Dit gebeurt er in het brein van je hond als jij lacht

Het brein van een hond reageert anders op een blij menselijk gezicht dan op een boos, bang of verdrietig gezicht. Twee emoties kan je trouwe viervoeter zelfs niet uit elkaar houden.

Onderzoekers aan de Universiteit van Wenen hebben de hersenen van gewone gezinshonden gescand. De honden lagen wakker in een fMRI-scanner, met oorbeschermers tegen het lawaai. Vastgebonden werden ze niet; een hond die er genoeg van had, mocht er gewoon uit lopen. Op een scherm voor hun neus verschenen foto’s van mensen die ze nog nooit eerder hadden gezien.

In een eerste ronde met acht honden vergeleken de onderzoekers blije gezichten met neutrale. Bij een lach lichtte een groot gebied op in de rechterhelft van het brein, rond de slaapkwab, dat doorliep tot in een dieper gelegen kern.

Die kern is bij honden al vaker in beeld gekomen. Ze wordt actief bij het eten en wanneer honden de geur van bekende mensen ruiken. Een vrolijk gezicht, zelfs van een wildvreemde, wordt in het hondenbrein dus blijkbaar verwerkt als iets aangenaams.

Blije gezichten vallen hardst op

In een tweede ronde kregen twaalf honden vier soorten foto’s te zien, met gezichten die blij, boos, bang en verdrietig waren. De onderzoekers trainden vervolgens een computerprogramma om aan het activiteitenpatroon af te lezen naar welk type gezicht een hond op dat moment bekeek.

Dat lukte, maar enkel wanneer blij een van de twee opties was. Blij tegenover verdrietig, blij tegenover boos, blij tegenover bang: alle drie de combinaties werkten. Zet je echter twee negatieve gezichten tegenover elkaar, dan zakt het programma terug naar het niveau van toeval.

Leestip: Honden en mensen lijken meer op elkaar dan gedacht: we delen dezelfde signalen van veroudering

Een hond ziet je angst

Daarna keken de onderzoekers naar het hele brein tegelijk, in plaats van naar dat ene gebied. Toen bleken er wél verschillen te zijn tussen verschillende soorten negatieve gezichten.

Verdrietige en bange gezichten leverden verschillende patronen op in een gebied bovenaan in de rechterhersenhelft. Boos en bang verschilden in twee andere gebieden. Tussen boze en verdrietige gezichten vonden de onderzoekers geen verschil.

Angst lijkt er dus uit te springen. Dat past bij ander onderzoek: honden kijken langer naar bange gezichten en mijden boze. Hun hartslag reageert sterker op angst dan op verdriet. Zelfs pups reageren al op de geur van een bang mens. Andere emoties krijgen pas later betekenis.

Waarom boos en verdrietig samenvallen, blijft giswerk. Een verklaring kan zijn dat een gezicht alleen niet volstaat. Uit oogbewegingsonderzoek weten we dat honden vooral naar lichaamstaal kijken en pas daarna naar het gezicht.

Wat de studie niet kan zeggen

De labels blij, boos, bang en verdrietig komen uit een fotodatabank die door mensen is beoordeeld. Ze beschrijven dus de foto, niet wat de hond voelt of denkt.

Een verschil in hersenpatroon betekent bovendien niet automatisch dat een hond het verschil ook opmerkt of zich er anders door gedraagt. Dat is een aparte vraag en die is met deze opzet niet te beantwoorden. 

De groepen zijn daarnaast klein: er deden acht honden mee in de eerste ronde, twaalf in de tweede. Van die eerste acht waren er zes border collies. De onderzoekers zeggen daarom voorzichtig te zijn met conclusies over honden in het algemeen.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!