. De Financial Times oppert dat de screeningsproblemen samenhangen met Mandelsons contacten in Rusland en China.

Starmer begrijpt, zegt hij, dat bepaalde onderdelen van een screening privacygevoelig zijn. Maar de conclusie had met hem gedeeld moeten en kunnen worden, zegt hij. Topambtenaar Robbins deed dat niet omdat hij in de veronderstelling verkeerde dat hij er niet over mócht vertellen, zegt Starmer in het Lagerhuis. Downing Street publiceerde vrijdag een document waarin staat dat er geen wet is die ambtenaren verbiedt om aanbevelingen van deze UK Security Vetting te berde te brengen.

Geen concreet bewijs voor liegen

In zijn verklaring presenteert Starmer een feitelijke uiteenzetting rond het benoemingsproces van Mandelson, waarbij hij veel benadrukt dat de dingen „als gebruikelijk” verliepen, voor zover hij had kunnen overzien. Zijn aandacht voor het proces, in plaats van voor de inschattingsfout van de aanstelling die hij ook erkent, leidt tot kritiek van Hannah Keenan, adjunct-directeur van het Institute for Government. Proces, schrijft ze in een commentaar, is geen vervanging voor beoordelingsvermogen. Ze vreest dat Starmers aanval op het ministerie schade berokkent aan de verhouding tussen politiek en ambtenaren.

En dan de oppositie. Op één moment tijdens Starmers betoog maandag barst die in lachen uit, als hij opwerpt dat de parlementariërs de situatie vast ongelooflijk vinden. Ja, dat vinden ze. De oppositie verwijt hem op zijn best een gebrek aan nieuwsgierigheid, vertrouwt zijn kunde niet, of gelooft hem niet. Ed Davey, leider van de Liberaaldemocraten, vindt dat Starmer alleen nog kan opstappen, om zo zijn belofte in te lossen van een „eerlijke, integere en verantwoordelijke” overheid. Ook van Labourparlementariërs kreeg de premier kritische vragen. Twee parlementariërs worden het Lagerhuis uitgezet omdat ze Starmer een leugenaar noemen – dat mag niet volgens de regels van het huis.

De oppositieleider in het Lagerhuis, Conservatief Kemi Badenoch, was er vorige week nog van overtuigd dat Starmer loog over zijn kennis van de screening. Ze verweet Starmer in het debat dat hij geen vragen had gesteld over Mandelson omdat hij de antwoorden niet wilde weten. Starmers verweer was, telkens, dat hij de antwoorden niet had gekregen. Geen van de parlementariërs wist Starmers verhaal met concreet bewijs onderuit te halen.

Debat wordt vervolgd

De houdbaarheid van Starmers premierschap is meermaals onderwerp van discussie geweest en na eerdere onthullingen rond Mandelson in februari luidden kranten en columnisten het begin van het einde in. Maar voor Labourparlementariërs die zichzelf wel zien in Starmers rol is het moment er niet naar om hem van zijn troon te stoten. Over ruim twee weken zijn er regionale verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk. Te kort dag voor het sociaaldemocratische Labour om nog plots een nieuw gezicht en een vernieuwd verhaal te presenteren.

Het debat wordt vervolgd: dinsdag verschijnt de ontslagen ambtenaar Olly Robbins voor een parlementscommissie om de kwestie te bespreken. Zijn medestanders spraken zich de afgelopen dagen uit in de media, ze vinden dat hij onder de bus is gegooid.