Waarom je AI niet om dieetadvies moet vragen

Veel tieners die willen afvallen laten tegenwoordig hun dieet samenstellen door AI: snel, makkelijk en gratis. Toch blijkt dit geen goed idee. Fouten kunnen leiden tot een te lage calorie-inname, soms zelfs zo weinig dat het neerkomt op het overslaan van een hele maaltijd.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Nieuw onderzoek van de Istanbul Atlas Universiteit vergeleek de voedingsadviezen van AI met die van een diëtist. Wat bleek? AI-modellen genereren regelmatig schema’s met verkeerde hoeveelheden calorieën en macronutriënten. Dat kan gezondheidsrisico’s opleveren voor tieners die gewicht willen kwijtraken.

AI vs diëtist

De onderzoekers gebruikten de gratis versie van vijf AI-modellen: ChatGPT 4, Gemini 2.5 Pro, Bing Chat-5GPT, Claude 4.1 en Perplexity. Ze lieten de modellen in totaal zestig voedingsschema’s maken voor vier 15-jarige tieners: twee jongens en twee meisjes, van wie per geslacht één tiener met overgewicht en de ander met obesitas.

De opdrachten die de wetenschappers aan de AI-modellen gaven, bevatten de leeftijd, lengte en het gewicht van de persoon voor wie het schema bedoeld was. Daarnaast vroegen ze om een voedingsplan voor drie dagen, met drie maaltijden en twee snacks per dag.

De onderzoekers vergeleken de door AI gegenereerde voedingsschema’s vervolgens met schema’s die waren opgesteld door een diëtist gespecialiseerd in gezondheidsproblemen bij tieners.

Hele maaltijd missen

De resultaten laten zien dat de AI-modellen de benodigde energie-inname structureel te laag inschatten. Gemiddeld bevatten de AI-schema’s bijna 700 calorieën minder dan de schema’s van de diëtist: een verschil dat ongeveer overeenkomt met het overslaan van een volledige maaltijd.

Volgens hoofdonderzoeker dr. Ayşe Betül Bilen kan dit problematisch zijn voor jongeren die nog in de groei zijn. “Maaltijdplannen die door AI-modellen worden gemaakt, onderschatten vaak de benodigde energie- en voedingsinname”, zegt ze. “Het volgen van zulke schema’s kan tijdens de tienerjaren negatieve gevolgen hebben voor groei, stofwisseling en eetgedrag.”

Verkeerde balans

Niet alleen het aantal calorieën klopt vaak niet. Ook de verdeling van voedingsstoffen wijkt af van internationale voedingsrichtlijnen. Daarin wordt aanbevolen dat ongeveer 45 tot 50 procent van de calorieën uit koolhydraten komt, 15 tot 20 procent uit eiwitten en 30 tot 35 procent uit vetten.

De AI-schema’s bevatten gemiddeld meer eiwitten en vetten dan aanbevolen. Zo lag de eiwitinname ongeveer 20 gram hoger dan in de schema’s van de diëtist, waardoor 21 tot 24 procent van de energie-inname uit eiwitten kwam. Ook het aandeel vetten lag hoger: in de AI-plannen was 41 tot 45 procent van de calorieën afkomstig uit vetten.

Tegelijkertijd bevatten de schema’s juist veel minder koolhydraten. Gemiddeld lag de hoeveelheid koolhydraten ongeveer 115 gram lager dan in de plannen van de diëtist, waardoor slechts 32 tot 36 procent van de energie-inname uit koolhydraten kwam.

Waarom AI de fout ingaat

Hoewel officiële richtlijnen voor een gezond voedingspatroon online beschikbaar zijn, lijken AI-modellen hun adviezen hier niet altijd op te baseren. Volgens de onderzoekers komt dit waarschijnlijk doordat AI-modellen niet specifiek zijn ontworpen om medisch nauwkeurige adviezen te geven.

“AI-modellen zijn primair getraind om logisch klinkende en gebruiksvriendelijke antwoorden te geven, niet om klinisch precieze adviezen te formuleren”, zegt Bilen. Daardoor baseren ze zich waarschijnlijk eerder op populaire dieetpatronen dan op wetenschappelijk onderbouwde voedingsrichtlijnen.

Geen vervanging voor een diëtist

De onderzoekers benadrukken dat AI nuttig kan zijn als hulpmiddel, bijvoorbeeld om meer te leren over voeding. Maar het zou geen vervanging moeten zijn voor professioneel advies, vooral niet voor jongeren.

De tienerjaren zijn namelijk een cruciale periode voor lichamelijke groei, botontwikkeling en cognitieve ontwikkeling. Een dieet met te weinig energie of koolhydraten kan die ontwikkeling verstoren.

Volgens de onderzoekers is het daarom belangrijk dat tieners die willen afvallen professionele begeleiding krijgen bij het opstellen van een voedingsschema.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Afvallen heeft meer invloed op je lichaam dan je zou denken: je darmen en brein veranderen mee en Je wilt afvallen, maar welk dieet werkt nu echt?.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: