De ‘Katopia’ rijdt rond om zwerfkatten te steriliseren en castreren, zodat ze niet worden afgeschoten

2 dagen geleden 3

‘Dit is ’m dan: de Katopia”, zegt Carien Radstake, algemeen directeur van Stichting Zwerfkatten. Ze wijst naar een soort verhuisbus. „Het is een afkorting, het staat voor Kat-Operatie-In-Auto.” In de mobiele operatiekamer, die deze dag even in de loods bij het hoofdkantoor in Numansdorp blijft staan, worden jaarlijks zo’n tweeduizend schuwe zwerfkatten gecontroleerd, gevaccineerd, ontwormd, ontvlooid, geneutraliseerd en gechipt. „Dat is de TNRC-methode, het diervriendelijke en effectievere alternatief voor afschieten.” TNRC staat voor Trap Neuter Return/Relocate Care. Neuter of neutraliseren is de verzamelnaam voor het castreren van katers en steriliseren van poezen.

Op posters en flyers van de stichting staat een foto van een zwart-witte poes in hoog gras. Het kopje met de groene ogen zit precies in de roos van een bloedrode schietschijf. „Stop het doodschieten van katten”, staat boven de foto. Dat katten in Nederland worden afgeschoten klinkt misschien licht absurdistisch, maar het gebeurt wel. In de provincie Friesland zijn in drie jaar tijd ruim zevenhonderd katten op die manier aan hun einde gekomen. En nu overweegt Overijssel afschot ook toe te staan.

In beide provincies geldt als belangrijkste argument: het beschermen van weidevogels zoals de grutto, wulp en tureluur. „Begrijp me niet verkeerd, ik ben dól op vogels”, zegt Radstake, die zichzelf eerder ook al omschreef als „eigenlijk” een hondenmens. „Mijn ringtone is zelfs het geluid van kwakende eenden. Ik wil dus ook dat het goed gaat met de weidevogels, maar katten afschieten gaat ze niet helpen. Weidevogels hebben veel grotere problemen.” Ze somt op: intensieve landbouw met pesticiden, droogte en een teruglopende insectenstand. „De kat veroorzaakt maar voor een fractie de slechte weidevogelstand.”

Neem de ooievaar, briest ze. „We zijn allemaal zo blij dat die er weer is, toch? Die hebben ook graag weidevogelkuikens op het menu hoor.” Toch wordt onder de noemer ‘predatiebeheer’ in de buurt van broedgebieden in Friesland niet op ooievaars maar wél actief op katten gejaagd. „Volgens jagers zijn dat allemaal schuwe zwerfkatten, maar hoe weet je dat als je ze niet eerst controleert?”, vraagt Radstake. „Je kan van een afstand niet zien of een kat een chip heeft.”

Volgens jagers zijn dat allemaal schuwe zwerfkatten, maar hoe weet je dat als je ze niet eerst controleert?

In de provincie Utrecht, waar sinds april 2021 de jacht op katten verboden is, hebben ze het getest. Elke kat die voorheen afgeschoten zou worden, hebben ze gevangen. Van de 1.249 katten die als het aan de jagers lag het label ‘schuwe zwerfkat’ (en dus een kogel) hadden gekregen, bleek 86 procent een eigenaar te hebben.

Neutralisatieplicht

In maart dit jaar is een motie aangenomen waardoor weidevogelsubsidies voor boeren gekoppeld worden aan neutralisatieplicht voor schuurkatten. „Een geweldige ontwikkeling!”, jubelt Radstake. Want hoewel de weg ernaartoe er totaal anders uitziet, is het streven van Stichting Zwerfkatten hetzelfde als dat van de jagers: een zwerfkatvrij Nederland. Op de achterkant van de Katopia staat dan ook: ‘Verhelp het leed dat zwerfkat heet’.

In de bus wordt voor dierenarts Michelle van Leeuwen, die een operatiemutsje met kattenprint draagt, net de volgende kitten voorbereid. „Het is lopendebandwerk”, grapt ze. Sommige dagen neutraliseert ze wel dertig katten op een dag. Deze dag komen de katten van vier verschillende locaties, dus zijn ze verzameld op het hoofdkantoor van de stichting. Dat betekent dat de bus, hoewel mobiel, nu gewoon in de loods staat.

Terwijl zij het buikje van de ene kitten staat te hechten, wordt het volgende buikje met een tondeuse geschoren. Met een kruimeldief wordt het haar opgezogen. Van Leeuwen opent ondertussen alle instrumenten. Scalpel, scharen, hechtdraad. „Zo, kijk maar mee. Hier maak ik een incisie, door het peesplaatje. Dat is een stevig deel van de buik en leent zich daarom goed voor hechtingen straks.”

De operatiekamer is klein en wiebelt en deint, alsof je op een boot staat in plaats van in een bus. „Ik vind het heerlijk werken. Soms, als ik lesgeef, moet ik opereren in een zaal. Dan ben ik álles kwijt, veel te groot.” Ze heeft inderdaad alles binnen handbereik. Met een haakje hengelt ze een heel klein poezenbaarmoedertje uit het sneetje. „Dit is de eileider, die gaan we verwijderen.” Vijf minuten later liggen er twee minuscule eileiders op een papieren doekje. „Zo, klaar.”

‘Herkenbaar als een van ons’

Het hechten duurt het langst, zegt ze. Het bloed van de operatie laat ze zitten. „Dat doen we expres. Katten likken daaraan, maar worden héél misselijk van bloed, dus dan leren ze het snel af.” De laatste stap van de operatie is het eartippen. „Met deze brander halen we een puntje van het oor weg, zo is op afstand te zien dat een kat gecastreerd is, dat het er één van ons is zeg maar.”

In Friesland durven dierenbeschermingsorganisaties dat niet te doen, vertelt ze daarna. „De angst is dat jagers katten zien met een eartip en vervolgens denken: ha, die kat zal dus door niemand gemist worden.”

Het probleem van zwerfkatten begint bij huiskatten, zegt Radstake. Of dus eigenlijk: bij mensen. „Er moet meer aandacht komen voor verantwoord kattenbezit en eindelijk eens een keer een chip- en registratieplicht.” Er is een totaaloplossing nodig. Geen nieuwe zwerfkatten en de bestaande niet afschieten, maar de TNRC-methode toepassen om de populatie uit te laten sterven. „Het is een lange weg, maar het voelt als een kantelpunt. De petitie is al bijna 50.000 keer ondertekend”, zegt ze en ze wrijft over haar arm. „Even een kippenvelmomentje.”

Lees het hele artikel