De raketlanceringen in Texas veroorzaken schade in Mexico. ‘Je kon hier met een roeiboot gaan vissen, nu is er niets meer’

Het is bijna zes uur ’s middags als de raketinstallatie in Boca Chica, op een paar kilometer vanaf het strand Playa Bagdad in Mexico, begint te roken. Een enorme vuurbal duwt de witte raket de lucht in. Pas zo’n tien seconden later volgt het geluid: een oorverdovend gebrul dat gepaard gaat met een enorme trilling. De toegestroomde toeristen houden elkaar en hun mobiele telefoons stevig vast.

Zo’n twee minuten later is de raket, de Starship van SpaceX die zojuist z’n dertiende testvlucht heeft gemaakt, uit het zicht verdwenen. Voor de Super Heavy Booster, het onderste deel van de tweetrapsraket die met 33 enorme motoren de Starship lanceerde, zit het werk erop. Met een grote explosie valt de enorme cilinder op zo’n twee kilometer van de kust in de Golf van Mexico. Het geluid en de heftige trillingen van die klap worden op het strand pas seconden later gevoeld.

Sinds twee jaar voert het ruimtebedrijf van Elon Musk regelmatig rakettesten uit met zijn Starship-raketten, die daarna vaak neerstorten in de Golf van Mexico, of de Golf van Amerika voor de Amerikanen. Ruim tien jaar geleden bouwde SpaceX een lanceerplatform in Boca Chica in Texas, vlakbij de Rio Grande – Rio Bravo voor Mexicanen – die de grens met Mexico aangeeft. Aan de andere kant van de rivier ligt Playa Bagdad, in het uiterste puntje van Mexico, rechtsboven op de landkaart.

In twee stappen aan de overkant

De Rio Grande staat laag deze dag, in twee stappen ben je aan de overkant. Een auto van de Amerikaanse Border Patrol houdt in de gaten of iedereen aan de Mexicaanse kant blijft.

De honderden mensen op het strand zijn al uren voor de lancering op het strand aanwezig. Met grote pick-uptrucks met nummerborden uit Texas, New Mexico en zelfs Minnesota zijn ruimtetoeristen van beide kanten van de grens naar deze plek gekomen. Tentzeilen zijn aan openstaande autodeuren gebonden om schaduw te bieden tegen de brandende zon. Tussen rokende barbecues en plastic koelboxen staan kampeerstoeltjes.

„Dit is de toekomst waar we naar kijken”, lacht Ángel Ramirez Cruz. Hij woont al jaren in Texas – „ik woon er legaal” – en is met zijn broer Dominic vanuit de Texaanse stad San Antonio hierheen gereden. „Dit is de derde keer dat ik het meemaak. Het is iedere keer een spektakel. Wie weet gaan ze ooit raketten gebruiken zoals we nu vliegtuigen gebruiken.”

Voor de kust varen twee motorboten heen en weer. Eigenlijk mag niemand op het water zijn op het moment dat de raketmotoren van SpaceX gaan brullen, maar bij elke lancering komt activist Elias Ibarra met zijn groep Conibio Global „de soevereiniteit van Mexico waarborgen”, zoals hij het noemt. Met Mexicaanse vlaggen en toeters varen ze heen en weer.

Een groep medeactivisten, die met walkietalkies contact houden met de boten, houdt op een duin een spandoek omhoog met daarop ‘Mexico is niet het ruimte-afvalputje van SpaceX’. Als na de lancering de enorme motorcilinder met een dreun in de Mexicaanse wateren valt, zegt Ibarra door de walkietalkie, met gevoel voor drama: „Het is weer zover. Weer valt er een raket in de Mexicaanse zee. De schade voor de schildpadden, vissen en dolfijnen zal enorm zijn.”

