Afslankmedicijn helpt ook na maagverkleining: patiënten verliezen alsnog fors gewicht

Een maagverkleining geldt als een van de meest effectieve behandelingen tegen ernstige obesitas. Maar bij ongeveer een op de vijf patiënten blijft het effect beperkt of komt het gewicht later terug.

Nieuw Brits onderzoek laat nu zien dat het afslankmedicijn semaglutide, de werkzame stof in middelen als Ozempic en Wegovy, mogelijk uitkomst biedt. In deze eerste gerandomiseerde en gecontroleerde studie naar semaglutide na bariatrische chirurgie verliezen patiënten die onvoldoende baat hadden bij een maagverkleining of vergelijkbare ingreep alsnog aanzienlijk gewicht.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Waarom een maagverkleining niet altijd voldoende is

Bariatrische chirurgie, of obesitaschirurgie, is een zeer effectieve behandeling voor mensen met ernstige obesitas. Bij deze ingrepen wordt de anatomie van het spijsverteringsstelsel aangepast, waardoor niet alleen de voedselinname verandert, maar ook de hormoonhuishouding die betrokken is bij honger en verzadiging.

De bekendste vorm is de maagverkleining. Daardoor kunnen mensen minder eten en krijgen ze minder calorieën binnen. Toch werkt zo’n ingreep niet bij iedereen even goed. Ongeveer een op de vijf patiënten verliest onvoldoende gewicht of komt na verloop van tijd weer aan. En dat is een probleem: wereldwijd ondergaan jaarlijks zo’n 500.000 mensen een bariatrische operatie, wat betekent dat mogelijk tienduizenden mensen per jaar onvoldoende baat hebben bij de ingreep.

Wat als de operatie onvoldoende werkt?

Voor deze patiënten waren de behandelopties lange tijd beperkt. Vaak ging het om leefstijlinterventies, zoals dieet- en bewegingsadvies, maar die leveren meestal slechts beperkte extra resultaten op. Een tweede operatie is soms mogelijk, maar brengt extra risico’s met zich mee, is invasief en bovendien niet voor iedereen beschikbaar.

Onderzoekers kijken daarom al langer naar afslankmedicatie als aanvullende behandeling. Eerdere studies lieten zien dat het medicijn liraglutide enig effect had bij patiënten die na een bariatrische ingreep onvoldoende gewicht verloren. Semaglutide, vooral bekend onder de merknaam Ozempic, leek in eerder onderzoek echter nog effectiever en leidde tot meer gewichtsverlies.

Leestip: Niet alleen minder eten: Ozempic verandert ook wat we kopen

Eerste gerandomiseerde gecontroleerde studie

Britse wetenschappers onderzochten daarom voor het eerst de effecten van semaglutide-injecties bij patiënten na bariatrische chirurgie in een gerandomiseerde en gecontroleerde studie: BARI-STEP.

Aan het onderzoek deden 70 patiënten mee, afkomstig van ziekenhuizen in Londen. Om deel te nemen moesten patiënten minimaal een jaar eerder bariatrische chirurgie hebben ondergaan. De deelnemers kregen willekeurig een wekelijkse injectie met semaglutide of een placebo en werden in totaal 68 weken gevolgd. Tijdens de eerste zestien weken werd de dosis geleidelijk verhoogd tot 2,4 milligram semaglutide. Beide groepen kregen daarnaast leefstijladvies en ondersteuning bij een caloriearm dieet.

Opvallende resultaten

De verschillen tussen beide groepen waren opvallend groot. Zo verloor 85 procent van de patiënten die semaglutide kreeg minstens 10 procent van het lichaamsgewicht. In de placebogroep gold dat voor slechts 7 procent van de deelnemers. Daarnaast verloor 62 procent van de semaglutidegroep minstens 15 procent van het lichaamsgewicht, tegenover opnieuw 7 procent in de placebogroep.

Bijna de helft van de patiënten die semaglutide kreeg (47 procent) verloor zelfs meer dan 20 procent van hun lichaamsgewicht. In de placebogroep lukte dat slechts 3 procent van de deelnemers. Belangrijk is bovendien dat het gewichtsverlies grotendeels afkomstig bleek van lichaamsvet en niet van spiermassa.

Meer voordelen

De voordelen beperkten zich niet tot de weegschaal. De onderzoekers zagen ook verbeteringen in bloedsuikerwaarden, cholesterol en andere factoren die samenhangen met hart- en stofwisselingsziekten. Daarnaast rapporteerden deelnemers een betere kwaliteit van leven. De bijwerkingen waren volgens de onderzoekers vergelijkbaar met eerdere studies naar semaglutide. Het ging vooral om misselijkheid en verminderde eetlust.

Combinatie van operatie en medicatie

Volgens onderzoeker Janine Makaronidis versterken de resultaten het argument om semaglutide te gebruiken bij patiënten die onvoldoende reageren op bijvoorbeeld een maagverkleining. “De bevindingen suggereren ook dat het combineren van chirurgie met afslankmedicatie een belangrijke aanpak kan zijn bij de behandeling van ernstige obesitas”, stelt ze.

Toch benadrukken de onderzoekers dat vervolgonderzoek nodig blijft. Grotere studies met meer uiteenlopende patiëntengroepen moeten uitwijzen hoe effectief de behandeling op langere termijn is. Daarnaast wil het team onderzoeken of semaglutide niet alleen ná, maar mogelijk ook al vóór een bariatrische ingreep voordelen kan bieden.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: