Waarom samen dansen zo goed voelt: je hersenen synchroniseren

Ervaren ballroomdansers voelen het waarschijnlijk al lang: als ze echt goed op elkaar zijn afgestemd, gaan hun hersenen synchroon lopen, waardoor ze als één geheel bewegen. Wetenschappers van de University of Colorado Boulder wisten dat nu ook aan te tonen. “Als we dansen, koppelen onze hersenen zich feitelijk aan elkaar”, zegt onderzoeksleider Thiago Roque. “We synchroniseren onze hersenen dus via ons gedrag.”

Voor dit unieke experiment kregen dansparen, die de sensuele Argentijnse tango uitvoerden, een EEG-kap op om de elektrische activiteit in de hersenen meten. Als de dansers synchroon bewogen, begon ook de activiteit in hun hersenen opvallend veel op elkaar te lijken. Wetenschappers noemen dit verschijnsel neurale synchronisatie. Vergelijkbare patronen zijn eerder gezien bij andere sociale activiteiten, zoals samen gitaar spelen, maar nog nooit bij dans.

De onderzoekers gingen nog een stap verder en ontwierpen een draagbaar apparaat dat de hersenactiviteit van dansers monitort en trilt wanneer ze synchroon zijn. Het hulpmiddel, dat dansers om hun pols dragen, staat nog in de kinderschoenen. Maar Roque voorziet dat vergelijkbare technologie op een dag mensen kan helpen bij het leren van allerlei taken waarbij coördinatie zonder woorden nodig is, zoals muziek maken of teamsporten. “Als we een beweging uitvoeren, zijn we ons niet bewust van dit soort synchronisatie. Mijn doel was om die onbewuste processen bewust te maken.”

Dansen en onderzoeken tegelijk

Ruojia Sun weet alles van dit soort onbewuste communicatie. Ze nam deel aan het onderzoek, zowel als onderzoeker als in haar rol als danser. Sun begon met tango toen ze vijf jaar geleden naar Boulder verhuisde. In tegenstelling tot veel andere dansvormen is tango zelden gechoreografeerd: dansers improviseren meestal hun passen op het moment zelf. Paren geven hun volgende bewegingen aan via subtiele signalen, zoals een lichte druk van de handen of een verschuiving van het bovenlichaam.

“Ik ben zoveel aspecten ervan gaan waarderen”, zegt Sun. “Het is een heel bijzondere manier om contact te maken met een ander mens.” Om die verbinding te onderzoeken, bracht Roque vijf paren ervaren tangodansers, waaronder Sun en haar vaste danspartner, naar het lab. Naast de EEG-kappen droegen de paren bewegingssensoren om hun enkels, zodat het onderzoeksteam hun stappen kon volgen.

Afhankelijk van afstemming

Als neuronen in de hersenen vuren, creëren ze pulsen van elektrische activiteit, oftewel hersengolven. EEG-sensoren meten deze golven op verschillende frequenties. Mensen produceren bijvoorbeeld vaak snelle pulsen, zogenaamde bètagolven, wanneer ze zich concentreren of intensief nadenken. Langzamere thetagolven ontstaan juist vaker als ze ontspannen.

Het gedrag van die golven bleek in het experiment afhankelijk van hoe goed de dansers op elkaar waren afgestemd. Wanneer een leider bijvoorbeeld een stap naar voren zette en de volger vrijwel onmiddellijk (binnen 200 milliseconden of minder) een stap naar achteren deed, bleken hun hersengolven vaak overeen te komen: ze stegen en daalden ongeveer tegelijk. Waren hun passen niet synchroon, dan waren hun hersenen dat ook niet. Deze trends golden voor verschillende soorten hersengolven, waaronder bèta- en thetagolven. “De resultaten waren bijzonder”, zegt Roque. “De koppeling was zelfs beter dan ik had verwacht.”

Sterker gevoel van verbondenheid

De volgende vraag was of een draagbaar apparaat die ervaring van synchronie kan versterken. Sun testte een speciaal biofeedback-apparaat van het team samen met haar tangopartner. Het hulpmiddel zoemde continu, maar begon sterk te trillen wanneer hun hersengolven synchroon liepen. Sun merkte op dat het gezoem storend was als zij en haar partner niet synchroon waren. Maar wanneer dat wel zo was, voelde het juist goed. “Het versterkte bijna dat gevoel van verbondenheid”, zegt ze.

Het duurt nog wel even voordat dansers of anderen dit soort apparaten in het dagelijks leven kunnen gebruiken. Om te beginnen moeten de instellingen worden omgedraaid: het apparaat moet juist zoemen wanneer dansers niet op elkaar zijn afgestemd en stil blijven als ze synchroon zijn.

Technologieën die onbewuste signalen bewust maken, kunnen mensen helpen elkaars gedrag beter te begrijpen, ook in teamsporten zoals voetbal en wielrennen, besluit de onderzoeker. “Bij sport moet je weten wat je teamgenoten gaan doen. Met een systeem als dit kunnen ze mogelijk leren om elkaar tijdens trainingen beter te begrijpen.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Muziek laat ons dansen, zelfs als we het liedje stiekem helemaal niet leuk vinden en Een stevige bas zet ons aan tot dansen, zelfs als we de tonen niet kunnen horen: dit is waarom. Of lees dit artikel: Verrassend: zelfs je oogleden dansen mee op muziek.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: