Drie dagen gewelddadig protest in Loosdrecht tegen komst azc. ‘Die incompetente burgemeester heeft dit er gewoon op eigen titel doorheen gedrukt’

1 uur geleden 1

De eerste harde vuurwerkknal klinkt als het donderdagavond begint te schemeren. Een man zwaait met een grote Nederlandse vlag en loopt naar de rotonde naast het gemeentehuis van Wijdemeren, in het dorp Loosdrecht. „Azc weg ermee!” scandeert hij. Nu komen ook tientallen andere demonstranten in beweging. Ze roepen hem na: ”Azc weg ermee!” Een tiener slaat het vanaf de stoeprand gade en zegt tegen zijn maat: „Ik ben benieuwd of het vanavond rustig blijft.’’

De avonden hiervoor was het steeds raak. Op maandag, dinsdag en woensdag verzamelden zich hier honderden demonstranten. Ze protesteerden tegen de komst van een tijdelijk azc in het gemeentehuis zelf, gelegen aan de rand van het dorp (9.300 inwoners); het gemeentehuis staat deels leeg vanwege een aanstaande fusie met het naastgelegen Hilversum. Ook landelijke anti-azc-groepen haakten bij de demonstraties aan. Drie dagen op rij liep het protest uit de hand en kwam de ME eraan te pas. De politie werd naar eigen zeggen bekogeld met eieren, zwaar vuurwerk en volle blikjes frisdrank. Er werden meerdere mensen aangehouden. Op vrijdag is een Hilversummer veroordeeld tot een taakstraf van honderd uur voor het gooien van een brandende fakkel.

Waarom is het verzet in Loosdrecht zo groot?

Bewoners van het appartementencomplex pal tegenover het gemeentehuis krijgen op vrijdag 17 april een brief in hun postvak. Afzender: de burgemeester, Mark Verheijen. De toon van de brief is zakelijk en beslist: de gemeente is van plan vanaf woensdag, 22 april, „op verzoek van het COA, tijdelijk maximaal 110 asielzoekers” op te vangen. Op zaterdag, 18 april, is er een informatiebijeenkomst, lezen de bewoners. Daar vernemen ze dat de groep asielzoekers „grotendeels” zal bestaan uit jonge mannen, tussen de 18 en 24 jaar. Dat er jonge gezinnen komen lijkt uitgesloten, want „het gebouw is niet passend voor kinderen”, volgens de gemeente. De bewoners voelen zich overvallen. Alexander (60) wil niet met zijn achternaam in de krant vanwege zijn werk (zijn naam is bij de redactie bekend). Hij woont op de zevende verdieping, met uitzicht op het gemeentehuis. „Die incompetente burgemeester heeft dit er gewoon op eigen titel doorheen gedrukt”, zegt hij.

De gemeente laat weten het COA-verzoek om deze „spoednoodopvang” op maandag 13 april te hebben ontvangen, waarna ze „zo snel als mogelijk” in actie kwam. Punt is: de gemeente ving nog geen asielzoekers op, „terwijl we dit op grond van de Spreidingswet wel moeten”. Bovendien wil Wijdemeren bijdragen aan „menselijke opvang”.

‘Jonge meiden op de fiets’

„Wij kregen geeneens een brief”, zegt Channah de Koning (36), die op „nog geen tien minuten lopen” van het gemeentehuis woont en deze week mee demonstreerde. Ook zij is niet te spreken over de samenstelling van de op te vangen groep. Meer dan honderd mánnen. De rotonde hier bij het gemeentehuis is, zegt ze, een „verzamelplek” voor middelbare scholieren op weg naar Hilversum – „mijn dochter is een van hen, na de zomer”. Er zijn sportvelden dichtbij, en er zijn de strandjes van de Loosdrechtse plassen – „allemaal jonge meiden op de fiets”. Nee, zegt ze, ze wil de mannen niet het voordeel van de twijfel geven. „Vergeet ook Lisa niet hè.” Lisa, uit Abcoude: het zeventienjarige meisje dat vorig jaar zomer naar huis fietste en door een asielzoeker werd vermoord.

Emmy (19, achternaam bekend bij de redactie) wijst op het groen in een veld naast het fietspad, niet ver van het gemeentehuis. „Die planten staat over een paar weken heel hoog”, zegt ze. „Iemand kan zich er zo in verstoppen en je erin trekken.” Met vriendinnen praat ze over wat te doen met straks een azc dichtbij. „Eén vriendin drinkt niet, hebben we afgesproken. Kunnen we uit met de auto in plaats van de fiets.”