De activisten bij het strand (op de duinen en in het bootje)

Plastic deeltjes op Mexicaanse stranden

Langs de Amerikaanse en Mexicaanse stranden aan de Golf van Mexico liggen meerdere natuurreservaten, onder meer om bedreigde trekvogels te beschermen. Op enkele kilometers van Starbase legt de Kemp’s ridley-zeeschildpad zijn eieren. Het is de zeldzaamste van zijn soort en heeft een „ernstig bedreigde”-status op de Rode Lijst van de Internationale Unie voor Natuurbehoud (IUCN).

Ibarra heeft als directeur van het Marine Turtle Program de schade aan de Mexicaanse stranden met eigen ogen gezien, vanaf het moment dat SpaceX ruim drie jaar geleden begon met de rakettesten. „Iedere keer nadat er lanceringen zijn geweest, spoelen er binnen een paar dagen raketresten aan”, zegt hij als hij weer aan land is gegaan. „Brandstoftanks, cilinders, plastic, panelen. En dat is nog maar 20 procent van wat er in zee valt. Wat op de bodem van de oceaan achterblijft, veroorzaakt nóg meer schade.”

In mei 2025, enkele dagen na een lancering door SpaceX, lag het strand van Playa Bagdad vol met plastic deeltjes, zegt hij. Hij laat foto’s zien van het zand, bedekt met witte en blauwe snippers. Het kostte zijn organisatie en vrijwilligers dagen om de ruim duizend kilo afval op te ruimen, zegt Ibarra. Een maand later schreef SpaceX in een verklaring op X, zonder dat te staven met controleerbare rapporten of meetgegevens, dat hun materialen „geen chemische, biologische of toxicologische risico’s met zich meebrengen” en dat hulp was gezocht om het ruimteafval op te ruimen.

Mede dankzij de acties van Ibarra, die met zijn groep regelmatig beelden deelt over de impact van de lanceringen op het zeeleven in de Golf van Mexico, dreigde de Mexicaanse regering met juridische stappen tegen SpaceX. De Mexicaanse marine stuurde vorig jaar schepen weg die zonder toestemming van Mexico in territoriale wateren bezig waren met opruimwerkzaamheden.

Maar het is niet alleen het afval dat volgens Ibarra schade veroorzaakt. „De trillingen en schokgolven die bij de lancering vrijkomen zorgen ervoor dat dieren als dolfijnen en schildpadden volledig gedesoriënteerd raken. Twee keer zijn in de dagen na de lanceringen dolfijnen met brandwonden aangespoeld op de stranden hier.”

Enkele uren voor de lancering heeft zijn milieuorganisatie nog honderden jonge Kemp’s ridley-zeeschildpadden vrijgelaten in zee. Als de Super Heavy Booster met een grote schokgolf ontploft, zucht een medewerker diep. „Je hoeft geen raketgeleerde te zijn om te weten dat dit het zeeleven volledig ontregelt.”

Enkele uren voor de lancering heeft het Marine Turtle Program nog honderden jonge Kemp’s ridley-zeeschildpadden vrijgelaten in zee.

Nog amper vis om te vangen

Op vijftien minuten rijden, in een rechte lijn langs de kuststrook naar het zuiden, wonen de vissers van Playa Bagdad. Onder hun houten huizen op palen liggen kluwen visnetten, met hier en daar een roestige vishaak. Schurftige honden scharrelen rond met afgekloven visresten. In kuilen zand liggen opengereten vuilniszakken.

Iedere dag, om vijf uur ‘s ochtends of tegen het vallen van de avond, duwen ze hun kleine witte boten het water in. Na zo’n dertig uur op zee keren ze terug. „Het is een hard leven. Maar het is het enige wat we kennen”, zegt Héctor Castillo Chana, de voorman van de groep van pakweg veertig vissers. „Ik doe dit al 35 jaar. Ik ga liever dood dan het leven als visser te moeten achterlaten.”

