Bizarre wending Afrika Cup: Senegal moet titel inleveren

Mohammed Ndoye Barry heeft nauwelijks geslapen. Voorovergebogen hangt de veertienjarige over de toonbank van zijn vaders boutique, waarop pakken met flessen water naast een rekenmachine staan. „Hij heeft de hele nacht op Youtube naar nieuwsvideo’s zitten kijken”, knikt Abdoulaye Barry (35). Nog steeds kunnen vader en zoon het niet geloven. ,,Ce n’est pas normale”, zegt Mohammed . Het is niet normaal.

Senegal wordt wakker met een kater. In een twist die niemand zag aankomen riep de Afrikaanse voetbalbond CAF dinsdagavond gastland Marokko alsnog tot winnaar van de Afrika Cup uit, twee maanden nadat Senegals Lions de la Téranga de cup omhooghielden na de meest bizarre finale in de geschiedenis van het toernooi. De CAF heeft de oorspronkelijke uitslag, 0-1 voor Senegal, omgezet in een 3-0 voor Marokko.

Senegal won die finale, die werd getekend door omstreden beslissingen van de scheidsrechter, in de verlenging. Maar volgens de beroepscommissie van de voetbalbond is dat onterecht. Het wijst daarbij op het besluit van Senegals bondscoach Pape Thiaw en meerdere van zijn spelers om het veld te verlaten uit protest tegen het toekennen van een discutabele penalty aan Marokko, vlak voor het eindsignaal. Met een mislukte panenka wist Brahim Diaz die strafschop niet te verzilveren.

Kort daarvoor had de scheidsrechter nog een doelpunt van Senegal afgewezen, een besluit dat eveneens breed werd betwist.

Uiteindelijk kwamen de vertrokken spelers na zo’n vijftien minuten terug, op aandringen van sterspeler Sadio Mané, en liet de scheidsrechter het spel hervatten. Marokko miste de penalty waarna middenvelder Pape Gaye in de verlenging Senegal alsnog naar de overwinning schoot. Dus niet, besluit de CAF nu. Door het veld te verlaten, heeft Senegal ,,opgegeven” stelt de beroepscommissie, verwijzend naar haar regelementen.

,,Als Senegal echt had opgegeven, dan hadden ze de wedstrijd niet uitgespeeld”, reageert de veertienjarige Mohammed. Kijkend naar zijn vader: ,,Wíj zijn gewoon kampioen.”

Lees ook

Even zweeg heel Dakar om daarna te ontploffen van vreugde

‘De grote farce’

Het is woensdag het heersende sentiment in de straten van de hoofdstad Dakar, waar bij krantenkiosken de ene kop de andere overtreft – ‘De grote farce’, ‘De schande’, ‘de grap van de eeuw’ – en de groene tenues van het nationale elftal triomfantelijk worden gedragen. De CAF is een ,,corrupte bende”, bitst Adama Ndiaye (43), starend naar het hoofd van voorzitter Patrice Motsepe op een opgehangen krant.

,,Iedereen heeft gezien hoe gedurende het toernooi besluiten werden genomen in het voordeel van Marokko”, stelt Ndiaye, volgens wie de FIFA en de CAF het gastland de titel hadden ,,beloofd” (een in Senegal breed gedeelde theorie). Maar God heeft Senegal de winst gegeven, stelt Ndiaye. ,,Dat ze dat nu ongedaan willen maken, is een schande.”

FIFA-baas Gianni Ifantino, aanwezig in het stadion in Rabat tijdens de finale, noemde het gedrag van het Senegalese team destijds ,,onacceptabel”. Zo ook Marokko’s voetbalbond dat protest aantekende bij de CAF. Dat besloot eerder bondscoach Thiaw en enkele Senegalese spelers te disciplineren met wedstrijdontzeggingen en geldboetes. Ook aan Marokkaanse zijde waren er straffen, onder meer voor onsportief gedrag.

Maar de uitslag bleef ongemoeid. Marokko’s voetbalbond ging daartegen in beroep, met dit als resultaat. Dinsdag schreef de bond ,,kennis te nemen” van het herziende besluit van de CAF. ,,Het is nooit de bedoeling geweest de sportieve prestaties van de teams in twijfel te trekken”, stelde het daarbij voorzichtig, maar ,,uitsluitend om de toepassing van het wedstrijdreglement te eisen.”

Lees ook

Marokko bezwijkt onder kolossale druk in finale Afrika Cup

Senegals voetbalfederatie laat het er niet bij zitten en stapt naar het Internationale sporttribunaal CAS in Lausanne. De bond betwist dat er sprake was van opgeven, gezien het spel door de scheidsrechter werd hervat en de penalty door Marokko werd genomen. Het besluit van de CAF noemt zij dan ook ,,onrechtvaardig, ongekend en onaanvaardbaar. Dit brengt het Afrikaanse voetbal in diskrediet.”

Het is niet uitgesloten dat de CAS het oordeel van de beroepscommissie naast zich neerlegt en Senegal de toernooiwinnaar blijft. Zo wijzen analisten en juristen op de regels van de Internationale Voetbalbond IFAB, die voorschrijven dat besluiten van scheidsrechters op het veld leidend en finaal zijn – iets wat gebruikelijk ook wordt gerespecteerd.

,,Het CAF probeert een precedent te scheppen dat fouten van de scheidsechter tijdens een wedstrijd later kunnen worden teruggedraaid”, schrijft de Algerijnse voetbaljournalist Maher Mezahi op X. ,,Dat is een gevaarlijke glijdende schaal.”

Ook Senegals regering mengt zich in de polemiek en zegt de ,,onwettige en diep onrechtvaardige beslissing” van de CAF niet te zullen accepteren. Het roept op tot een onafhankelijk internationaal onderzoek ,,wegens vermoedens van corruptie” binnen de leiding van de bond en kondigt aan zelf ook ,,alle passende rechtsmiddelen” in te zetten om ,,de rechten van het Senegalese team en de eer van het Afrikaanse voetbal te herstellen.”

‘Vriendschap sterker dan de emoties’

De gebeurtenissen rondom de finale, met ook de arrestatie en recente veroordeling van achttien Senegalese supporters die zich in het stadion hadden misdragen, hebben druk gezet op de doorgaans juist warme relatie tussen Senegal en Marokko. Op sociale media en op straat liepen de gemoederen in beide landen de afgelopen weken hoog op.

Een delegatie onder leiding van premier Ousmane Sonko reisde kort na het toernooi naar Rabat, officieel om te praten over bilaterale samenwerkingen, maar ook om te benadrukken dat ,,de vriendschap tussen Senegal en Marokko sterker is dan de emoties” die de chaotische finale opriep. Maar de daaropvolgende veroordeling van de Senegalese supporters, met celstraffen oplopend tot een jaar, viel in Dakar niet goed.

In de hoofdstad togen recent nog honderden mensen door de straten om hun vrijlating te eisen. In haar communiqué haalde Senegals regering de supporters ook aan en benadrukte ,,de solidariteit van de gehele natie” met hen. Achter de schermen lopen gesprekken om de achttien naar Senegal terug te laten keren. Hun beroep dient eind deze maand.

Wat er in de tussentijd met de Afrika Cup-trofee gebeurt, is onduidelijk. Spelers van het Senegalese elftal reageerden zelf vooral met humor. Zo postte verdediger Moussa Niakhaté op Instagram een foto van hem met de beker naast de tekst ‘Kampioenen’. ,,Kom hem maar halen!”, schreef hij erbij.