Er ligt 60 procent minder sneeuw in de Griekse bergen. En dat is een groot probleem

De besneeuwde toppen van Griekenland veranderen razendsnel in groene weiden. In een tijdsbestek van slechts veertig jaar is het sneeuwdek op de Griekse bergen met meer dan de helft afgenomen. Dat blijkt uit een nieuwe studie van de University of Cambridge. En dat heeft grote gevolgen: minder sneeuw betekent minder water dat overblijft voor mens, dier en gewassen in de kurkdroge zomers.

Sneeuw in de bergen is veel meer dan een mooi winterdecor. Het fungeert als een natuurlijke wateropslag die langzaam smelt en zo de rivieren, landbouw en drinkwatervoorraden voedt. Juist in landen als Griekenland, waar de zomers zinderend heet en droog zijn, is het erg belangrijk dat deze natuurlijke waterbank intact blijft. Maar het witte reservoir raakt snel leeg.

Met behulp van satellietbeelden, klimaatgegevens en kunstmatige intelligentie analyseerde het Cambridge-team de veranderingen in sneeuwbedekking sinds 1984. Er is sprake van een afname van maar liefst 58 procent en de daling is sinds het begin van deze eeuw aan het versnellen. Daarbij begint het sneeuwseizoen later en eindigt het eerder. Oftewel: er is veel minder sneeuw dan vroeger en het blijft ook veel korter liggen.

Geen gebrek aan neerslag

De oorzaak heeft niks te maken met minder neerslag, maar alles met stijgende temperaturen. Warme lucht zorgt ervoor dat neerslag vaker als regen valt in plaats van sneeuw, zelfs op grotere hoogte. “Zie sneeuw als een spaarrekening”, zegt hoofdonderzoeker Konstantis Alexopoulos van het Scott Polar Research Institute. “Je kunt geld meteen uitgeven (regen) of je zet het opzij (sneeuw). Sneeuw smelt langzaam en levert daardoor juist op het moment dat je het nodig hebt. Dat maakt het van onschatbare waarde voor irrigatie, waterkracht en drinkwater in de zomer.”

Het onderzoeksteam ontwikkelde een nieuwe tool, snowMapper, om de sneeuwbedekking nauwkeurig in kaart te brengen. Satellieten van onder meer NASA en European Space Agency leverden beelden van sneeuwrijke en sneeuwloze dagen tussen 1984 en 2025. Maar wolken en schaduwen maken directe observatie lastig. Daarom schakelden de onderzoekers machine learning in. Het algoritme voorspelt hoe de sneeuwbedekking eruitzag op dagen zonder zicht, op basis van temperatuur, neerslag, hoogte en eerdere sneeuwmetingen. Die slimme aanpak resulteerde in gedetailleerde kaarten met een resolutie van 100 meter voor tien belangrijke berggebieden in Griekenland.

Griekenland extra hard getroffen

Sneeuwverlies komt wereldwijd voor, maar Griekenland wordt extra hard getroffen. De combinatie van relatief warme winters en kleine stroomgebieden maakt het land kwetsbaar. “Temperatuur bepaalt of neerslag als sneeuw of regen valt en hoe lang die sneeuw blijft liggen”, legt onderzoeker Ian Willis uit. “Als het warmer wordt, hoopt er minder sneeuw op en smelt wat er ligt ook sneller weg.” Volgens de onderzoekers vallen de gemeten veranderingen buiten de natuurlijke schommelingen van het klimaat. Met andere woorden: dit is geen toeval, maar een duidelijk signaal van klimaatverandering.

De impact van lekkende waterbanken is groot. Minder smeltwater betekent lagere rivierstanden, minder irrigatiemogelijkheden en een grotere kans op droogte. Ecosystemen die afhankelijk zijn van smeltwater komen onder druk te staan, net als de watervoorziening voor miljoenen mensen. Sneeuwverlies in bergen wereldwijd geldt al langer als een belangrijke graadmeter voor klimaatverandering en Griekenland laat zien hoe snel het kan gaan.

Wat nu? De onderzoekers gaan hun model verder uitbreiden. Ze willen niet alleen het sneeuwoppervlak, maar ook watervolumes in kaart te brengen. Daarmee hopen ze te voorspellen hoe de waterbeschikbaarheid zich richting het einde van deze eeuw ontwikkelt.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Sinds 2020 wint Antarctica onverwacht ijs door extra sneeuwval en Sneeuw maakt in de bergen plaats voor regen. En dat heeft allerlei onverwachte gevolgen. Of lees dit artikel: Sneeuw als handelswaar: in Napels was het dagelijkse praktijk.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: