Cubaanse ambassadeur: ‘Er gaan mensen dood door toedoen van de Amerikanen’

Voor Eva Yelina Silva Walker, de Cubaanse ambassadeur in Nederland, is het helder: wat de Verenigde Staten Cuba aandoen, is „onmenselijk en illegaal”. De economische blokkade die het Caribische eiland afknijpt van praktisch alle basisbehoeften, „vormt de kern van het beleid van maximale druk van de Amerikaanse regering tegen het eiland”, zegt ze. „Het is een oorlogswapen dat meedogenloos tegen het Cubaanse volk wordt ingezet.”

In de ontvangstruimte van de Cubaanse ambassade, een statig hoekpand in Den Haag, staan zwartleren fauteuils en hangen foto’s van Cubaanse landschappen. In de hoek staat een grote foto van de voormalige president Fidel Castro, daar tegenover een wit borstbeeld van de Cubaanse onafhankelijkheidsstrijder en dichter José Martí.

De ambassadeur deelt graag haar kijk op de situatie op het eiland. Al maanden voeren de Verenigde Staten de druk op, met als doel een wissel af te dwingen van het socialistische regime dat sinds 1959 aan de macht is. Per decreet besloot president Donald Trump in januari dat Cuba een gevaar vormt voor de Amerikaanse veiligheid en kondigde hij een volledige olieblokkade af voor het land. Ieder land dat handel drijft met Cuba riskeert Amerikaanse sancties.

Sindsdien is Cuba terechtgekomen in een humanitaire crisis van ongekende omvang. De olie is nagenoeg op, waardoor er nauwelijks nog stroom is – met olie wordt ook elektriciteit opgewekt. Stroomuitval duurt tot wel dertig uur achtereen. Voedsel raakt op, stromend water is schaars. Omdat er nauwelijks vervoer is, kunnen veel mensen niet naar hun werk.

Hoe is de situatie op Cuba op dit moment?

„Het dagelijks leven voor Cubanen benadert wat we een leven in de hel zouden noemen. Het is warm op het eiland, heet zelfs. Door de stroomuitval kunnen mensen geen ventilator aanzetten, airco’s werken niet. Kinderen kunnen niet slapen, stel je voor wat dat voor ouders betekent. Er zijn mensen die medische apparatuur nodig hebben, ziekenhuizen hebben stroom nodig om zorg te verlenen, maar de brute energieblokkade die ons is opgelegd verhindert dat. Er gaan mensen dood door toedoen van de Amerikanen.”

Silva Walker, die Cuba eerder vertegenwoordigde in de Democratische Republiek Congo, is sinds begin 2025 ambassadeur in Nederland. Haar achternaam, Walker, komt uit Jamaica – haar grootouders kwamen als migranten naar Cuba. Ze heeft dagelijks contact met mensen op het eiland. Haar broer woont er, net als haar 21-jarige dochter, die in Havana studeert. „Het leven is heel moeilijk voor haar”, zegt ze. „Er is veel nodig om haar extra kracht te geven en te leren zich aan te passen aan de omstandigheden.” Dat haar dochter in Cuba blijft ondanks de huidige situatie, is „omdat universiteiten daar gratis zijn, en bovendien van hoog niveau”.

Op 13 juni kondigde de Cubaanse regering economische hervormingen aan, gevolgd door een nog groter hervormingspakket van 176 maatregelen op 18 juni, om de staatsgeleide economie te liberaliseren. Dat is ongekend in de geschiedenis van het socialistische land. Privébanken, die eerder nooit waren toegestaan, worden welkom op het eiland, de landbouwsector wordt geliberaliseerd en om het staatsapparaat te verkleinen worden onder andere zes van de 27 ministeries geschrapt.

„Die hervormingen moeten leiden tot meer economische dynamiek, decentralisatie en ruimte voor investeringen, terwijl het socialistische systeem behouden blijft”, zegt de ambassadeur. „Een ambitieus pakket” noemt ze het, „maar zolang die sancties als een schaduw boven de economie hangen, blijft de speelruimte extreem klein”.

Is dit een antwoord op Amerikaanse eisen, probeert Cuba de VS tegemoet te komen?

„Nee, het is een noodagenda. De 176 maatregelen zijn genomen om de gevolgen van de economische agressie het hoofd te bieden. Die zijn verergerd door de energieblokkade en de sancties tegen derde partijen.

„Bedenk dat wat de VS met Cuba doen een totale wurging is. Niemand durft meer zaken te doen met ons, uit angst gestraft te worden. Cuba is financieel geïsoleerd, doordat het op een Amerikaanse lijst van terrorismesponsors staat. Daardoor vermijden vrijwel alle banken transacties met het land, wat Cuba in de praktijk uitsluit van het mondiale financiële systeem. Zelfs Mastercard-kaarten kunnen niet in Cuba worden gebruikt.”

Lees ook

Begint de Amerikaanse wurggreep op Cuba het eiland nu echt te verstikken? In Havana leeft de vrees dat de VS uit zijn op regimewisseling

Er is al maanden een permanente dreiging van militaire actie vanuit de VS. Hoe beoordeelt u de kans dat de VS hier daadwerkelijk toe overgaan?

