De digitale euro als manier om ‘Trumploos’ te betalen: in het Europees Parlement is het laatste woord er nog niet over gezegd

Het leek in kannen en kruiken: de komst van de digitale euro. Maar na bijna zes jaar aan gesprekken over de digitale munt, waarbij alle plooien en initiële bezwaren – op het vlak van privacy en publiek versus privaat domein – zijn gladgestreken, laait de weerstand van de oppositie weer op.

Donderdag wordt er daarom alsnog gestemd over de invoering van de digitale euro in het Europees Parlement in Straatsburg. Geen cash, en géén giraal geld op een bankrekening, maar een publieke digitale euro, die altijd in te wisselen is voor contant geld via de ECB – de Europese Centrale Bank die niet failliet kan gaan, zo is de gedachte, en die ook offline toegankelijk moet zijn (bij bijvoorbeeld stroomuitval).

De parlementscommissie die de eerste onderhandelingen over de digitale munt leidde (ECON genaamd, voor de liefhebber), had een plenaire parlementsstemming over willen slaan, en wilde het liefst direct aan tafel met de EU-landen. Maar het parlement laat zich niet passeren.

Ook volgt er een stemming over het aanbieden van digitale-euro-diensten door aanbieders van betaaldiensten en banken in EU-landen waar de euro niet als munteenheid geldt. Het gaat daarbij om zes landen die buiten de eurozone vallen: Denemarken, Hongarije, Polen, Roemenië, Tsjechië en Zweden.

Het voorstel van de Europese Commissie om de digitale euro te introduceren werd breed gesteund in de parlementscommissie (met 43 stemmen voor, 14 tegen en 1 onthouding).

Handtekeningen verzameld

Parlementariërs op de uiterst rechtse flank verzamelden deze week voldoende handtekeningen om het tóch tot een plenaire stemming te laten komen. De fracties Europese Conservatieven en Hervormers (ECH), Patriotten voor Europa (PvE) en Europa van Soevereine Naties (ESN) zien weinig in de invoering van de digitale euro.

Zij geloven dat Europese banken met een commercieel alternatief moeten komen voor de Amerikaanse platforms, zoals Mastercard en Visa, in plaats van dat er publiek beheerd geld wordt ingezet. „Het probleem is niet digitale innovatie”, stelt Auke Zijlstra (PVV), schaduwrapporteur op het dossier. „Innovatie wordt gebruikt als voorwendsel om meer macht te concentreren, nieuwe verplichtingen op te leggen en een publieke infrastructuur te creëren die de concurrentie, de privacy en de financiële vrijheid van Europeanen ondermijnt.”

Zijlstra noemt de digitale euro al jaren een „vaag verhaal”. Het stoort de rechtste fracties daarnaast dat in het kader van financiële inclusie een „uitzondering op anti-witwascontroles” wordt voorgesteld voor asielzoekers en personen zonder vaste verblijfplaats, als het gaat om toegang tot de digitale euro.

Europarlementariër Dirk Gotink (NSC), lid van de meerderheid in de parlementscommissie die voor invoering van de digitale euro is, kijkt niet op van de weerstand. „De tegenstanders proberen er alles aan te doen om het proces te vertragen, dat is hun goed recht. Maar de urgentie voor meer Europese controle over onze betaalsystemen is evident, om de kosten voor bedrijven omlaag te krijgen en te beschermen tegen buitenlandse inmenging.” Volgens Gotink is de digitale euro een „belangrijke stap voor de strategische onafhankelijkheid” van Europa. Hij noemt de Amerikaanse president Donald Trump, die met „een druk op de knop onze betaalsystemen op zwart kan zetten”.

Ook Lara Wolters, Europarlementariër voor Pro, ziet in de digitale euro de oplossing om „Trumploos” te gaan betalen. Ze licht toe: „Wie controle heeft over het betalingsverkeer, heeft macht. Op dit moment loopt een groot deel van onze digitale betalingen via Amerikaanse bedrijven. Dat maakt Europa kwetsbaar.” Europarlementariër Anouk van Brug (VVD) deelt die lijn. „Als Europa echt op eigen benen wil staan, moet je je betaalsysteem in eigen hand hebben.” Europa is in haar optiek zo weerbaarder, ook tijdens storingen of ten tijde van een cyberaanval.

Als een meerderheid in het Europees Parlement donderdag voor invoering van de digitale euro stemt, kunnen de onderhandelingen met de lidstaten over de definitieve wet beginnen. De ECB heeft als doel om de digitale euro in 2029 te introduceren.