Zomergast Merel Pauw lijkt overal wel over te willen praten

„Ze maakt theater, presenteerde een kinderprogramma en zette zichzelf op de kaart met het nummer ‘Je vader’, waarin ze rapt: ‘Ik neuk je vader zonder condoom’”, zegt Janine Abbring, heel keurig gearticuleerd. Zomergast Merel Pauw zit achter haar al klaar in een houten stoel en begint haar hoofd naar de tafel toe te bewegen bij het woord „neuk”. Net na „condoom” maakt haar hoofd contact met het tafelblad.

Ik heb dit verder niet gefactcheckt, maar gok dat Pauw de eerste Zomergast is met de woorden „neuk” en „condoom” in haar introductietekst. Misschien is dat ook wat door haar hoofd schoot toen ze het op tafel legde. Een beetje trots en een beetje gegeneerd.

Het is een theatraal gebaar, zo’n hoofd op een tafel, maar dat past ook bij een theatermaker, en al helemaal bij eentje die graag al rappend aankondigt dat ze je vader gaat neuken. Of je meisje. Het is eigenlijk niet Pauw die dat doet, maar Elmer – haar artiestennaam, haar alterego. Toen Merel Pauw voor het eerst in Elmer veranderde, leverde dat teksten op als:

Zoals jullie weten kan ik erg goed rappen*
Na de show neuk ik je meisje met een strap-on**
M’n vlijmscherpe woorden zijn m’n allergrootste weapon***
En weapon is geweer in het Engels

Sinds die vroege nummers, waarin neuken nooit ver weg was, bracht Pauw als Elmer ook nummers uit over (onder meer) weggedrukte rouw, paniekaanvallen en de platheid van Nederland. Nu, in Zomergasten, vallen er dus meer dan genoeg thema’s aan te snijden, en Pauw lijkt ook overal wel over te willen praten: over het verschil tussen pro seks zijn en sexy zijn, over lichamelijke schaamte, over de universele betekenis van nachtmerries, over de ingewikkelde band met haar vader (cabaretier en zelfbenoemd complotdenker George van Houts) en het verlies van haar moeder (actrice Leonoor Pauw).

Over de meeste onderwerpen lijkt Pauw al heel goed te weten wat ze wil vertellen. Waar Abbring bij sommige gasten lang moet graven om op een persoonlijke anekdote te stuiten, ligt het persoonlijke deze zondagavond altijd voor het oprapen. Fragmenten uit de horrorfilms Under the skin en Hereditary vormen een opstapje naar Pauws eigen nachtmerries, en haar vaakst terugkerende nachtmerrie heeft dan weer alles te maken met haar moeder. De angst haar te vergeten.

Pauw huilt bij het kijken van een fragment uit Brozer, een film over de ziekte en het overlijden van haar moeder. Ze slaat haar armen beschermend om zich heen. „Wat bescherm je?”, vraagt Abbring. „Mezelf”, zegt Pauw, en ook: „de doorn van de heks”, want eerder heeft ze een fragment laten zien uit een sprookjesachtige animatiefilm waarin een heks een stekel in haar rug heeft zitten. Die bezorgt haar constante pijn, maar is ook de bron van haar toverkracht. „Míjn doorn”, zegt Pauw met haar armen om haar buik. „Niet aankomen.”

„Maar als je dit laat zien in Zomergasten, weet je dat ik er vragen over ga stellen”, zegt Abbring. „Je nodigt mij ook een beetje úít om er vragen over te stellen. Ik probeer niet te hard te poeren…” „Het mág”, zegt Pauw; „het mág.” Ze staat alleen nog ergens midden in de rouwverwerking, voegt ze daaraan toe. Misschien op de plek waar ze nog steeds wil dat die doorn in haar buik blijft. „Maar ik ben wel heel bereid om dát te laten zien.”

Voor wie niet van metaforen houdt zijn er fragmenten van een verregend catwalkevenement in Ermelo („En daar is Ank in haar roze huispak”), en voor wie niet houdt van Ermelo is er nog een informatief blokje over intersectionaliteit. Het is wat intensief soms, drie uur aan doordachte volzinnen, maar ook indrukwekkend.

Een paar keer zegt Pauw hardop: „Ik ben nu live op tv”. Alsof het steeds opnieuw tot haar doordringt. Ze lijkt er telkens een beetje van te schrikken. In de warme studio draagt ze een grote trui, want ze wil zich verstoppen, zegt Pauw. Op het podium kan ze alles maken, in een tv-studio voelt dat net even anders. Toch merk je weinig van die angst of schaamte. Haar hoofd legt ze niet meer op tafel. De rest van de uitzending houdt ze gewoon haar kin in de lucht.

* Spreek uit: reppààhn
** Spreek uit: strep-ààhn
***Spreek uit: weppààhn