Eurocommissaris Hoekstra wil lagere belastingen voor bedrijven – maar dat raakt ook de Nederlandse schatkist

Wil je investeringen binnen de Europese Unie stimuleren? Geef bedrijven dusdanige belastingvoordelen en zodanig simpeler regels dat het geld vanzelf gaat rollen. Dat is hoe Eurocommissaris Wopke Hoekstra (Fiscaliteit) denkt de Europese Unie weer concurrerend te maken, leert een blik op zijn woensdag gepresenteerde plannen.

Dat heeft wel een prijskaartje. Een door Hoekstra voorgesteld belastingvoordeel om investeren te stimuleren, zou in Nederland leiden tot enkele honderden miljoenen euro’s minder in de staatskas. Een uitgebreide belastingvrijstelling voor bedrijven die beleggen, een ander voorstel van Hoekstra, lijkt te botsen met de kabinetsplannen voor box 3.

Uit het pakket, dat Brusselse wetgeving overzichtelijker en beter moet maken, blijkt dat de Nederlandse oud-minister van Financiën (in Rutte III) investeringen binnen de Europese Unie wil stimuleren met belastingvoordelen voor bedrijven en versimpeling van regels. Volgens de Europese Commissie bespaart het bedrijfsleven zo in totaal zo’n 8 miljard euro.

Het wetgevingspakket is onderdeel van een breder doel van de Europese Commissie om de economie competitiever te maken. Het wil bijblijven met de economieën van China en de Verenigde Staten. De barrières om grensoverschrijdend te investeren binnen de EU, moeten daartoe zoveel mogelijk verdwijnen.

Ruimere aftrek rentekosten

Hoekstra wil onder meer innovatie stimuleren via een belastingvoordeel. De steun voor innovatie is momenteel volgens hem te gefragmenteerd, omdat iedere nationale overheid een andere set regels bedenkt. Brussel wil op Europees niveau een minimumvoordeel vastleggen. Bedrijven zouden bepaalde innovatie-uitgaven volledig moeten kunnen aftrekken van de winstbelasting.

De mogelijkheden voor de aftrek van rentekosten voor bedrijven wil Hoekstra ook verruimen. Momenteel stelt de EU een maximum aan de rente die bedrijven mogen aftrekken van hun belastbare winst, maar lidstaten mogen strengere regels hanteren. Brussel wil die mogelijkheid schrappen. Het Europese maximum moet gaan gelden als standaard. Een ruimere aftrek zou stimuleren om meer te lenen en investeren.

Voor Nederlandse bedrijven betekent dit dat zij na invoering méér rentekosten kunnen aftrekken dan nu, omdat Nederland strenger is dan Brussel. Dat kost de staat geld: het Centraal Planbureau rekende bij de jongste verkiezingsprogramma’s een minder vergaande verruiming door. Het planbureau verwachtte dat de staat een half miljard zou mislopen. Dus als Brussel zijn zin krijgt, leidt dat tot lagere opbrengsten voor de schatkist.

Moeder-dochterverhoudingen

In de voorbije dagen is ook gewaarschuwd voor een mogelijke ‘Europese bom’ onder box 3, de vermogensbelasting waarover al jaren discussie is en waar de Eerste Kamer volgende week over debatteert. De Telegraaf berichtte als eerste over de kwestie.

Brussel stelt voor om bedrijven die investeren in aandelen van ondernemingen in andere EU-landen, vrij te stellen van een belasting die verband houdt met geldstromen over landsgrenzen. Vooralsnog geldt die vrijstelling alleen binnen moeder-dochterverhoudingen tussen bedrijven. Het uitgangspunt is dat al belaste winst bij een moederbedrijf, niet nogmaals bij de dochter wordt belast als het bij de dochter belandt.

Met het nieuwe voorstel wordt die regeling aanzienlijk verruimd en geldt de vrijstelling voor alle bedrijven. Dat moet grensoverschrijdend investeren aantrekkelijker maken. Soortgelijke verruimingen moeten ook gaan gelden voor royalties en rentekosten die binnen de EU tussen bedrijven heen en weer gaan.

Particuliere beleggers komen zo in de verleiding, waarschuwt belastinghoogleraar Jan van de Streek op LinkedIn, om een bv op te richten en via die vennootschap in bedrijven elders in de EU te gaan investeren. Als particuliere beleggers een bv oprichten vallen ze niet langer onder box 3, maar onder box 2 – daar ligt belastingdruk lager. Van de Streek vermoedt dat de schatkist zo miljarden euro’s in box 3 misloopt. Belastingheffing vindt in zo’n constructie plaats wanneer de belegger vanuit de bv naar zichzelf geld overmaakt.

Bv oprichten is duur

Hoekstra verwacht, zegt hij woensdagmiddag in een online persconferentie, niet dat aandeelhouders en masse een bv op zullen richten om zo minder belasting te betalen. Hij had de website van de Nederlandse overheid er nog eens op nageslagen, en zag dat het enkele duizenden euro’s kost om een bv op te richten. Dat zou voor kleine beleggers te duur zijn. De regelgeving kent ook een antimisbruikbepaling, zegt hij. Nederland zou, adviseert hij ook, de belastingtarieven van box 2 en box 3 op gelijke hoogte kunnen brengen.

Of de regels in deze vorm werkelijkheid worden is afwachten: aanpassingen aan belastingen vereisen instemming van álle landen. Hoekstra moet hen overtuigen dat de dreigende gaten of gaatjes in hun begroting goed zijn voor een groter doel: een concurrerende economie.