Achter een boom bespioneerde een stagiair van Southampton tegenstander Middlesbrough – de club krijgt zware straf

Verstopt achter een pijnboom, aan de rand van het trainingscomplex van Middlesbrough, staat William Salt. De stagiair van het analyseteam van Southampton, met AirPods in zijn oren en een telefoon in zijn hand, heeft een missie: heimelijk de training opnemen van de tegenstander. Met die beelden moet de technische staf van zijn club meer te weten komen van de tactiek van Middlesbrough, in aanloop naar de belangrijke wedstrijd in de play-offs om promotie, om Premier Leaguevoetbal.

Salt faalt; hij wordt betrapt. Hij slaat via een nabijgelegen golfterrein nog op de vlucht, maar tevergeefs. Hij is al gefotografeerd – vermoedelijk door een Middlesbroughmedewerker.

Een dag na Salts spionage strafte de English Football League (EFL) Southampton: diskwalificatie van de play-offs. De droom om terug te keren naar de Premier League vervloog daarmee. Southampton begint volgend seizoen zelfs met vier punten in mindering in de Championship. Niet eerder gaf de EFL zo’n verstrekkende straf.

De straf kan nog hoger uitpakken. De Zuid-Engelse club heeft toegegeven ook twee andere tegenstanders te hebben bespioneerd. Tonda Eckert, trainer van Southampton, zou een actieve rol hebben gespeeld; hij zou „bezwarende” Whatsapp-berichten naar zijn analisten hebben gestuurd.

Het schandaal, omgedoopt tot ‘Spygate’, is niet de eerste sportspionagekwestie in het grijze gebied tussen valsspelen en fanatisme. Engelse en Amerikaanse sportclubs werden eerder bestraft vanwege spionage, maar hun straffen waren beduidend milder dan die voor Southampton.

‘Bielsa rule’

Lange tijd had de EFL geen duidelijke regelgeving omtrent spionage. Dat veranderde in 2019, nadat Leeds United-trainer Marcelo Bielsa maandenlang zijn tegenstanders liet bespioneren. Een spion werd uiteindelijk betrapt in de bosjes met een verrekijker en een notitieblokje in de hand. Een half jaar later bekende Bielsa alles.

Het schandaal leidde tot de introductie van ‘regulation 127’ (artikel 127), ook wel de ‘Bielsa rule’. Daarin staat dat het verboden is om een tegenstander 72 uur voor aanvang van een wedstrijd te observeren. Leeds kreeg een boete van 200.000 pond (ruim 115.000 euro). Bielsa betaalde de boete uit eigen zak. Leeds kreeg geen punten in mindering, een jaar later promoveerde de club als winnaar van de play-offs naar de Premier League.

Amerikaanse spygate

Op veel grotere schaal verzamelde de New England Patriots, het succesvolste American footballteam ooit, tussen 2000 en 2007 een enorme hoeveelheid aan verboden beeld- en geluidsmateriaal van zijn tegenstanders in de NFL, de hoogste American footballcompetitie. Jarenlang liet de club speciale videoteams beelden maken van trainingen van tegenstanders – ze kregen instructies over welke excuses ze moesten gebruiken als tegenstanders ze van spionage verdachten. Ook zouden stafleden van de Patriots voorafgaand aan wedstrijden stelselmatig documenten over tactiek uit de kleedkamers van tegenstanders hebben gestolen.

Uit onderzoek van ESPN bleek dat de Patriots in hun hoofdkwartier een „geheime bibliotheek” aan beeldmateriaal hadden. Het schandaal was extra omstreden omdat de Patriots gedurende de spionagejaren drie keer de Superbowl wonnen – de NFL-finale. Toch was de NFL mild: de boete bedroeg 250.000 dollar en de club mocht via het draft-systeem minder spelers aantrekken.

Eerste halve finale van Middlesbrough tegen Southampton, in Middlesbrough op 9 mei.

Foto Craig Brough/Action Images

Een dikke tien jaar later maakte ook het Amerikaanse honkbal kennis met een spionageschandaal. The Athletic onthulde in 2019 dat de Houston Astros twee jaar lang camera’s gericht hadden op de catcher van de tegenstander. In het honkbal geeft de catcher, achter de slagman gepositioneerd, met handgebaren aan hoe de pitcher de bal moet gooien. Teamgenoten van de slagman bekeken de beelden in de catacomben en gaven vervolgens signalen aan de slagman. Hij wist daardoor hoe de pitcher de bal zou gooien.

Na een grondig onderzoek van de MLB, de hoogste honkbalcompetitie, kregen de Astros een boete van 5 miljoen dollar, en net als de Patriots minder draft picks. Ook de Astros waren zeer succesvol in de jaren waarin ze fraudeerden: in 2017 won de ploeg voor het eerst de World Series, de finale van de MLB.

Chaos bij Southampton

Door de Bielsa-regel waren sancties voor Southampton onvermijdelijk. Wel was er speculatie over de strafmaat. In de EFL-reglementen staat immers niet duidelijk omschreven hoe zwaar de straf bij het overtreden van artikel 127 moet zijn. Door The Saints hard te te straffen, lijkt de EFL nu een voorbeeld te willen stellen.

Daarmee is het mogelijk nog niet gedaan. De Southamptonspelers waren woest nadat zij hoorden over de straf. Hun loon zou bij promotie namelijk met 40 procent stijgen. Volgens The Athletic willen ze naar de rechter stappen en Southampton aanklagen.

De verschillende Angelsaksische ‘spygates’ laten zien dat spionage in sport lange tijd vooral voordelen opleverde. De milde boetes vielen in het niet bij de sportieve prestaties van de clubs. De straf voor Southampton laat voor het eerst zien dat spionage niet altijd loont.