Wisselstoringen en hoe een vastvriezende tong daarop lijkt

De vorige video over winter in Nederland, wissels, het spoor, de NS en ProRail zorgde ook voor een storm aan vragen. Een vraag, of eigenlijk twee, kwam steeds terug en Diederik behandelt ze hier in deze video:

Waarom verwarmt ProRail die wissels niet gewoon?

Onder de vorige video kwam steeds dezelfde vraag terug: waarom verwarmt ProRail die wissels niet gewoon? En ook: maar ze doen dat toch al? Plus de klassieker: ze hebben die verwarming zeker uitgezet door “klimaatgedoe”. Tijd voor een vervolg, want naast plakkerige sneeuw is er nóg een natuurkundig probleem dat ProRail dwarszit: latente warmte.

Zesduizend wissels

Eerst even de feiten. Van de ongeveer zesduizend wissels in Nederland hebben er volgens ProRail zo’n 2400 wisselverwarming. Dat gebeurt met gasbranders of met elektrische systemen, denk aan iets als een verwarmingsmat die tegen het wissel zit. Vroeger waren die gasbranders grote aardgasverbruikers. Met hoge gasprijzen en klimaatdoelen is dat op grote schaal lastig vol te houden. Daarom worden wissels niet standaard altijd verwarmd, zeker niet op plekken waar het minder cruciaal is, zoals sommige rangeerterreinen. De trend is bovendien richting volledig elektrisch.

Wisseltong, tong uit je mond

Maar let op: wisselverwarming is niet bedoeld om sneeuwklonten weg te smelten. Het doel is veel specifieker. Een wissel heeft een metalen tong die tegen de linker- of rechterrail sluit. En metaal plus vorst kan verraderlijk zijn. Net als wanneer je in de winter met je tong een metalen paal aanraakt, kan zo’n wisseltong vastvriezen aan het metaal waar hij tegenaan ligt. De verwarming houdt de tong net boven het vriespunt zodat hij kan blijven bewegen.

Latente warmte

En dan die latente warmte. IJs smelten kost absurd veel energie, bijna net zo veel als je nodig hebt om water van kamertemperatuur tot 100 graden te verwarmen. Dus als er een dikke klont ijs of natte sneeuw op een wissel ligt en er komt over twee minuten alweer een trein langs, dan kun je dat met normale verwarming niet “even wegsmelten”. Tenzij je extreem zware elementen plaatst en dan ben je terug bij dezelfde discussie: enorm energieverbruik en dus veel kosten voor publiek geld.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Afbeelding bovenaan dit artikel: OpenVerse, foto door William Alden