TU Delft voelt zich gesteund door College voor de Rechten van Mens en wil toch ‘vrouwenquotum’ instellen. ‘We denken echt dat dit beter is voor alle studenten’

2 uren geleden 1

Vliegtuigen vullen het honk van Vliegtuigbouwkundige Studievereniging Leonardo da Vinci. Ze hangen in postervorm aan de muren, staan op de bureaus en bungelen aan draadjes onder het systeemplafond van het kantoortje op de faculteit Luchtvaart- en Ruimtevaartechniek van de TU Delft. Daartussen zitten de vier aanwezige bestuursleden van de vereniging, twee mannen en twee vrouwen. Dat laatste is best bijzonder, want binnen de bacheloropleiding Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek is slechts 20 procent vrouw.

In totaal zijn er dit jaar drie vrouwelijke bestuursleden. „We proberen altijd wel te zorgen dat drie of vier van de in totaal zeven bestuursleden vrouw zijn”, zegt Lyssia van der Kooi, de president van de vereniging. Ze is de vierde vrouw op die positie in de 81-jarige geschiedenis van de vereniging. De afgelopen jaren ging het relatief hard, de eerste vrouwelijke president trad aan in 2019.

Zo ziet de Technische Universiteit Delft het graag. Twee jaar geleden kondigde de universiteit aan een quotum te willen instellen. Voortaan moest het aandeel vrouwen bij de bachelor luchtvaart- en ruimtevaartechniek 30 procent zijn, oftewel 132 van de in totaal 440 studieplaatsen. Maar toen de universiteit dit beleid vervolgens met een pilot wilde uitproberen, werd het op de vingers getikt door de Onderwijsinspectie.

‘Niet representatief’

Door een numerus fixus voor vrouwen in te stellen zou de universiteit een bepaalde groep (in dit geval jongens) uitsluiten voor een deel van de opleidingsplekken – en dat strookt niet met de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, aldus de inspectie. Zou de universiteit met het beleid doorgaan, dan riskeerde het „stevige boetes” of een korting op het budget, aldus Henri Werij, decaan van de faculteit luchtvaart- en ruimtevaartechniek.

„Daar waren we heel erg teleurgesteld over”, zegt Werij. En dus liet de universiteit het er niet bij zitten. Ze verzochten het College voor de Rechten van de Mens om te toetsen of een quotum in strijd is met Nederlandse gelijkebehandelingswetgeving en aan het Vrouwenverdrag van de Verenigde Naties. Afgelopen maandag oordeelde het College dat dit niet het geval is.

We geloven dat de technische wetenschappen op dit moment heel veel talent laten liggen

Dat is een opsteker voor de TU Delft, die met het oordeel van het College voor de Rechten van Mens in de hand nu aan tafel wil met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) om toch een quotum in te stellen. Het liefst moet die er in het collegejaar van 2027-2028 komen.

„We denken echt dat dit beter is voor alle studenten”, zegt decaan Werij. „Meer vrouwelijke studenten zorgen voor een betere leeromgeving. De verhoudingen binnen de studie zijn nu niet representatief voor de maatschappij waar studenten later inkomen. Bovendien geloven we dat de technische wetenschappen op dit moment heel veel talent laten liggen. Gewoon omdat vrouwen zich niet aanmelden.” Als de studie meer vrouwen zou tellen, zouden ook meer vrouwen zich aanmelden, denkt Werij.

„Heel erg krom”, vindt Werij het dat een quotum voor studenten niet mag, terwijl de overheid universiteiten wel verplicht om bij nieuwe aanstellingen van universitair docenten minimaal 35 procent vrouwen aan te nemen. Anders komt een universiteit niet in aanmerking voor bepaalde budgetten. „Hoe kan dat als we die vrouwen eerst niet kunnen opleiden?”

Verbod niet van de baan

Het oordeel van het College voor de Rechten van de Mens betekent nog niet dat verbod van de Onderwijsinspectie van de baan is. Het College oordeelt dan wel dat de gelijke behandeling tussen mannen en vrouwen niet in geding is, maar het toetst het quotum niet op de specifieke hogeronderwijswet waarop de inspectie zijn bezwaar baseerde.

Wel doet het College de aanbeveling aan de minister om te kijken hoe er binnen de wetgeving toch plaats kan worden gemaakt voor een quotum. In reactie daarop zegt het ministerie de komende tijd te gaan kijken „of en hoe” ze het systeem gaan aanpassen, aldus een woordvoerder tegen NRC.

Studievereniging Leonardo da Vinci organiseert speciale evenementen voor vrouwelijke lucht- en ruimtevaartstudenten, zegt Van der Kooi. Zo konden ze op Pi-dag (14 maart) taart eten tijdens de lunch en is eens een wijnproeverij in de faculteitsbar geweest waar alleen vrouwen mochten komen.

In een groepschat voor eerstejaarsstudenten zaten mannelijke studenten die een quotum „oneerlijk vonden”

Hoewel Van der Kooi denkt dat veel studenten het quotum steunen, zag ze maandag dat het nieuws „veel losmaakte” in een groepschat voor eerstejaarsstudenten. Daar zaten mannelijke studenten bij die een quotum „oneerlijk vonden”. Ook zijn er studenten die vrezen dat er minder goede studenten bij de opleiding komen. In het verleden hoorde Van der Kooi van andere vrouwelijke studenten dat ze bang waren dat mensen dachten dat zij minder slim waren, zegt Van der Kooi.

Maar dat is niet nodig, zegt Werij. Jaarlijks melden zich veel meer kandidaten aan dan er studieplaatsen beschikbaar zijn. Daardoor zijn er ruim voldoende vrouwen die aan de strenge toelatingseisen voldoen om de 30 procent te vullen. Bovendien zijn de verschillen tussen de kandidaten die uiteindelijk aan de eisen voldoen klein.

De faculteit gelooft echt dat het anders moet, zegt de decaan. „Bij een te laag percentage vrouwelijke studenten loop je het risico op genderstereotypering.” Dit zag de universiteit in het verleden. „Dan kreeg de enige vrouw in een groep studenten, steevast de taak van notulist, in plaats van Chief System Engineer – om maar wat te noemen.”

Tegenwoordig waakt de faculteit ervoor dat dit soort dingen niet meer gebeuren, aldus Werij. Toch zou een aandeel van 30 procent vrouwen volgens hem leiden hierbij nog meer helpen. Dan krijg je een „tipping point”, zegt de decaan. „Uit de wetenschap blijkt dat je dan niet echt meer kan spreken van een minderheid. Dan wordt het normaler. En we dat willen we, want het is normaal dat je vrouwen hebt bij ons soort studierichtingen.”