‘Hoe blijf ik kalm tegen mijn brutale zoon (10)?’

Moeder: „Sinds een half jaar is mijn oudste zoon (10) regelmatig brutaal. We hebben de regel dat onze kinderen bij thuiskomst hun schooltas uitruimen: beker en lunchtrommel eruit, handen wassen. Als ik hem vraag dat te doen krijg ik een grote mond. ‘Boeien!’ Ogen rollen. Er komen nu ook scheldwoorden binnen die ik niet prettig vind. Ik word dan echt boos op hem, ga met stemverheffing praten. Soms doet hij het dan alsnog omdat ik zo kwaad word, maar ik vind dat toch niet de manier.”

„Mijn man neemt het vaak even over, die is heel rustig. Er wordt iets in me geraakt dat me furieus maakt. Ik ben zelf heel streng opgevoed, er was geen ruimte voor ongehoorzaamheid. Toen ik puber was, vertelde ik niks meer thuis. Ik wil met mijn eigen kinderen wel een goede band behouden. Hoe zorg ik voor meer innerlijke kalmte?”

Naam en woonplaats zijn bij de redactie bekend. De rubriek Opgevoed is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl.

Pauzeren

Kimberley Roerdink: „De vraag is of innerlijke kalmte het doel is. Sommige dingen zijn gewoon frustrerend. Wat helpt is kiezen voor een pauze, om op zo’n moment uw lichaam te voelen. Is de hartslag hoog, zijn uw spieren aangespannen? En in dat moment te verdragen: dit gaat niet zoals ik wil.

„Het geeft niet als u niet handelt. Niks doen klinkt passief, maar is een vorm van actieve beheersing. Opvoeden gaat sowieso over ‘pick your battles’.

„Welke gedachten komen op zo’n moment bij u op? Bent u bang dat u het contact met hem verliest? Welke betekenis heeft ongehoorzaamheid in uw familiegeschiedenis? Bent u bang dat uw kind als hij ongehoorzaam is tegen problemen aanloopt in de buitenwereld? Het helpt om hier meer zicht op te hebben.

„Smeed het ijzer als het koud is. Praat met hem als u rustiger bent, kijk wat er achter zijn gedrag zit. Waarom doet hij niet wat u vraagt? Wat probeert hij duidelijk te maken? Dit is de leeftijd waarop autonomie belangrijk wordt.

„Zeg: ‘Jôh, ik vind het vervelend dat ik zo boos word, of ga mopperen, wat zouden we op zo’n moment samen anders kunnen doen?’ Dit vraagt om oefenen, oefenen, oefenen, en wat een voorbeeld geeft u daarmee aan uw zoon.

„Een lange termijndoel formuleren kan ook helpen: ‘Als hij 25 is, wat hoop ik dan dat hij over onze relatie zegt?’ Zie dat doel als richtingaanwijzer.”

Herstellen

Maartje Luijk: „Het klinkt alsof u negatieve associaties heeft met de levensfase waarin uw oudste nu komt. Los van uw persoonlijke geschiedenis kan het ook gewoon moeilijk of zelfs verdrietig zijn voor ouders als kinderen zich gaan losmaken.

„Er gaat niets fout wanneer u uw kalmte niet kunt bewaren. Opvoeden is mensenwerk, en mensen hebben nu eenmaal meerdere emoties. U bent zo te horen al een heel bewuste opvoeder. Er is een ondergrens, geweld wil je niet, maar een keer schreeuwen kan gebeuren.

„U kunt dat altijd herstellen: ‘Sorry, ik wilde niet zo boos worden’. Dat is leerzaam voor uw kind: hij hoort dat emoties een naam hebben, en ziet dat zijn opvoeder daar verantwoordelijkheid voor neemt. Hij gaat zelf ook tegen ingewikkelde situaties aanlopen in het leven, zal ook zijn kalmte verliezen, en dan is het mooi dat hij dit voorbeeld heeft.

„Dat vader hier kan inspringen is heel fijn, maar dat betekent niet dat hij ‘een zwakte’ van u herstelt. Jullie zijn een team, op andere momenten pakt u weer iets over. Het helpt hoe dan ook als ouders mensen om zich heen hebben die op lastige momenten kunnen bijspringen.”

Gezinstherapeut Kimberley Roerdink begeleidt ouders in de opvoeding. Maartje Luijk is hoogleraar Gezinspedagogiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.