Emmy vertelt dat haar broertje eerder deze week klappen kreeg van de ME. Hij hield er een blauwe plek aan over op zijn been. Ook een demonstrant op donderdag klaagt over een „lamme hand” omdat hij door de politie is geslagen. Alexander heeft het allemaal gezien vanuit de hoogte van zijn appartementencomplex. Op zijn telefoon toont hij een filmpje van woensdagavond: tientallen demonstranten die door de politie worden achtervolgd in het wijkje achter zijn appartement. „Lopen, lopen”, roept een ME’er opgefokt. Een man loopt langs de bewapende agenten met beide armen in de lucht gestoken. Pats! „Zie je?” zegt Alexander: „Verheijen laat gewoon zijn eigen bevolking neerslaan.”

Alexander heeft de rollator van z’n moeder van stal gehaald, die staat klaar voor zijn deur: „Als ik later vanavond de hond uitlaat, loop ik erachter. Met een pet en bril op lijk ik net een oude man. Krijg ik in elk geval geen klappen.”

Justitieminister David van Weel (VVD) zei vrijdagochtend voorafgaand aan de ministerraad dat het politiegeweld niet „buitensporig” was. „Er was echt tuig, er werd echt gereld.”

De politie blijkt deze donderdagavond veel minder zichtbaar aanwezig. Dit keer geen dranghekken en ME’ers in het gelid, wel een uit Utrecht overgekomen politieagent die zich urenlang al babbelend tussen de betogers mengt. Plus nog een geüniformeerde collega of drie. De sfeer is afwachtend, de groepjes betogers kijken vooral naar elkaar, tienerjongens naar de geroutineerde azc-betogers, meisjes naar de cameraploegen. Geroepen of gescandeerd wordt er weinig. Rond kwart voor negen komt er leven in de brouwerij: uit een auto geparkeerd naast de rotonde klinken pompende beats uit een indrukwekkende geluidsinstallatie. De song is een paar dagen geleden opgenomen, glimlacht een man bij de auto:

Wij bewoners zeggen nee tegen een azc in Loosdrecht/wie denkt er nog aan onze kinderen/ die niet eens meer in onze eigen wijk kunnen spelen/we laten de politie ons als Nederlandse burgers niet wegslaan

Betogers komen op het geluid af, drie, vier man beginnen uitgelaten te hakken op de muziek. De politieman uit Utrecht roept er een paar collega’s bij.

‘Oekraïners zijn christelijk’

Overigens: Loosdrecht vangt al vluchtelingen op. Oekraïners, verspreid over het dorp. De Loosdrechters hebben niets op hen aan te merken. „Van hen heb je totaal geen last”, zegt Channah de Koning. Weten de Loosdrechters uit welke landen de nieuwelingen komen? Eritrea, zeggen sommigen, zonder het zeker te weten, Syrië misschien. In elk geval: mensen uit een andere cultuur. „In zulke landen heb je toch andere wetten”, zegt Emmy, „bijvoorbeeld als het gaat over vrouwenrechten”. Alexander: „Het zijn allemaal moslims. Of in elk geval: 98 procent. De Oekraïners zijn christelijk. Die hebben zich feilloos aangepast.”

110 mensen in één keer: dat is véél voor Loosdrecht, zegt de Turks-Oekraïense Ahmed Ugurel

Op een dorpspleintje een kilometer van het gemeentehuis staat een wijkgebouw waar een kleine twintig Oekraïners verblijven. Hoe kijken zij aan tegen de komst van asielzoekers in Loosdrecht? Een man van middelbare leeftijd komt zijn kamer uitgelopen. „Ahmed Ugurel” stelt hij zich voor – 51 jaar. Met zijn gezin is hij in 2014 vanuit Turkije naar Oekraïne vertrokken. Na Poetins invasie in 2022 is hij gevlucht en in Nederland beland. Loosdrecht bevalt hem goed. De mensen zijn vriendelijk en hij werkt als vrijwilliger voor de gemeente. Zijn zoon van zeventien, Kaan, werkt voor een hoveniersbedrijf. „110 mensen in één keer: dat is véél, voor Loosdrecht”, zegt Ugurel. „We weten niet wat voor mensen het zijn. We kennen hun karakter niet. Waar ze vandaan komen. Wat gaan al die mannen doen? Je moet dat risico niet nemen.”

Op de rotonde wordt niet meer gegabberd, de muziek is gestopt. Her en der klinkt een knal, iemand jelt nog eens ‘nee tegen azc’. En dat was het wel, deze avond. Zaterdag sowieso weer, een vrouwenmars, van het oude politiebureau een kilometer naar het gemeentehuis. De komst van de asielzoekers is vooralsnog uitgesteld tot begin mei. „Zolang wij hier blijven demonstreren, zullen de asielzoekers niet komen”, zegt Channah de Koning. „Dan kunnen politie en gemeente hun veiligheid niet garanderen.”