Europese export ‘structureel bedreigd’, vooral door China, schrijven ING-economen

Alle invoerheffingen waarmee Donald Trump Europa om de oren sloeg vorig jaar, zijn veel Europese exportbedrijven een doorn in het oog. Collega Jorg Leijten ging op bezoek bij het Enschedese bedrijf DGT, wereldmarktleider in schaakklokken. Nieuwe Amerikaanse importheffingen raakten het bedrijf in 2025 flink.

Maar kijk je naar het toekomstperspectief van de Europese export als geheel, dan is niet de grillige heffingenpolitiek van de VS, maar vooral de concurrentie uit China een bron van zorg. Europa verliest snel aan concurrentiekracht vis-à-vis de (vaak staatsgesubsidieerde) Chinese exportmachine.

Vandaag publiceerden economen van ING een rapport over het exportoverschot van de eurozone (dat aangeeft dat de eurozone meer exporteert dan importeert). De eurozone, met daarin exportlanden als Duitsland, Italië en Nederland, is gewend aan een comfortabel overschot: de wereld wil die hoogwaardige Europese producten wel hebben. Maar volgens de ING-economen, Bert Colijn en Amrita Naik Nimbalkar, wordt dit overschot nu „structureel bedreigd”.

In de „kernsectoren” van de Europese exportindustrie – machinebouw, voertuigen, chemicaliën en medicijnen – timmert China hard aan de weg. Het Chinese marktaandeel op de wereldmarkt is in al die sectoren gegroeid na de coronapandemie. In de handel in auto’s is de eurozone niet langer netto-exporteur naar China, maar netto-importeur uit het land, vooral door de Chinese „dominantie” op de markt voor elektrische auto’s, schrijven de bankeconomen. Europa gaat gebukt onder hoge energieprijzen en die hebben het concurrentievermogen „al geërodeerd, vooral in Duitsland”.

Het wereldwijde exportoverschot van de eurozone ligt structureel zo’n 30 procent lager dan in 2019. Overigens heeft dat ook andere, minder belangrijke oorzaken dan Chinese concurrentie: er is vanuit Europa meer vraag naar importgoederen, onder meer door hogere defensie-uitgaven die deels resulteren in orders in het buitenland. En, inderdaad, die heffingen van Trump hebben een effect: de Europese export naar de VS nam in de tweede helft van vorig jaar af met zo’n 20 procent, hoewel volgens ING onzeker is hoe Trumps heffingen op de langere termijn uitpakken.

De hoofdfactor in dit verhaal is: snelle concurrentie uit China, zo blijkt ook uit andere rapporten. Internationale bankenvereniging IIF schrijft: „Europa ziet zich geconfronteerd met een nieuwe fase van concurrentie met China, die de kern bereikt van de industriële basis.”

Net als andere instituten en onderzoekers spreekt IIF van de „tweede China-schok”. De eerste „China-schok” vond plaats in het eerste decennium van deze eeuw, toen China vooral kleding, meubels en elektronica uitvoerde naar het Westen, waardoor veel Europese bedrijven in die sectoren het loodje legden.

Europa, zeker Duitsland, heeft de voorbije jaren veel verdiend aan China als exportmarkt, maar wordt toenemend verdrongen omdat China voorheen geïmporteerde producten liever zelf produceert. Daarbij speelt ook de verslechterende markttoegang voor Europese firma’s in China mee. De Spaanse premier Pedro Sánchez noemde China’s groeiende handelsoverschot met Europa onlangs tijdens een bezoek aan China „onhoudbaar” en riep China op „zich te openen, zodat Europa zich niet hoeft af te sluiten”. Daarmee leek hij te zinspelen op de mogelijkheid van hogere EU-invoerheffingen op Chinese goederen.

Liveblog Economieblog

Europeanen rijden vaker elektrisch