Forum voor Democratie breidt zijn ecosysteem uit met een nieuwe Almeerse basisschool – maar deze keer betaalt het Rijk

1 uur geleden 1

In een bakstenen nieuwbouwpand in Almere Poort opent maandag een basisschool gelieerd aan Forum voor Democratie waar leerlingen leren dat „het oude Europa beter was dan het nieuwe”. De tegenwoordige tijd zou namelijk niet deugen, liever sluit de school aan bij het „mensbeeld uit de klassieke oudheid, middeleeuwen én vroegmoderne tijd”, vermeldt de site van de onderwijsinstelling.

Deze ‘Renaissanceschool’ wil wetenschappelijke opvattingen, zoals over klimaatverandering, kritisch benaderen als „falsifieerbare theorieën”. Ook mogen biologische verschillen tussen jongens en meisjes gevolgen hebben voor hoe ze worden onderwezen. En de school wil afrekenen met „het dogma van gelijkheid”: leerlingen die „excelleren” krijgen meer aandacht dan hun hulpbehoevende medeleerlingen.

De FVD-droom van eigen onderwijs begint klein. De school begint alleen met een groep 1 en verwacht tussen de acht en zestien leerlingen. Voor kinderen die de kleuterleeftijd al zijn ontstegen, is voorlopig geen plek. Wel is het de ambitie door te groeien naar een nieuwe „onderwijszuil”, gelijk aan katholieke of islamitische scholen.

FVD beoogt al jaren een eigen maatschappelijk netwerk op te bouwen, teneinde partij en achterban minder afhankelijk te maken van organisaties buiten de eigen kring. Oud-partijleider Thierry Baudet – die volgens company.info ook bestuurder is van Stichting Tocqueville, de stichting achter de school – sprak eerder over een eigen middelbare school, universiteit, betaalsysteem en uitgeverij. In een FVD-app worden ondernemers uit de eigen achterban bij elkaar gebracht. Ook het woord „datingapp” is ooit gevallen.

Zelfs de verplichte schoolkleding – „gewoon een leuke polo of zo” – past in dat streven. In een woensdag gepubliceerde aflevering van de talkshow Forum Inside suggereert Baudet dat de kleding wordt geproduceerd door een drukker uit het FVD-netwerk.

Stichtingsnorm

In 2022 begon Stichting Tocqueville ook al een particuliere basisschool in Almere. Eveneens werd toen geprobeerd de school door het Rijk te laten bekostigen, maar de stichting kon de daartoe vereiste belangstelling niet vergaren: slechts zeventien ouders hadden interesse. Daardoor moesten de ouders zelf betalen voor het onderwijs. De Onderwijsinspectie trof in november dat jaar maar drie leerplichtige leerlingen aan in de lokalen. In 2024 sloot de school: er was niet genoeg geld.

Nu zit dat anders. De school heeft gebruikgemaakt van een nieuwe regeling. Sinds 2021 kan een schoolbestuur op basis van marktonderzoek aannemelijk maken dat op termijn voldoende leerlingen zich zullen aanmelden. Dat mag alleen als de bevolking in een regio naar verwachting fors stijgt, zoals in Almere Poort, waar de zogenoemde stichtingsnorm voor de Renaissanceschool op 277 leerlingen lag.

De locatie waar de belangstelling werd gepeild, is niet waar de school daadwerkelijk haar deuren opent

Onderzoeksbureau Rights Marktonderzoek, onder aanvoering van directeur Hans Homma, vroeg de ouders van 298 kinderen naar hun voorkeur voor een nieuwe school. Achttien gaven aan dat ze hun kind naar de Renaissanceschool zouden sturen. Op basis daarvan werd berekend dat het leerlingenaantal in tien jaar tijd zou kunnen uitgroeien tot 365 – ruim boven de stichtingsnorm.

De inspectie gaf groen licht en nu kan de school gebruikmaken van publiek geld. Naast de Renaissanceschool is het één andere school gelukt dat te regelen via een marktonderzoek.

Prognose moeilijk te beoordelen

In de YouTube-uitzending van Forum Inside plaatst toekomstig renaissancedocent Yvonne Daamen meteen een kanttekening bij het aantal ouders dat interesse toonde in de school. Nog niet al die kinderen bestaan, want volgens haar betrof het „ook ouders die nog zwanger zijn”.

Bovendien is de locatie waar de belangstelling werd gepeild, niet waar de school daadwerkelijk haar deuren opent. In de Staatscourant staat dat het marktonderzoek waarmee Stichting Tocqueville haar aanvraag onderbouwde, werd gehouden in en rond postcodegebied 1349, een wijk in Almere Hout. De Renaissanceschool opent haar deuren echter ongeveer twaalf kilometer verderop, aan de Monacostraat 50 in Almere Poort: een gebied met een aanzienlijk diversere bevolkingssamenstelling.

Volgens Homma werden ouders in het onderzochte gebied niet gevraagd naar hun bereidheid te reizen naar de school. Na goedkeuring van een nieuwe school is de gemeente verantwoordelijk voor de huisvesting, benadrukt ook het ministerie van Onderwijs. Almere kan een andere locatie aanwijzen dan waarop de oorspronkelijke belangstellingsmeting was gebaseerd. Dat maakt de prognose moeilijker te beoordelen.

NRC vroeg de school inzage in het onderzoek, maar directeur Douwe Filz weigerde dat „aangezien het om persoonsgevoelige data gaat”. Ook het aantal respondenten wil hij niet delen, hoewel dat is bekendgemaakt in de Staatscourant.

Politiek

Verder wil Homma niet ingaan op vragen over „de inhoudelijke context van het onderzoek”. Hij verwees voor een toelichting naar de Renaissanceschool. Ook het ministerie, dat namens de inspectie en overheidsdienst DUO inging op vragen van NRC, verstrekte het onderzoek, de methodologie en andere onderliggende stukken niet. Het ministerie verwijst daarvoor naar het schoolbestuur; alleen de uiteindelijke goedkeuring is openbaar. Daardoor kan NRC niet nagaan hoe het onderzoek precies is uitgevoerd.

Het ministerie benadrukt dat voor de Renaissanceschool dezelfde toelatingseisen gelden als voor andere nieuwe scholen. Naast voldoende belangstelling moet ze vooraf een positief oordeel krijgen van de Onderwijsinspectie en voldoen aan bestuurlijke eisen. Volgens het ministerie voldeed de Renaissanceschool aan die eisen.

Tweede Kamerleden van D66, VVD en CDA hebben vragen gesteld over hoe de belangstelling voor de school is vastgesteld

Tweede Kamerleden van D66, VVD en CDA hebben vragen gesteld over hoe de belangstelling voor de school is vastgesteld. Aanleiding is onder meer het geringe aantal ouders dat in het marktonderzoek daadwerkelijk een voorkeur voor de Renaissanceschool uitsprak, tegenover de veel hogere leerlingprognose die daar volgens de wettelijke rekenmethode uit voortkwam. De drie partijen willen de mogelijkheid om nieuwe scholen via marktonderzoek voldoende belangstelling te laten aantonen opnieuw bekijken. De regeling zou tot „onvoorziene problemen” hebben geleid.

De beantwoording van de in juli gestelde Kamervragen is vanwege het reces uitgesteld tot september. Maandag gaat in Almere het eerste lokaal open, met hooguit zestien kleuters.