Maar het leven als visser wordt steeds moeilijker in dit deel van Mexico. Sinds SpaceX begon met de lanceringen is er nog amper vis te vangen in de wateren voor Playa Bagdad, een ontwikkeling die ook sterk samenhangt met de opwarmende zee, als gevolg van klimaatverandering. Héctor wijst op een groep vissers, die na een lange nacht op zee aan land is gekomen. Ze dragen een kist met forellen naar een weegschaal. Tien kilo, staat op het schermpje. „Vroeger, en dan heb ik het over nog geen vier jaar geleden, had je op een goede dag 700 kilo vis in één boot. Je kon met een roeiboot gaan vissen, zo dicht bij de kust zwommen ze. Nu is er niets meer.”

„Als er lanceringen zijn, trilt alles hier. De houten huizen bewegen mee, maar de glazen ramen springen”, zegt hij terwijl hij viskoppen van de haken in zijn net trekt. Volgens Héctor is er, toen SpaceX net begon met lanceringen, compensatie belooft door Elon Musk zelf. Er is nooit iets terechtgekomen bij de vissersgemeenschappen van Playa Bagdad, benadrukt hij.

Vissers aan het werk bij Playa Baghdad

Gezien de groei van SpaceX en de basis in Texas de afgelopen jaren rekent niemand erop dat de lanceringactiviteiten zullen afnemen. Volgens het oorspronkelijke milieuplan dat SpaceX in 2014 indiende bij de Federal Aviation Administration (FAA) in de VS zouden er jaarlijks slechts twaalf Falcon-raketten gelanceerd worden, die minder impact hebben op hun omgeving. Maar vanwege Musks plannen om een kolonie op Mars te stichten, werd de veel grotere Starship-raket gebouwd.

„We hebben hier een enorm stuk land waar niemand woont, dus als hij ontploft, is dat geen probleem”, zei Musk in 2018 over de rakettesten in Texas. Zonder een nieuw milieurapport in te dienen kreeg SpaceX in 2022 versneld uitgebreidere vergunningen van de Amerikaanse luchtvaarautoriteit om de zwaardere raketten te lanceren vanuit de lanceerbasis in Boca Chica. Weer vier jaar later, na de beursgang van SpaceX, wordt er gesproken over wekelijkse raketlanceringen vanaf het platform.

Gevangen vissen door lokale vissers.

Foto Victor Loera

Per ongeluk in Amerikaanse wateren

Doordat er steeds minder vis is, moeten vissers steeds verder de zee op, zegt Modesto Remundo Valdés, die een paar jaar geleden vanuit de zuidelijke staat Tabasco naar dit deel van het land is verhuisd, juist omdat hier veel gevangen kon worden. Het zorgt voor een nieuw probleem: de vissers steken, soms onbewust, de zeegrens met de Verenigde Staten in de Golf van Mexico over.

Onder de regering van Donald Trump zijn wetten rond illegale visserij aangescherpt, waardoor Mexicaanse vissers die worden aangetroffen in Amerikaanse wateren worden vastgezet. Volgens de vissers worden hun boten ook tot zinken gebracht. Maar ook in Mexico is de Amerikaanse politie actief, zo vertellen verschillende vissers. De Border Patrol zou hier meerdere keren met boten aan land zijn gegaan om Mexicaanse vissers te arresteren.

„Vrijwel iedereen hier heeft wel eens een paar maanden gevangen gezeten in Texas”, zegt Modesto. Modesto wijst naar een vrouw, die een visnet schoonmaakt. Ze wil zelf niets zeggen. „Haar man zit al vier maanden vast. Zij werkt nu hier, om wat geld te verdienen.”

In de uren voor een lancering varen boten van de Amerikaanse grenspolitie langs het Mexicaanse deel van de Golf van Mexico. Een helikopter vliegt laag over. Héctor, de voorman van de vissers, wijst ernaar. „Wij mogen in de uren voor een raketlancering het water niet op. Kan je je dat voorstellen? De Amerikanen die ons vertellen dat we niet op de Mexciaanse zee mogen varen? Maar als wij in de VS vissen omdat ze hier de boel hebben weggejaagd, worden we opgepakt.”

Meeuwen omcirkelen de vissersboten die zijn aangekomen op het strand

Foto victor loera