Online game onthult waarom tijgers strepen hebben

Een online spel laat zien waarom strepen en vlekken soms wel en soms niet camouflerend werken.

Waarom heeft een tijger wel strepen en een ree niet? Een nieuw onderzoek van de University of Exeter en de University of Bristol laat zien dat het antwoord te maken heeft met hoe schaduwen vallen in een landschap.

De onderzoekers ontdekten namelijk dat duidelijke patronen, zoals donkere strepen, vooral camouflerend werken in direct zonlicht. Dat geldt echter vooral in visueel complexe omgevingen, zoals hoog gras, struiken of bosranden. De schaduwen die daar voorkomen zijn vaak zelf ook streep- of vlekvormig. Een dier met een gestreepte vacht valt daardoor minder op.

In eenvoudigere landschappen werkt juist een rustiger patroon beter. Denk aan kort gras of open terrein. Ook bij bewolkt weer, of onder een dicht bladerdak, zijn opvallende strepen minder handig. Het licht is dan zachter en schaduwen zijn minder sterk. Een effen vacht kan dan een dier beter camoufleren. Het onderzoek is te vinden in PLOS One.

Camouflage in een online spel

Het team maakte voor het onderzoek gebruik van een online game, waaraan meer dan duizend mensen meededen. In het spel moesten spelers een bol zoeken die verstopt was op foto’s van echte Britse landschappen. Die foto’s lieten verschillende soorten natuurlandschappen zien. Sommige plekken waren open en eenvoudig. Andere plekken waren juist vol gras, takken en struiken. Ook de afgebeelde lichtval verschilde: soms werd een gebied getoond waar de zon vrolijk scheen en soms werd een foto getoond van een bewolkt gebied.

De bol in het spel had telkens een ander patroon. Als spelers de bol moeilijk konden vinden, werd dat patroon gezien als succesvol. Daarna gebruikte het spel die informatie om nieuwe patronen te verzinnen voor de bol. De beste patronen werden op die manier als het ware met elkaar gekruist. Zo konden de digitale bollen over twintig generaties heen steeds beter ‘evolueren’ om verborgen te blijven.

Onderzoeker George Hancock, van de University of Exeter zegt: “Het zicht van mensen overlapt met dat van veel roofdieren. Daardoor is ons spel een goede manier om moeilijke vragen te onderzoeken die bij wilde dieren lastig te testen zijn.”

Waarom strepen soms beter werken

Uit het spel bleek dat bollen die in direct zonlicht lagen vaak streepachtige patronen kregen. Ook ontstonden patronen waarbij de onderkant lichter was dan de bovenkant. Dat heet countershading. Je ziet dat ook bij dieren zoals tijgers, antilopen en witte haaien. Door zo’n lichte onderkant valt de vorm van een dier minder op.

Leestip: Er lopen verrassend veel Sumatraanse tijgers rond in het noorden van Sumatra

Volgens Hancock laat het onderzoek daarmee iets zien waar we meestal niet bij stilstaan. “We onderzochten iets wat iedereen eigenlijk al wel weet maar waar je niet vaak bewust over nadenkt: de wereld ziet er heel anders uit op een zonnige dag.”

Hij vervolgt: “Als de zon schijnt maken schaduwen de achtergrond visueel ingewikkelder. Die schaduwen zijn nog complexer in een omgeving met veel hoogteverschillen, zoals hoge grassen en bomen. Dat verklaart ook meteen hoe tijgers waarschijnlijk aan hun strepen komen: ze passen bij de streepachtige schaduwen in hun leefomgeving.”

Geen perfecte oplossing

Toch zijn strepen niet altijd de beste oplossing. Een dier dat in een open of minder schaduwrijke omgeving leeft kan juist baat hebben bij een eenvoudigere vacht. Dat geldt bijvoorbeeld voor reeën. Hun rustige kleur helpt hen om op te gaan in plekken waar minder direct zonlicht is.

De studie laat daarmee zien dat camouflage niet eentonig kan zijn. Wat het meest camouflerend werkt hangt sterk af van het landschap en de schaduwen die daarin vallen. Dat inzicht maakt het onderzoek ook voor natuurbeschermers relevant. Leefgebieden veranderen namelijk. Door verstedelijking en klimaatverandering kunnen graslanden, bossen en struikgebieden er anders uit gaan zien.

Daardoor kan een camouflagepatroon minder goed gaan werken. Een vacht die eerst perfect paste bij hoog gras en diepe schaduw kan in een opener landschap juist meer opvallen. Dat kan mogelijk desastreus zijn voor soorten die al onder druk staan.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Kunnen tijgers ons helpen in de strijd tegen klimaatverandering? en Wat werkt het beste voor prooidieren: camouflage of afschrikkende kleuren? . Of lees dit artikel: Deze inktvissen ‘hypnotiseren’ hun prooi met geniale camouflagetruc .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: