Canadezen staan vierkant achter het besluit van Carney om te bedanken voor ‘slechte’ handelsdeal met Trump: ‘Wij zijn deze strijd niet aangegaan, maar we zullen hem winnen’

Met „gerichte” importheffingen op Amerikaanse goederen in sectoren van staal tot zuivel en van papier tot electronica zal Canada forse heffingen van de Amerikaanse president Donald Trump op Canadese producten „dollar om dollar” vergelden. Dat zei premier Mark Carney zaterdag in Ottawa, nadat intensieve besprekingen over een handelsakkoord tussen de twee buurlanden vrijdagavond laat waren geklapt.

De vergeldingsmaatregelen voor Trumps „ongerechtvaardigde” heffingen van 50 procent op een reeks Canadese producten ter waarde van ongeveer 20 miljard dollar (circa 17,1 miljard euro), die dit weekeinde zijn ingegaan, zullen de komende dagen worden ontvouwd en moeten op 8 september ingaan, zei Carney. Ze dreigen te leiden tot een spiraal van kostbare vergeldingsacties bij een escalerende handelsoorlog tussen de VS en Canada, traditionele bondgenoten die al decennialang vrijhandel voeren – maar die uit elkaar groeien sinds Trump begin vorig jaar onverwachts een handelsconflict ontketende.

Niet alleen dreigen de heffingen economische schade te veroorzaken in Canada, door Canadese producten uit de Amerikaanse markt te prijzen, ook drijven ze kosten op voor bedrijven en consumenten in de VS. Omgekeerd geldt hetzelfde voor Amerikaanse producten in Canada, de grootste buitenlandse afnemer van Amerikaanse exporten.

Lees ook

Canada krijgt forse heffingen te verduren nadat besprekingen met VS mislukken

„We doen dit niet graag”, zei Carney. Gevraagd of hij nu op oorlogspad is, antwoordde hij laconiek: „Je bent in oorlog als je wordt aangevallen.”

Escalerende handelsoorlog

Voor Carney, een voormalige centrale bankier die vorig voorjaar tot premier werd gekozen om Canada te verdedigen tegen aanvallen van Trump, is de escalerende handelsoorlog een grote test. Het land is de op één na grootste handelspartner van de VS; vrijhandel met het buurland is al decennialang de hoeksteen van de Canadese economie. Ongeveer driekwart van de exporten van het land gaan naar de zuiderburen, ter waarde van 409 miljard dollar in 2025.

De ongekende importheffingen van 50 procent die Trump vorige maand aankondigde, op basis van een obscure bepaling in de 96 jaar oude Smoot-Hawley Tariff Act uit de Grote Depressie, dreigen ongeveer 5 procent van die Canadese exporthandel weg te vagen. Ze komen bovenop forse importheffingen die Trump kort na zijn aantreden instelde op enkele cruciale Canadese industrietakken als staal, aluminium en de autobranche. Die heffingen kwamen ondanks het Noord-Amerikaanse vrijhandelsakkoord USMCA, dat hij tijdens zijn eerste regeertermijn met Canada en Mexico sloot als opvolger van het continentale vrijhandelsverdrag NAFTA uit 1994.

Voor bedrijven in de getroffen sectoren dreigen ernstige gevolgen. Zij waarschuwen dat hun verkoop aan Amerikaanse afnemers zal opdrogen, wat zal leiden tot krimp, gedwongen ontslagen en mogelijke faillissementen. „We exporteren 50 procent van onze productie naar de VS”, zei Todd Stafford, directeur van kabelproducent Northern Cables, tegen de Canadese omroep CBC. „Met een tarief van 50 procent zullen we al die omzet onmiddellijk verliezen.”

Maar hoewel Canadezen zich schrap zetten voor economische tegenwind en een mogelijke recessie, was van een grafstemming over de mislukking van de handelsbesprekingen met de regering-Trump dit weekeinde allerminst sprake. Integendeel: er was brede steun voor het besluit van Carney en zijn handelsvertegenwoordigers om vrijdagavond de onderhandelingen met de Amerikaanse delegatie af te breken zonder de deal die een paar dagen daarvoor nog nabij leek. Zeker nadat meer details naar buiten kwamen over waarom het misging.

Zo verklaarde Carney zaterdag dat het Witte Huis zeggenschap wilde over handelsverdragen die Canada sluit met andere landen. In reactie op de plotselinge vijandigheid van hun cruciale handelspartner streeft Carney een beleid na van diversificatie van de internationale handelsbanden van Canada. Een inbreuk op Canadese soevereiniteit is voor Canadezen onbespreekbaar.

Lees ook

Carney ging op tournee met zijn doctrine voor ‘middelgrote machten’. Hoe pakte dat uit?

Ook hield Washington vast aan heffingen op Canadese auto’s van 15 procent – weliswaar een verlaging van de 25 procent die Trump vorig jaar afkondigde, maar nog altijd een niveau waarbij de Canadese autobranche, het fundament van de industrie van het land, op de lange termijn niet levensvatbaar zou blijven.

Daar konden de Canadezen hun handtekening niet onder zetten. Al ruim 60 jaar werken de VS en Canada samen in de continentale autoproductie. Sinds hun zogeheten ‘Autopact’ uit 1965, een voorloper van het algemene vrijhandelsverdrag dat de twee buurlanden eind jaren tachtig sloten, voeren ze vrijhandel in auto’s en onderdelen. In de geïntegreerde toeleveringsketens steken onderdelen soms meerdere keren de grens over.

Assemblagefabrieken

De regering-Trump wil autoproducenten bewegen hun vestigingen in Canada, met name assemblagefabrieken, naar de VS te verplaatsen. Howard Lutnick, de Amerikaanse minister van Handel, draagt dat doel openlijk uit. Hij zou zich op het laatste moment in de discussie hebben gemengd, omdat hij vond dat Canada met een heffing op auto’s van 15 procent een te goede deal was aangeboden. Trucks die in Canada worden gebouwd, waaronder de Ford F350 en de GM Silverado, werden alsnog buiten de voorgestelde heffingverlaging gehouden.

Volgens Carney waren „wijzigingen op het laatste moment in de door de VS voorgestelde voorwaarden oneerlijk”, verklaarde hij. „Ze vroegen te veel en boden te weinig.” Bovendien was er gebrek aan goede trouw. „We zien dat hun handtekening soms in potlood wordt gezet.”

De Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer bekritiseerde Canada zaterdag omdat het de voorgestelde deal had afgewezen. Van alle handelspartners van de VS had Canada volgens hem „de beste deal, en ze zouden een nog betere deal kunnen krijgen, maar dat wilden ze niet”, zei hij tegen Fox News. Dat Canada volgens het voorstel akkoord moest gaan met een heffing op auto’s van 15 procent hoewel volgens de geldende afspraken een nultarief van kracht zou moeten zijn, zei hij er niet bij.

Medestanders

Canadese politici van links tot rechts stonden achter het besluit van Carney om voor de deal te bedanken. „Ik ben blij dat hij niet heeft getekend, want het was een slechte deal”, zei Doug Ford, premier van de provincie Ontario, waar de Canadese auto-industrie is geconcentreerd, zaterdag in Toronto. „Het was slecht voor de autosector, de staalsector, de industrie. Wij zijn deze strijd niet aangegaan, maar we zullen hem winnen.”

Lees ook

Volkse provincieleider werpt zich op als Canada’s belangrijkste stem tegen Trump

Dat lijkt grootspraak vanuit Canada, economisch in omvang ongeveer een tiende van de VS. Een mogelijke troef voor de Canadezen is echter dat ze ook medestanders hebben in Amerika: vrienden en afnemers die ook tegen de heffingen zijn, wetend dat de tarieven belastingen zijn op hun aankopen. Die drijven prijzen op, met inflatie tot gevolg – een belangrijk thema bij de naderende Congresverkiezingen. Hoewel de economische gevolgen voor Canada veel zwaarder wegen, vormt de handelsoorlog ook een rem op de Amerikaanse economie.

„Onnodig ruzie zoeken met onze bondgenoten en de prijzen in eigen land verhogen. Dat is Trumps economisch beleid in een notendop”, schreef Kathy Hochul, gouverneur van de staat New York, op het platform X. Gavin Newsom, gouverneur van Californië, was nog puntiger: „Onze nauwste bondgenoot. Onze cruciale handelspartner. En Trump legt Canada importheffingen van 50 procent op. What the actual fuck are we doing?”