Delier na operatie komt vaak voor. En het is een slecht teken

Een delier na een operatie is een ingrijpende ervaring, die veel voorkomt onder ouderen. Patiënten raken plotseling verward, gedesoriënteerd en kunnen zelfs gaan hallucineren. Artsen weten al langer dat deze toestand van acute verwardheid gelinkt is aan slechtere gezondheidsuitkomsten. Maar nu blijkt dat een postoperatief delier zelfs een van de sterkste voorspellers is van cognitieve achteruitgang.

De gegevens van 560 volwassenen van 70 jaar en ouder zijn gebruikt om tot deze conclusie te komen. De deelnemers werden gedurende zes jaar regelmatig onderworpen aan uitgebreide cognitieve testen. Zo lukte het om veranderingen in geheugen, aandacht en denkvermogen nauwkeurig in kaart te brengen. Ouderen die na hun operatie een delier kregen, kwamen een stuk slechter uit de test dan deelnemers zonder delier.

De versnelde cognitieve achteruitgang bleef tot zeker vijf jaar na dato zichtbaar. “We zagen dat een delier gepaard ging met een snellere achteruitgang dan we normaal gesproken zien”, legt onderzoekersleider Tammy Hshieh uit. “Dit effect kan niet worden verklaard door latere ziekenhuisopnames of andere ernstige medische problemen. We waren met stomheid geslagen. We hadden verwacht dat dit in ieder geval een deel van de achteruitgang zou verklaren.”

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Dementie

Een delier is de meest voorkomende complicatie na een operatie bij ouderen. Het hangt samen met verlies van zelfstandigheid, cognitieve problemen en een verhoogd risico op dementie. Bovendien leidt een delier vaak tot allerlei nieuwe gezondheidsproblemen, waardoor patiënten opnieuw worden opgenomen in het ziekenhuis of zelfs op de intensive care belanden.

Ook uit deze studie blijkt dat iedere heropname gelinkt is aan een verdere verslechtering van de cognitieve prestaties. Patiënten die een delier hadden doorgemaakt, liepen meer risico om weer in het ziekenhuis te belanden. Toch is dat niet het hele verhaal. Rekening houdend met ziekenhuisopnames, intensivecareverblijf en revalidatiezorg, bleef het verband tussen delier en cognitieve achteruitgang overeind.

Leestip: Schenk nog maar een bakkie in: koffie beschermt (een beetje) tegen dementie

Mysterie rond blijvende hersenschade

De studie maakt duidelijk hoe belangrijk het is om een delier beter te begrijpen en te voorkomen. “Dat mensen met een postoperatief delier sneller achteruitgaan dan mensen zonder delier wisten we al”, vertelt onderzoeker Zachary Kunicki. “Maar dat dit versnelde verval niet kan worden verklaard door latere ziekenhuisopnames is nieuw. Dat maakt de noodzaak om een delier te voorkomen alleen maar groter.”

Het team wil snel verder onderzoek doen, omdat ze vermoeden dat een delier langdurige veranderingen in het brein veroorzaakt. Maar hoe dat mechanisme werkt, is nog onbekend. Wel weten we nu dat een delier veel meer is dan alleen een korte periode van verwardheid. Het kan een vroeg waarschuwingssignaal zijn van een langdurig en versneld verlies van cognitieve functies.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: