De Kamer had tijdens corona best digitaal kunnen vergaderen, zegt VVD’er Klaas Dijkhoff. Maar de Kamervoorzitter wilde dat niet

De Tweede Kamer had tijdens de coronapandemie vaker digitaal kunnen vergaderen, maar alle plannen in die richting werden geblokkeerd door onder anderen toenmalig Kamervoorzitter Khadija Arib (PvdA). Dat zei toenmalig VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff maandag tijdens zijn verhoor bij de parlementaire enquête Corona. Hij kwam als eerste na de zomerstop aan de beurt.

„In mijn ogen hadden we meer kunnen vergaderen op een andere manier,” zei Dijkhoff tegen de enquêtecommissie. De Kamer had volgens hem „innovatief en vindingrijk” kunnen zijn, bijvoorbeeld door Kamerleden naar professionele studio’s te laten komen om deel te nemen aan digitale bijeenkomsten. „Daarvan zijn er genoeg in het land. Ik vond gewoon dat je moest regelen dat het wel kon. De hele samenleving moest zich aanpassen. Maar er was praktisch weinig ruimte om dingen te organiseren.”

Vanwege het virus kwam de Tweede Kamer vanaf maart 2020 maandenlang slechts eenmaal per week bijeen, alle debatten over andere onderwerpen dan het coronavirus werden uitgesteld. Het droeg eraan bij dat de Kamer weinig invloed had op het kabinetsbeleid tijdens de crisis, zeker in de beginfase. Toenmalig Kamervoorzitter Arib zei tijdens haar verhoor in juni dat het in strijd met de Grondwet zou zijn geweest om digitaal te vergaderen, omdat elk Kamerdebat openbaar hoort te zijn. 

Botsing met Arib

Dijkhoff, die destijds de grootste Kamerfractie leidde, botste er over met Kamervoorzitter Arib. Die was „heel sterk” tegen digitale debatten, zei hij. „Ik werd in een call om mijn mening gevraagd en kreeg te horen dat het niet kon. Daar werd het niet gezellig van.” Dijkhoff zei dat hij inmiddels „meer respect” kan opbrengen voor het standpunt van Arib destijds, dat de Kamer fysiek door moest vergaderen. „Zo van: wij zijn de Kamer, het virus krijgt ons er niet onder.”

Dijkhoff blikte ook terug op het gebrek aan beschermingsmiddelen in verpleeghuizen tijdens de eerste coronagolf, dat bijdroeg aan de grote sterfte onder verpleeghuisbewoners – van de tienduizend doden in die eerste golf stierf de helft in een verpleeghuis.

„Vanuit de ziekenhuizen kwamen heel harde data, bijvoorbeeld over het aantal ziekenhuisbedden. Uit de verpleeghuizen kwamen veel zorgwekkende anekdotes. Die leggen het dan toch vaak af,” zei Dijkhoff. „Achteraf krijg je dan het gevoel: het zat toch niet goed. Heel betreurenswaardig. Je kreeg wel de signalen, maar het werd ook een beetje technocratisch [door op data te sturen].”

Steun voor avondklok

Binnen de VVD-fractie bestond weinig weerstand tegen de invoering van de avondklok begin 2021, zei Dijkhoff. Opvallend, want tijdens eerdere verhoren bleek dat onder veel politieke betrokkenen de weerstand tegen de ingrijpende maatregel juist groot was. In het kabinet bestond er onenigheid over, burgemeesters uitten grote twijfels. Volgens Dijkhoff was er in de fractie niemand die wilde afwijken van de kabinetslijn. „De meerderheid zei: als dit in het pakket [aan virusmaatregelen] een logische stap is, kunnen wij die dragen en steunen.”

Dijkhoff zei de avondklok zelf „nooit anders gewogen” te hebben dan andere maatregelen. „Ik vond hem heel vervelend, maar ik vond andere maatregelen ook heel vervelend. Ik zat vaker aan de pragmatische kant.” Het besef van de „historische connotatie” – het was de eerste avondklok sinds de Tweede Wereldoorlog – heeft Dijkhoff destijds ook „niet zo gehad”, zei hij.

Volgens hem was de maatregel onvermijdelijk, al had het kabinet de noodzaak ervan achteraf bezien beter kunnen uitleggen. „Ik denk dat het kabinet deze maatregel zo lang mogelijk niet heeft willen nemen.”

Spijt van term ‘wappie’

Toen de coronavaccins in 2021 beschikbaar kwamen, had Dijkhoff „erg veel moeite” om zich te verplaatsen in mensen die zich niet wilden laten vaccineren, zo vertelde hij de commissie. „Een vaccin halen leek me zo’n no-brainer.” Sommige maatregelen, zoals de coronapas, werden door velen gezien als drukmiddel om de vaccinatiegraad te verhogen.

Publiekelijk gebruikte hij nooit de term ‘wappie’ voor ongevaccineerden, zei Dijkhoff, „maar niet-publiek wel. Daar kijk ik met spijt op terug.” Ook omdat het gebrek aan begrip voor ongevaccineerden, en de politieke druk op mensen om een coronavaccin te halen, volgens hem „amper heeft bijgedragen aan de vaccinatiegraad, maar wel aan een diepere wond in de samenleving”, aldus Dijkhoff.

Liveblog Parlementaire enquête corona

De Kamer had tijdens corona best digitaal kunnen vergaderen, zegt VVD’er Klaas Dijkhoff. Maar de Kamervoorzitter wilde dat niet