Een ventilator, zoals die op de ‘koelteplek’ in de Amsterdamse Bijlmer staan, kan Patrick zich niet veroorloven

1 uur geleden 1

Toen de in Nigeria geboren Patrick Agu (38) de Nederlandse winter meemaakte, wenste hij dat het maar snel zomer zou worden. Zo koud vond hij het, in z’n slecht geïsoleerde flatje in de Bijlmer. „Maar nu is het wel erg warm”, geeft hij toe boven een bord kip met rijst in kerkgebouw De Nieuwe Stad in Amsterdam-Zuidoost. De hitte is „niet makkelijk”. Want de kamer waarin hij verblijft absorbeert de warmte ontzettend, legt Agu uit. „Ik kan het me niet veroorloven om een ventilator te kopen, laat staan dat ik ‘m aanzet, denk aan alle stroom die dat kost”, zegt hij. Hij lacht als hij naar een airco wordt gevraagd: natúúrlijk heeft hij die niet. Zijn oplossing: ’s nachts naakt slapen en overdag zo min mogelijk thuis zijn. Maar waarheen als het buiten 34 graden is, zoals deze woensdag?

Amsterdam heeft deze week twaalf ‘koelteplekken’ geopend. Patrick Agu en andere Amsterdammers kunnen daar „tijdelijk aan de hitte ontsnappen”, stelt GGD Amsterdam. Het gaat om buurthuizen, supermarkten en bibliotheken. Er is drinkwater voorhanden, er zijn zitplaatsen, je kan er zo binnenlopen. Het gaat om een proef – mogelijk volgen later meer van dit soort ‘koelteplekken’. Nu liggen ze vooral in de stadsdelen Nieuw-West en Zuidoost. Daar is het risico op „hittestress” volgens de gemeente groter dan elders in de stad. Amsterdam baseert zich op tempratuur, het aantal kwetsbare bewoners en of er bijvoorbeeld een schaduwrijk park nabij is. „Verkoeling mag niet afhangen van je inkomen, je netwerk of de woning waarin je woont”, aldus zorgwethouder Alexander Scholtes.

De Nieuwe Stad is een van die ‘koelteplekken’. Vijf ventilatoren blazen een kantine koel waarin mannen aan tafels met blauw-geel-rode tafelkleden gratis lunchen, gitaar spelen, wat op hun telefoon tokkelen. In de hoek staan kratten met kleding, gek genoeg ook winterjassen, gratis mee te nemen. In een apart kamertje wordt Nederlandse les gegeven. De Nieuwe Stad is eigenlijk een kerk. Er zijn drie zalen, meerdere kerkgemeenschappen houden er hun diensten. Daarbuiten is er vier keer per week gratis lunch. Daar komen vooral mannen op af die zonder geldige verblijfsvergunning in Nederland wonen. Ze zitten niet in een asielprocedure, hebben veelal geen werk. Patrick Agu zegt dat zijn visum „nog wel” geldig is.

Niet iedereen kan zwemmen

Elianne Schultz (42), coördinator bij De Nieuwe Stad, vindt het „wel een beetje spannend”. Het verzoek van de GGD om ‘koelteplek’ te worden, voor de ramen hangen blauwe posters om dat aan te kondigen, vond ze „natuurlijk prima”. Maar wat als er meer dan de gebruikelijke vijftig mensen een gratis lunch willen? En wat nadat het gebouw om 14.00 uur sluit? „Dan is het net het warmste moment van de dag, en we willen mensen niet wegsturen.”

Patrick Agu heeft zijn kip met rijst op, hij weet nog niet waar hij zo naartoe moet gaan. Het liefst zou hij ’s avonds in de koelte ergens het WK voetbal kijken. Agu draagt een shirtje van Nigeria, „helaas kwalificeerden ze zich niet voor het WK”. Naast hem aan de statafel heeft Bright Macaulay (39) een blauw flesje zonnebrand vast, het Rode Kruis deelde ze uit. „Ik kom ook uit Nigeria, maar nu in Nederland ben ik supporter voor Oranje”, zegt hij. Over de hitte is hij laconiek. „Het is warm, daar heb je nu eenmaal mee te dealen.” Anderen zeggen dat het lukt hun kamer koel te houden door alle gordijnen dicht te houden, één iemand heeft een ventilator.

Achterin de kantine zitten Berthe Bestebreurtje en Annette Hoogerbrugge aan een tafeltje met een banner van Loa Foundation, een stichting die „moeilijk bereikbare groepen” aan de juiste preventieve gezondheidszorg probeert te koppelen. Vanmiddag geven ze ook ademhalingsoefeningen. „Als mijn vriendinnen uit andere delen van de stad jammeren over de hitte, denk ik aan de mensen hier”, zegt Hoogerbrugge. „Mensen zonder papieren wonen soms met tien in een kamer, dat is illegaal en daarom mogen ze van hun huisbaas soms pas om 23.00 uur weer naar binnen, stel je voor dat je met deze tempratuur de hele dag op straat rondhangt”, zegt Bestebreurtje. „Wij kunnen makkelijk een flesje water kopen, zij niet.” Of gaan zwemmen, „dat hebben veel van deze mannen nooit geleerd”.

Hoewel de ventilatoren in het kerkgebouw dapper doorblazen, warmt het ook hier danig op. „Een graad of 28”, schat Hoogerbrugge het. Als hun spreekuur erop zit, rollen ze de banner op en stappen naar buiten, de hitte in. Patrick Agu en Bright Macaulay blijven nog even binnen, zolang het kan.