Het kabinet verbiedt de overname van Solvinity. Op basis waarvan?

1 uur geleden 1

Het kabinet heeft het Amerikaanse Kyndryl verboden Solvinity te kopen, dat veel voor de Nederlandse overheid werkt. Dat is een ingrijpend en uniek besluit.

1Welke argumenten geeft het kabinet voor de blokkade van de overname?

Vrijwel geen. De uitleg van verantwoordelijk staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit, D66) aan de Tweede Kamer was summier. Ze verwees naar „het publieke belang”, een brede en vage term die kan raken aan de openbare orde of veiligheid, of aan de veiligheid van de staat.

Aerdts nam haar besluit op advies van het Bureau Toetsing Investeringen (BTI). Het is voor zover bekend uniek dat dit bureau, onderdeel van het ministerie van Economische Zaken, zich zo stellig tegen een overname keert. En dan betreft het ook nog een Amerikaans bedrijf dat wél genoeg vertrouwd wordt om de hele ict-infrastructuur voor Defensie te verbouwen.

2Wat weten we wel over de onderbouwing?

De overname is getoetst aan de Wet ongewenste zeggenschap telecommunicatie (WOZT). Die biedt grofweg drie opties om een overname van een Nederlands bedrijf te verbieden. Dat kan bij een vermoeden dat een nieuwe eigenaar de intentie heeft om misbruik van die onderneming te maken of om opzettelijk uitval van diensten te veroorzaken. Daarnaast is een verbod denkbaar als de koper een staat van dienst heeft die risico’s met zich meebrengt. En als een nieuwe eigenaar onder invloed staat van een land met foute intenties, valt overname eveneens te blokkeren.

Een land ‘met foute intenties’, dat kan ook slaan op staten die een geopolitiek gemotiveerde investeringsstrategie hanteren – zoals China – of die de principes van de democratische rechtsstaat niet onderschrijven. „Dat beschrijft het Amerika van Donald Trump misschien wel”, schrijft technologieexpert Bert Hubert in een analyse van het kabinetsbesluit. Hubert is een voormalig techondernemer en was lid van de commissie die de inzet toetst van bijzondere bevoegdheden door de Nederlandse inlichtingendiensten.

Jurist Evert-Jan Breukink van de Radboud-universiteit schreef mee aan een handboek over de wetten waaraan het BTI toetst. Hij meent dat „de reden tot zorg waarschijnlijk op het niveau van Kyndryl zelf zit”. In de brief van de staatssecretaris staat immers expliciet dat Nederland grote waarde hecht aan „nadrukkelijk ook Amerikaanse technologiebedrijven”. „Dat doet mij vermoeden dat de dreiging er niet in is gelegen dat de moedervennootschap van Kyndryl in de VS zetelt.”

Dan zouden Aerdts’ zorgen dus niet een-op-een gelden voor andere Amerikaanse bedrijven. Het is gissen waar haar bedenkingen dan vandaan komen, zegt Breukink. Mogelijk speelt een rol dat de Amerikaanse beurswaakhond SEC dit jaar een onderzoek is begonnen na vragen over de boekhouding van het bedrijf.

De staatssecretaris schrijft ook dat ze „recentelijk serieuze indicaties kreeg dat voltooiing van de transactie aanstaande was” en daarom geen andere mogelijkheid zag dan dit besluit nu te nemen. De toetsing door het BTI verplichtte de betrokken bedrijven niet te wachten met de overname.

3Hoe reageren de Amerikanen?

Vooralsnog geen woedende posts van Donald Trump op diens platform Truth Social over de mislukte overname van een klein Nederlands bedrijf.

De Amerikaanse ambassadeur in Nederland, Joseph Popolo, heeft er wel wat over gezegd, namelijk dat hij telefonisch contact met Washington heeft gehad over het Nederlandse besluit, zei hij woensdag in Den Haag.

