Een groen dak brengt verkoeling, houdt vocht vast en is ‘goed voor de mens’. Waarom heeft dan van elke 200 panden maar één pand een groen dak?

2 dagen geleden 2

Als Alexandra Calmero vroeger wakker werd in haar huis in Buitenveldert, keek ze vanuit haar slaapkamer uit op een „zwart betondak”. Dat vond ze maar niets. Calmero besloot groen aan te leggen op het dak naast haar slaapkamer. Toen dat zogenaamde groene dak er eenmaal lag, is haar uitzicht er naar eigen zeggen flink op vooruitgegaan: ze wordt „nog steeds blij” als ze wakker wordt en naar buiten kijkt.

Calmero is namelijk dol op groen, en „je haalt met zo’n dak echt het groen naar binnen”, vertelt ze. Op haar sedum-kruidendak, waarop nagenoeg zelfvoorzienende vetplanten (sedum) en inheemse planten en kruiden groeien, komen vogels, bijen en vlinders af. Het is bovendien een „verlengstuk” van haar tuin, waar Calmero, dankzij haar groene dak en ondanks haar „twee niet-groene handen”, aan het tuinieren is geslagen.

Toch doet Calmero het niet alleen voor het groen. Een groen dak heeft ook andere voordelen, zo vertelt ze. Zo is het in huis onder het groene dak „een stuk koeler” en „minder benauwd”. Daarnaast verwerkt het groene dak water een stuk beter dan een plat dak, vertelt ze, omdat het water langer vasthoudt en trager afvoert. En het zorgt voor betere isolatie van de woning. „Zo kan je de wereld op je eigen manier toch een stukje mooier maken”, aldus Calmero.

Weinig groene daken

Ondanks de voordelen zijn in Nederland weinig groene daken te vinden, zo blijkt uit recent onderzoek van Natuur & Milieu en de stichting Rooftop Revolution. Uit deze eerste landelijke meting blijkt dat het aantal groene daken de afgelopen tien jaar weliswaar met 13 procent is gegroeid, maar dat het percentage met 0,5 procent op het totaal nog altijd gering is: van elke tweehonderd panden in Nederland heeft er één een groen dak.

Als je niet idealistisch bent aangelegd, is investeren in een groen dak simpelweg niet heel interessant

Het onderzoek toont daarnaast aan dat een heel groot deel van de potentie in de steden niet wordt benut, blijkt uit een nadere analyse van groene daken in Eindhoven, Heerlen en Amsterdam. Zo kan 54 procent van het Eindhovense dakoppervlak worden vergroend, maar blijft het percentage groene daken steken op 0,75 procent; in Heerlen is dat 41 procent om 0,44 procent. Ook in Amsterdam, dat de mond vol heeft van groen in de stad en ‘koploper’ groene daken is, is van de 60 procent geschikte daken maar 4,17 procent groen. Dat komt neer op vijfentwintig keer het Vondelpark aan onbenut potentieel.

Voor Jan Henk Tigelaar, directeur van Rooftop Revolution, een stichting die als missie heeft „zoveel mogelijk daken groen te maken”, zijn de uitkomsten een bevestiging dat hun „revolutie nog aan het begin staat”. En dat is ronduit zonde, vindt hij. Groene daken hebben volgens Tigelaar naast biodiversiteit, isolatie en een „sponswerking” namelijk nog een ander belangrijk en „heel erg actueel” voordeel: een verkoelende werking voor buurten en steden. „Want in begroeiing zit vocht, en beplanting waar vocht in zit, werkt door de verdamping als een natuurlijke airconditioning – dat kan echt flink wat graden schelen.”

Bovendien is het groen „heel goed” te combineren met zonnepanelen, stelt Tigelaar. De combinatie is volgens hem een goed voorbeeld van „multifunctioneel ruimtegebruik”, waarbij woningbezitters zowel voordelen kunnen hebben van een groen dak als van zonnepanelen, die op een verhoging op het groene dak worden geïnstalleerd.

Kwestie van momentum

Maar wat is, alle voordelen ten spijt, dan de reden dat zo weinig daken groen zijn? Mendel Giezen, universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam en gespecialiseerd in stedelijke vergroening, kan het wel verklaren. „Als je niet idealistisch bent aangelegd, is investeren in een groen dak simpelweg niet heel interessant”, zegt hij. „Aan groene daken verdien je weinig, maar de kosten zijn al snel een stuk hoger dan van bijvoorbeeld een airconditioning.” Of, zegt Giezen, voor huizen in collectief eigendom zoals VvE’s, hebben „alleen de mensen op de bovenste verdieping voordeel van een groen dak”, of de mensen die erop uitkijken.

Door dit soort zaken stellen mensen de beslissing voor een groen dak uit, of schieten ze het af, aldus Giezen. Maar ja, zegt hij, „dat is wat er gebeurt als je het overlaat aan individuele verantwoordelijkheid”. Er kan volgens hem „pas echt een grote slag worden gemaakt” als gemeenten voor verplichtend beleid zouden kiezen, door huizenbezitters waar mogelijk te verplichten voor een groen dak te kiezen, en dat te subsidiëren. „Of, als je groene daken als gemeente van maatschappelijk belang vindt, toestemming te vragen en het zelf aan te leggen.”

In steden als Amersfoort, Deventer, Rotterdam en Eindhoven wordt subsidie verleend voor het aanleggen van groene daken, afhankelijk van de grootte van het dak en het soort begroeiing. Ook in Amsterdam wordt daar al langer op ingezet, al ligt het initiatief dan nog steeds vooral bij de woningbezitter. Daardoor, ziet Rooftop Revolution-directeur Tigelaar, is het een kwestie van „momentum”: gemeenten en organisaties moeten inspringen op het moment dat mensen met het idee van een groen dak rondlopen, zoals bij dakreparaties.

Dat werkte ook zo bij Calmero, vertelt ze. Ze wilde „al langer” een groen dak, maar handelde pas toen ze een brief van de gemeente Amsterdam en Rooftop Revolution op de mat kreeg. Daarop liet ze, met behulp van subsidie vanuit de gemeente, „voor vijf- à zeshonderd euro” een groen dak aanleggen. En dat smaakt naar meer. Calmero wil er graag nog een groen dak bij, op haar schuurtje. „Want”, vertelt ze, „het is buiten alles gewoon goed voor een mens om veel groen om je heen te hebben”.