Eerste Kamer verwerpt asielnoodmaatregelenwet en stemt voor tweestatusstelsel

De Eerste Kamer heeft dinsdag tegen de wet gestemd die het verblijf van mensen die zonder geldige verblijfspapieren in Nederland zijn strafbaar zou stellen. Wel stemde de senaat in met het zogenoemde ’tweestatenstelsel’. Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen mensen die zijn gevlucht voor oorlog en geweld en mensen die hun land hebben verlaten hebben vanwege persoonlijke vervolging. Voormalig minister Marjolein Faber (PVV, Asiel en Migratie) had beide wetten vorig jaar door de Tweede Kamer geloodst.

De senaat stemde dinsdagmiddag eerst over een ‘novelle’, een toevoeging bij de zogenoemde ‘asielnoodmaatregelenwet’. Die regelde dat het bieden van hulp aan mensen zonder geldige verblijfspapieren toegestaan zou blijven. De novelle was er gekomen na onrust onder christelijke partijen als SGP en het CDA, die door hun achterban geboden tekenen van naastenliefde bedreigd zagen. De Eerste Kamer stemde met de kleinst mogelijke meerderheid van 38 stemmen tegen de novelle, 37 senatoren stemden voor.

De zogenoemde ‘asielnoodmaatregelenwet’, waarmee de strafbaarstelling van mensen zonder verblijfspapieren geregeld zou worden, werd daarna ook verworpen. In die wet stond ook dat erkende vluchtelingen alleen nog maar tijdelijk een verblijfsvergunning zouden kunnen krijgen, en dat verblijfsvergunningen drie in plaats van vijf jaar geldig zijn.

Nieuw stelsel

Het ’tweestatusstelsel’ werd wel aangenomen. Mensen die persoonlijk vervolgd worden worden erkend als vluchtelingen, mensen die vluchten voor oorlog en geweld krijgen een lagere status met minder rechten – zo zou gezinshereniging voor die groep lastiger worden. Zo’n stelsel bestond al eerder in Nederland en werd in 2000 juist afgeschaft, omdat de asielketen overbelast raakte vanwege de vele beroepsprocedures die werden aangespannen.

CDA en SGP grepen de verworpen novelle aan om hun tegenstem te verklaren. „Medemenselijkheid gaat boven grip op asiel. Medemenselijkheid mag niet ten koste gaan van barmhartigheid”, aldus SGP-senator Peter Schalk.

Verschillende senatoren gaven stemverklaringen af waar de irritatie van afspatte. D66-senator Boris Dittrich liet weten dat de strafbaarstelling van illegaliteit hem „als een steen op de maag” lag. Hij herhaalde zorgen over de uitvoerbaarheid van het asielbeleid als de wetten zouden zijn aangenomen.

Het tweestatusstelsel komt in een andere vorm terug in het Europese Asiel- en migratiepact, de Tweede Kamer stemde eerder deze maand in met de implementatie ervan. Daarin wordt het verkorten van verblijfsvergunningen geregeld en worden scherpere voorwaarden voor nareizende familieleden gesteld. Ook regelt het pact dat de buitengrenzen van de EU nog strenger bewaakt moeten worden en dat procedures voor asielverzoeken die minder kansrijk zijn moeten worden verkort. Dat stelsel gaat per 12 juni in werking.