Popolo had er ook over gesproken met zijn ‘good friend Rob’ [Jetten]. Die stelde hij de – retorische – vraag hoe vaak er de laatste twee jaar diefstal van persoonsgegevens is gemeld bij Nederlandse bedrijven of overheden. Volgens hem was dat tachtigduizend keer. Waar Nederland zich zorgen om zou moeten maken is niet „Amerikaanse versus Nederlandse technologie, maar Amerikaanse versus Russische technologie”, zei hij verder. Amerikaanse investeerders hebben volgens de ambassadeur vooral duidelijkheid nodig over wat als gevoelige informatie en technologie gezien wordt.

4Is de blokkade van de overname definitief?

Kyndryl kan nog bij de rechter in beroep gaan tegen het besluit. Daar doet het nu geen uitlatingen over.

Beroep tegen een oordeel van het BTI is één keer eerder door een bedrijf aangetekend, in 2024. Dat leidde ertoe dat het besluit tot een verbod werd veranderd in goedkeuring onder voorwaarden, blijkt uit de BTI-jaarverslagen. Om welk bedrijf het ging, is niet bekendgemaakt. Die BTI-beoordeling was gemaakt op basis van de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overname (Vifo).

5Wat zijn de gevolgen voor Solvinity?

Het overnameverbod is niet goed voor de waardering van Solvinity, en dus evenmin voor de eigenaar. Dat is het Britse private-equitybedrijf Vitruvian Partners, dat aan de verkoop had gehoopt te verdienen.

Vitruvian verwierf in 2014 een meerderheid in het van oorsprong Nederlandse Solvinity. De Britten zijn er dus sindsdien de baas en zij wilden graag van het bedrijf af, dat al veel langer dan beoogd in hun bezit was. Solvinity werkt hoofdzakelijk voor de Nederlandse overheid.

6Het contract voor DigiD was net verlengd. Hoe zit dat?

Op de allerlaatste dag dat dit contractueel mogelijk was, verlengde de overheid dit voorjaar het contract met Solvinity voor het onderhoud aan DigiD. Die verlenging loopt tot augustus 2028. Op korte termijn zal aan het beheer van DigiD dus niet veel veranderen.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken bereidt inmiddels voor de periode daarna een nieuwe aanbesteding van het DigiD-contract voor. Het ligt voor de hand dat daarin specifieke eisen staan, zoals een voorkeur voor een Nederlands of anders een Europees bedrijf. En dat verandering van eigenaar kan leiden tot ontbinding van het contract. Daarover zou in juni een brief naar de Kamer zijn gegaan.

7Kunnen Nederlandse bedrijven Solvinity overnemen?

Van overname van Solvinity door Nederlandse ondernemers is eerder sprake geweest. Zij deden Vitruvian Partners een bod toen duidelijk was dat Solvinity in de etalage stond. Dat leidde niet tot serieuze onderhandelingen. Waarschijnlijk bood Kyndryl meer én was overname door een grote internationale partij voor Solvinity interessanter.

Nu is de situatie anders, en Solvinity is vermoedelijk een stuk minder waard geworden. Maar een gegadigde voor het bedrijf zal zich er ongetwijfeld eerst van vergewissen dat de lopende overheidscontracten van Solvinity niet worden verbroken.

8Kan de overheid diensten als DigiD niet gewoon zelf beheren?

Volgens ict-deskundigen kan de overheid diensten als DigiD op dit moment niet zelf beheren. Daarvoor hebben de ministeries niet genoeg mensen met de juiste technische kennis. De afgelopen jaren was het beleid er juist op gericht technische klussen aan de markt over te laten.

Wel vinden veel mensen dat de overheid een groter deel van de digitale infrastructuur in eigen hand moet nemen. „Daarvoor is nodig dat je investeert in goede techneuten en niet uitbesteedt aan random zzp’ers,” zegt techexpert Bert Hubert. „En die techneuten moet je dan ook echt aan de knoppen laten zitten.”