Een verbod op sigarettenfilters zou goed zijn voor het milieu, zegt het RIVM. Ze doen ook niks voor de gezondheid: dat is ‘marketing’

Een verbod op filters in sigaretten: hoe denkt het RIVM daarover? Op verzoek van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft het wetenschappelijk instituut een advies uitgebracht over die mogelijke maatregel, dat vrij vertaald luidt: best wel goed idee.

Niet dat het RIVM dat zo zou opschrijven. Wel schrijft het dat een verbod op sigarettenfilters het aantal schadelijke microplastics in het milieu zou verminderen. Én een saillant gegeven: sigarettenfilters hebben niet eens een gezondheidsfunctie. Die zitten er volgens het RIVM in voor „marketing”: de tabakindustrie zou doen voorkomen alsof het filter schadelijke stoffen uit de rook filtert, maar „in werkelijkheid bieden ze geen bewezen gezondheidsvoordeel voor de roker”.

En er zit nog meer giftig spul in zo’n filter, dat voor een enorm deel als zwerfafval in het milieu eindigt. Schattingen over het aantal filters dat jaarlijks in Nederland in het milieu belandt, lopen uiteen van honderden miljoenen tot meer dan 7 miljard per jaar. De stoffen in zo’n peuk – waaronder pesticiden, zware metalen als arseen, nicotine en zogenoemde ‘PAKs’ – zijn ook toxisch voor micro-organismen, planten en dieren. Deze stoffen zullen echter in een filterloze sigarettenpeuk net zozeer vrijkomen. Genoeg reden om ook die niet weg te gooien op straat maar in een asbak.

Vorige maand steunden 38 Nederlandse gemeenten een oproep aan Brussel om sigarettenfilters te verbieden. De Wereldgezondheidsorganisatie pleit al langer voor een verbod op het sigarettenfilter. Wereldwijd is er maar op één plek een filterverbod aangenomen, in het Santa Cruz-district in de staat Californië in de Verenigde Staten, dat vanaf 2027 gaat gelden.

Het RIVM verwijst nog naar studies van onderzoeks- en adviesbureau CE Delft, waaruit volgt dat een verbod zou leiden tot 70 procent minder filters in het zwerfafval. Dat is een doel dat de Tweede Kamer in een motie heeft gesteld. Daar voegt het RIVM aan toe dat het aantal rokers ook kan afnemen met 15 procent met extra antirookmaatregelen: hogere accijnzen, minder verkooppunten en minder rookruimtes. Dan zou het aantal peuken in zwerfafval vermoedelijk evenveel laten afnemen.

Over die accijnzen kwam vanochtend ook nieuws. Het Centraal Bureau voor Statistiek meldde dat de inkomsten voor het Rijk door de extra belasting op tabak het afgelopen jaar met 15 procent zijn gedaald. Deels goed nieuws: mede door verhoogde kosten zijn er minder rokers. Maar ook halen rokers meer tabak uit het buitenland: in 2024 was 60 procent van alle tabakswaar in Nederland door gebruikers geïmporteerd, berekende het RIVM al eens.

Liveblog Economieblog

Kabinet kondigt maatregelen aan om energiecrisis te verlichten