Brussel geeft Europese regeringen meer ruimte om energieprijzen voor bedrijven te dempen

2 uren geleden 1

Natuurlijk, zei Eurocommissaris Teresa Ribera (Klimaat en Mededinging) woensdag: de beste manier om af te rekenen met de hoge energieprijzen vanwege de oorlog in het Midden-Oosten is door meer energie uit groene bronnen van eigen bodem te halen. Maar de energietransitie kost tijd, vervolgde Ribera, en de hoge prijzen vragen ook om „onmiddellijke antwoorden”.

Daarom geeft de Europese Commissie meer ruimte aan de nationale regeringen in EU-landen om bedrijven te hulp te schieten. Zij mogen boeren, vissers, transportbedrijven en energie-intensieve industrie compenseren voor de opgelopen olie- en gasprijzen. Brussel zet daarvoor zijn strenge regels rond staatssteun op een lager pitje, in elk geval tot het eind van dit jaar.

Brussel heeft steeds benadrukt dat eventuele maatregelen „gericht en tijdelijk” moeten zijn. Vorige week had de Commissie al de mogelijkheden voor nationale overheden verruimd om burgers te helpen, via inkomensondersteuningsregelingen, energievouchers, sociale leaseprogramma’s (bijvoorbeeld voor elektrische auto’s) en lagere elektriciteitsbelastingen.

Twee opties

Steun voor bedrijven vergt, vanwege de staatssteunregels, iets meer gepriegel. Brussel geeft de regeringen twee opties om bedrijven in de landbouw, de visserij en het transport over land en water te compenseren. Ze kunnen tot 70 procent van de prijsstijging voor brandstof en kustmest vergoeden, of een standaardcompensatie van maximaal 50.000 euro per bedrijf uitkeren.

Voor de energie-intensieve industrie – waar onder meer staalbedrijven en de chemische sector zuchten onder de hoge prijzen – mogen overheden maar liefst 70 procent van de stroomkosten (die meestijgen met de gasprijzen) compenseren, zonder de staatssteunregels te schenden. De regels voor de sector waren vorige zomer al verruimd en worden nu verder opgerekt.

Een opvallende afwezige in het rijtje is de luchtvaart. Vliegmaatschappijen hebben last van de hogere kerosineprijzen, maar dat rechtvaardigt volgens de Commissie nog geen versoepeling van de regels voor deze sector. Het is een teken dat de Commissie terughoudend wil blijven, zeker nadat de energiecrisis van 2022 leidde tot dure ingrepen in de meeste EU-landen.

„Tijdens de vorige crisis ging slechts een kwart van de noodsteun gericht naar kwetsbare huishoudens en bedrijven”, zei Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen woensdagochtend in het Europees Parlement in Straatsburg. „Meer dan 350 miljard euro ging naar ongerichte maatregelen.”

Veel overheden kozen voor generieke energieprijsplafonds en accijnsverlagingen. Die ongebreidelde hulp legde een zware belasting op de overheidsfinanciën, aldus Von der Leyen, en betekende dat er minder geld naar kwetsbare groepen ging. „Laten we dezelfde fout niet nog eens maken en onze steun richten op de plekken waar die het meest nodig is.”