„De situatie is zeer zorgwekkend en de dreiging is reëel. Onze agressor heeft gezegd dat de militaire optie op tafel ligt, ze oefenen maximale druk uit. Met welk doel? Ze willen totale ineenstorting en overgave, om een regeringswissel voor elkaar te krijgen. Dat is de realiteit.

„Dat het WK voetbal nu plaatsvindt in de VS vermindert onze alertheid niet. Een militaire inval kan morgen gebeuren, volgende week. Daarom bereidt het Cubaanse volk zich daarop voor: elke Cubaan weet welke rol hij of zij heeft in de verdediging. Dat willen we niet, integendeel. We zijn verdedigers van de vrede. Maar als we worden aangevallen zullen we gebruikmaken van ons recht ons vaderland legitiem te verdedigen.”

Critici zeggen dat de Cubaanse regering deze crisis gebruikt om interne problemen te verklaren.

„De belangrijkste oorzaak is de blokkade, daardoor wordt onze economie totaal verstikt. De regering probeert uit alle macht de gezondheidszorg goed te houden, het onderwijs, en de verdeling van voedingsmiddelen, zodat niemand wordt achtergesteld.

„Mijn vraag is: welk ander land had kunnen reageren op de enorme druk van een grootmacht, wat zeg ik, de belangrijkste economische, militaire en nucleaire macht ter wereld? Zou een ander land zo stand hebben gehouden als Cuba, terwijl het tegelijkertijd zijn bevolking beschermt en blijft vasthouden aan zijn idealen?”

Ik bedoel iets anders: de interne repressie. Volgens het meest recente rapport van mensenrechtenorganisatie Prisoners Defenders neemt het aantal politieke gevangenen toe.

„Prisoners Defenders is, met alle respect, een organisatie met haar eigen doelen. Maar als het om Cuba gaat, sluit zij aan bij het Amerikaanse verhaal, dat van de onderdrukker, de agressor. Ze zijn erop gericht te bereiken wat onze tegenstander wil: Cuba terugbrengen naar een situatie waarin het welzijn van de Cubaanse bevolking van ondergeschikt belang is aan het Amerikaanse kapitaal.”

Volgens deze in Spanje gevestigde organisatie worden er mensen vastgehouden, alleen omdat zij zich uitspreken tegen de politieke situatie.

„Nee hoor. Kritiek leveren op de regering kan gewoon. Wat niet kan is ruiten inslaan, scholen in brand steken of bommen plaatsen – net zoals in Nederland. Niets kan hier geïsoleerd worden gezien. Alles maakt deel uit van de strategie van een grootmacht. De VS financieren actief oppositiebewegingen op het eiland om onrust aan te wakkeren en een regeringswissel te forceren.”

Reageert de EU in uw ogen goed op de situatie?

„Nee. Wij geloven dat de hele internationale gemeenschap meer aandacht moet besteden aan wat er met Cuba gebeurt, net zoals de EU doet met andere conflicten in de wereld. Maar de ernst wordt niet geadresseerd, er is simpelweg stilte. Men zou moeten voorkomen dat er in Cuba een humanitaire ineenstorting plaatsvindt. Een volk straffen zoals dat bij ons gebeurt, dat is genocide.”

Hoe biedt Cuba zelf weerstand tegen de Amerikanen?

„Door zich voor te bereiden om bij een aanval zijn recht op zelfverdediging uit te oefenen. Ik weet niet hoe ik het moet uitleggen zonder onze verdedigingsmechanismen prijs te geven. Maar denk aan wat jullie ook doen in Nederland: daar wordt de bevolking geleidelijk voorbereid op een eventuele conflictsituatie, op noodpakketten die worden samengesteld.

„De Amerikanen zeggen dat wij een bedreiging vormen voor hun nationale veiligheid. Cuba is een klein, geblokkeerd eiland — welke bedreiging kunnen wij zijn?”

Amerikaanse media melden dat Cuba Iraanse drones heeft aangekocht en daarmee zal proberen de VS aan te vallen.

„Waar is het bewijs? Wanneer je nieuws over Cuba leest, moet je altijd een vraagteken zetten: in hoeverre is het waar? Desinformatie maakt deel uit van hetzelfde agressiemechanisme. Daarom is het belangrijk dat ik dit verhaal kan vertellen. Dat onze stem ook wordt gehoord.

„Ook in Nederland wordt het beeld van Cuba sterk bepaald door eenzijdige berichtgeving. Kritische stemmen krijgen hier meer aandacht dan het echte verhaal, zoals ik dat vertel. Veel mensen hier zitten gevangen in een retoriek die niet overeenkomt met de realiteit. Als je iets maar vaak genoeg herhaalt, wordt het op den duur als waarheid gezien.

„Het voelt alsof we in een oorlog leven, maar wij zijn niet in oorlog. Waar hebben we dit aan te danken? De enige reden dat dit ons gebeurt, is omdat we op 150 kilometer van de Amerikaanse kust liggen. Maar wij zijn geen speelparadijs van de Amerikanen – en dat zullen we ook nooit worden.”

Lees ook

Met een strafrechtelijke aanklacht tegen voormalig Cubaans president Raúl Castro trekken de VS de strop nog verder aan