De ‘neven’ van Nils van der Poel hielden een wedstrijd in Milaan – en de Noor Sander Eitrem won

Bij de persconferentie na afloop had Sander Eitrem nog altijd de Noorse vlag om zijn schouders hangen waarmee hij een uur eerder zijn ereronde gereden had. De 23-jarige Eitrem – boomlang en verlegen – grijnsde van oor tot oor.

Want een triomf was het, voor hem en voor zijn land. Als eerste Noor sinds Johan Olav Koss in 1994 wist hij deze zondag olympisch kampioen te worden op de 5.000 meter, met een olympisch record van 6.03,95. En dat twee weken nadat hij het wereldrecord had verbroken op die afstand – als eerste man ooit reed hij onder de zes minuten. Eitrem voelde zich de afgelopen weken ,,zelfverzekerder dan ooit”, zo zei hij – en dat had zich uitbetaald.

Een triomf was de 5.000 ook voor de nummer twee, Metodej Jilek, een 19-jarig supertalent uit Tsjechië dat pas bezig is aan zijn tweede seizoen bij de senioren. En al helemaal voor de verrassende winnaar van de bronzen medaille, de Italiaan Riccardo Lorello (23), geboren en getogen in Milaan, op een steenworp van de tijdelijke ijsbaan.

Maar als je door je oogharen keek in het tijdelijke ijsstadion in Milaan, was er nóg een winnaar – al was-ie niet aanwezig op de baan of de tribune. Dat was de Zweedse schaatser Nils van der Poel, de vorige olympische kampioen op de vijf (en tien) kilometer, die vier jaar geleden in Beijing eigenhandig het langebaanschaatsen transformeerde met een eigenzinnig en beestachtig zwaar trainingsprogramma.

De Zweed Nils van der Poel tijdens zijn gouden rit op de 5.000 meter bij de Winterspelen van 2022 in Beijing.

ANP

Alle drie de medaillewinnaars in Milaan, plus de nummers vier en vijf, hebben zich laten inspireren door Van der Poel, zo vertelden ze na afloop of bij eerdere gelegenheden. Van der Poel, zo zei Jilek na afloop, was de afgelopen vier jaar „het belangrijkste icoon” en ,,het rolmodel” in het langebaanschaatsen geweest – ook al was hij gestopt met de sport en vrijwillig verdwenen in de anonimiteit.

Honderd kilometer hardlopen

Van der Poel gaf de nieuwe generatie schaatsers die in Milaan op het podium stond – allemaal jonger dan 25 jaar – het vertrouwen dat de haast onvermijdelijke dominantie van Nederland op de lange afstanden kon worden doorbroken. Hij deed dat met een revolutionair trainingsprogramma: fietsritten van zeven uur, honderd kilometer hardlopen, langlaufen, toerskiën. Trainen op het ijs deed hij in zijn eentje en uitsluitend op wedstrijdsnelheid, mét baanwisselingen.

Lees ook

In een boomhut wonen en 147 uur per maand trainen – Nils van der Poel doet alles anders

Van der Poels schema was volledig gericht op duurvermogen, of ‘inhoud’, zoals dat in jargon heet. Krachttraining of oefeningen op de schaatsplank – al generaties lang vaste prik in het schaatsen – meed hij volledig. Om genoeg calorieën binnen te krijgen, dronk hij tijdens trainingen slagroom en at hij de hele avond chips. Hij deed nog iets opzienbarends: nadat hij op de Winterspelen van Beijing (2022) met overmacht goud had gewonnen op de vijf en tien kilometer, publiceerde hij zijn trainingsschema, opgetekend in een zestig pagina’s tellend document.

De Italiaan Riccardo Lorello zette al in de derde rit een scherpe tijd neer en won uiteindelijk het brons.

ANP / EPA

Hoewel niemand Van der Poels extreme schema integraal overnam, putten ze er wel ideeën uit – én vertrouwen en energie. Als ze bereid waren lang en hard te trainen, zo begrepen ze, viel er op de lange schaatsafstanden veel te halen – ook zonder al het geld en voorzieningen dat de Nederlandse schaatsers traditioneel ter beschikking staat. Waar dat toe kan leiden, werd deze zondag duidelijk: een podium van de 5.000 meter waarop voor het eerst sinds 1984 geen enkele Nederlander te bekennen was.

Een volstrekte nagelbijter

Al in de derde rit was er zondag een verrassing, toen de jonge Italiaan Lorello naar een tijd van 6.09,22 snelde. Goed voor brons, zo zou later blijken. De belangrijkste Italiaanse langeafstandsschaatser, Davide Ghiotto, kwam een paar ritten later nét niet aan de tijd van zijn landgenoot. Voor Lorello was de rit van zijn concurrent én leermeester een volstrekte nagelbijter geweest, zo vertelde hij na afloop. ,,Ze hadden mijn telefoon afgepakt, zodat ik niet naar de rondetijden kon kijken.”

In de op een-na-laatste rit werd het – niet helemaal gevulde – ijsstadion van Milaan getrakteerd op een prachtige duel: Jilek versus Eitrem. Even hield het publiek zijn adem in, toen Eitrem in de eerste meters van zijn race een misslag maakte en bijna viel, maar hij herstelde zich en versloeg Jilek uiteindelijk afgetekend. In de slotrit werd vrijwel meteen duidelijk dat de Fransman Timothy Loubineaud – een vriend en voormalige trainingspartner van Van der Poel – geen kans meer zou maken op goud. Hij werd vijfde, vóór Ghiotto.

Voor het eerst sinds de Winterspelen van 1984 was er op het podium van de 5.000 meter geen enkele Nederlander te bekennen.

De Nederlandse schaatsers speelden zoals gezegd een bijrol. Chris Huizinga reed, opgezweept door het oranjegekleurde publiek, naar een zevende plek. Voor Stijn van de Bunt (21), die grote indruk maakte op het olympisch kwalificatietoernooi, was een negende plek het hoogst haalbare. Marcel Bosker, die in de openingsrit reed en als enige schaatser een helm droeg, kwam zelfs niet verder dan een elfde plaats – bijna veertien seconden achter winnaar Eitrem. Met een gezicht als een oorwurm verklaarde hij na afloop ,,achter de feiten geschaatst” te hebben. Hij kwalificeerde hij zijn rit als ,,een zware krabbelpartij”.

Na de teleurstellende 3.000 meter bij de vrouwen op zaterdag hebben de Nederlandse schaatsers na het openingsweekend in Milaan nog nul medailles gewonnen. De laatste keer dat dat gebeurde was op de Spelen van Albertville, in 1992.

‘Ongelooflijk indrukwekkend’

Vanuit zijn zelfverkozen anonimiteit moedigde Van der Poel de afgelopen tijd zijn ‘neven’ aan. Zo kreeg Ghiotto uitvoerige complimenten in de app toen hij vorig jaar diens wereldrecord verbrak op de 10.000 meter. Ook Eitrem ontving een bericht van Van der Poel toen hij twee weken geleden als eerste man de 5.000 meter onder de zes minuten reed, zo vertelde hij twee dagen geleden. ,,Varmt grattis Sander! Otroligt imponerande”, zo schreef Van der Poel in een DM op Instagram: ,,Gefeliciteerd Sander! Ongelooflijk indrukwekkend.”

Op zijn telefoon had Eitrem nog niet gekeken, toen hij zondag met de Noorse vlag om zijn schouders zat. Maar de varmt grattis zullen ongetwijfeld niet lang op zich laten wachten.