FVD groeit sterk in Purmerend, ook landelijk zal het partijkader groeien

Achter het raam van barbierszaak Hamam in winkelcentrum Gildeplein in Purmerend hangen zes Forum voor Democratie-flyers. De Syrische eigenaar staat met een tondeuse in de hand, hij spreekt geen Nederlands. Hij weet niet wie FVD-leider Lidewij de Vos is. Iemand had hem gevraagd of ze hier mochten hangen. „Hij wilde gewoon helpen”, vertaalt een klant.

In Purmerend groeide de partij van 2 naar 5 zetels, en kreeg bijna 12 procent van de stemmen. Op veel plekken deed FVD het goed. De partij komt, zoals het er nu uitziet, in alle 104 gemeenteraden waar de partij deelnam. Hiervoor was Forum vertegenwoordigd in 57 raden. Op 26 maart wordt de uitslag definitief vastgesteld, maar duidelijk is al dat zo’n 4 procent van de kiezers FVD stemde. In 2022 was dat 1,1 procent.

In de gemeenten waar FVD meedeed, heeft de partij vooral ingezet op een gezellige uitstraling: er werden barbecues en politieke cafés georganiseerd. Wereldwijde complotten met antisemitische connotaties, pro-Russische sentimenten en antivax-ideeën – waar de landelijke FVD zich mee profileert – voerden niet de boventoon.

Banden met extreme organisaties

In aanloop naar de verkiezingen was Forum in opspraak: aanwezigen bij partijbijeenkomsten bleken banden met extreemrechtse, nativistische en neonazistische organisaties te hebben. Kandidaten op de lijsten hadden een verleden bij zulke groeperingen. Partijleider Lidewij de Vos neemt daar geen afstand van en het lijkt Forum niet te deren.

Op het politicologenblog Stuk Rood Vlees schrijven zes politiek wetenschappers: „FVD heeft er een sport van gemaakt om dit soort uitspraken en connecties te bagatelliseren. Ze zouden als grap bedoeld zijn, uit hun context zijn gehaald, of van zo lang geleden zijn dat het onzinnig is er nog over te beginnen.”

FVD opereert op de zeer drukke rechtervleugel van de Nederlandse politiek, waar in de Tweede Kamer PVV, JA21, BBB, SGP, Mona Keijzer en Groep Markuszower samen met Forum strijden om de aandacht van de uiterst rechtse kiezer. Maar op lokaal niveau kon Forum véél aandacht trekken. Keijzer en Groep Markuszower hebben geen lokale aanwezigheid. De PVV deed maar mee in veertig gemeenten, BBB in negenentwintig, JA21 in zeven. Weinig, in vergelijking met de honderdvier gemeenten waar Forum deelnam.

Volgens Stuk Rood Vlees is het „goed mogelijk dat behoorlijk wat mensen die eigenlijk” op die andere partijen en groepen wilden stemmen, nu kozen voor FVD. In Purmerend was van al die landelijke groeperingen alleen FVD verkiesbaar.

Lees ook

Normaliseer het ondemocratische gedachtengoed van FVD niet verder

Stemmenteller

De 53-jarige Stefan uit Purmerend, die niet met zijn achternaam in de krant wil (wel bekend bij de redactie), heeft stemmen geteld deze verkiezingen, en zag op het Gildeplein in Purmer Noord FVD de grootste worden. „Aan de randen van Purmerend zijn de mensen extremer,” zegt Stefan. Hij denkt dat FVD in zijn stad zo groot is geworden doordat de PVV wegviel. In 2025 verliet de hele fractie de PVV, en richtten ze een nieuwe beweging op. In 2026 deed de PVV niet mee in Purmerend.

Ook „slimme marketing” heeft FVD geholpen, denkt Stefan. Hij doelt op de posters met het hoofd van Lidewij de Vos die overal in de winkelstraat hangen. Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 haalde De Vos zeven zetels voor de partij, en nu opnieuw groeit FVD flink. De Vos haalde Forum uit zwaar weer, nadat haar voorganger en FVD-oprichter Thierry Baudet met niche complottheorieën over de maanlanding en reptielenmensen de publieke aandacht verloor. Maar de uiterst rechtse ideeën van Baudet bleven onder De Vos onveranderd. En Baudet is nog altijd partijvoorzitter.

Een andere constante is de goedwerkende socialemedia-strategie van Forum. De partij weet, veel meer dan andere partijen, jongeren te bereiken via bijvoorbeeld TikTok.

Of FVD de goede verkiezingsresultaten kan omzetten in macht, is de vraag. In veel gemeenten wordt de partij uitgesloten. De Vos zei daarover op verkiezingsavond dat haar partij „een voet tussen de deur heeft gekregen”. FVD staat „open voor samenwerking met iedereen”, maar werkt beslist niet mee aan het plaatsen van asielzoekerscentra, „zero-emissiezones of ander klimaatbeleid”.

Uitslagenavond van FVD in Amsterdam, in het midden Lidewij de Vos.

Partijkader groeit naar 299 raadszetels

Hoe dan ook betekent de overwinning veel voor het partijkader van FVD. De partij gaat van 55 naar 299 raadszetels. Het landelijke team heeft geprobeerd grip te houden op de kandidatenselectie – veel lijsttrekkers zijn als fractiemedewerker of via jongerenorganisatie JFVD of het wetenschappelijk bureau het Renaissance Instituut bij de partij bekend. Maar het wordt vrijwel zeker een uitdaging voor de landelijke FVD om al die gemeenteraadsleden in het gareel te houden. Of al die 299 FVD’ers zich de komende vier jaar blijven thuisvoelen bij hun partij, valt te betwijfelen.

FVD is eerder uiteengevallen, nadat de partij de grootste werd in de Provinciale Statenverkiezingen van 2019. 86 Statenleden werden verkozen, 63 verlieten FVD. En van de dertien senatoren bleef er maar één over. Ook de Europese en Tweede Kamerfracties verloren mensen – zoals Joost Eerdmans, die het succesvolle radicaalrechtse JA21 oprichtte.

Groeien is dus een risico, zoals voor alle enigszins nieuwe partijen, maar er liggen ook grote kansen. Met zoveel nieuwe raadsleden kan FVD doorbouwen aan eigen talentontwikkeling. De raadsleden van vandaag kunnen de Kamerleden of bestuurders van de toekomst worden. Zo doen de traditionele partijen dat ook.

Forum lijkt, met de nieuwe gemeenteraadsleden, een volgende stap te zetten in het oprichten van een eigen zuil. Volgens de politicologen op Stuk Rood Vlees „laat het succes van de partij bij de gemeenteraadsverkiezingen zien dat extreemrechts gedachtegoed langzaam als ‘gewoner’ gezien wordt”.

Dat kan grote betekenis hebben voor het landsbestuur, vrezen ingewijden uit de regeringscoalitie (bestaande uit CDA/VVD/D66). Want over een jaar wordt alweer een nieuwe Eerste Kamer gekozen. Nu is de BBB groot, de verwachting is dat die partij zal versplinteren. De hoop van de coalitiepartijen is dat die zetels terechtkomen bij constructieve partijen. Verschuiven die zetels naar Forum, dan voorziet de coalitie een probleem. Geen van de drie partijen verdraagt het aan tafel te gaan Lidewij de Vos. De ruimte om meerderheden te zoeken in de senaat buiten FVD om, kan heel klein worden.

Lees ook

Door de forse winst van FVD komen er omstreden kandidaten in de raad. ‘Extreemrechts gedachtegoed wordt langzaam als ‘gewoner’ gezien’