Hoe verhoudt de wolf zich tot zijn prooien (zoals herten)? Om die vraag te beantwoorden heb je wel een wolf nodig

Willen de Nederlanders wel een échte wolf, vraagt schrijver en evolutiebioloog Tijs Goldschmidt zich in 2015 – toen er nog maar zelden een zwervende wolf werd gespot – in deze krant af. „Veel Nederlanders zien liever een schaap in wolfskleren komen, een ingeburgerde wolf die, zachtjes het Wilhelmus neuriënd, keurig binnen de grenzen van De Kroondomeinen blijft.” In het kort: prima als de wolf komt, maar hij moet zich wél aan de regels houden.

Wageningen University & Research (WUR) en de Hoge Veluwe hebben samen een zenderonderzoek opgezet, om te kijken „hoe de wolf zich verhoudt tot zijn prooi in een door de mens gedomineerd landschap”. In oktober kreeg de eerste en tot dusver binnen dit project een, er gingen zeventien vruchteloze pogingen om er een te zenderen aan vooraf. Maar nog voor het lukte een hert, ree of zwijn (dieren in de veehouderij zijn geen prooidieren) óók een zender te geven, was de gezenderde wolf uit het park vertrokken.

In tien dagen is hij naar Assen en terug gelopen

Dat blijkt uit de eerste update die donderdagochtend wordt gepresenteerd in boswachterswoning De Pampel, op de Hoge Veluwe. De wolf, blijkt uit de data, houdt zich niet aan regels, niet aan de grenzen van een Nationale Park, niet aan de grenzen van een onderzoekskader en ook niet aan provinciegrenzen. In tweeënhalve maand tijd heeft hij 2.528-en-een-halve kilometer afgelegd.

„Hij heeft een wandeltocht door Nederland gemaakt”, zegt Frank van Langevelde, onderzoeker aan de WUR. Hij onderzoekt naast de wolf en zijn potentiële prooien in Nederland ook de roofdier-prooidierrelatie tussen bijvoorbeeld leeuwen en zebra’s in Kenia. In Nederland, dat krap vijftien keer in Kenia past, zou volgens een rapport van de WUR plek zijn voor maximaal 56 roedels.

Demissionair staatssecretaris Jean Rummenie (Natuur, BBB) schoof dat rapport terzijde, omdat niet gekeken was naar „de maatschappelijke en economische mogelijkheden en onmogelijkheden”. Ook was er niet gekeken naar het effect „op de rest van de aanwezige dieren”. Daar moet het zenderproject – tot groot ongenoegen van dierenrechtenorganisatie Animal Rights, die het zenderen „volstrekt overbodig” noemt – verandering in brengen, als het lukt.

Twee keer de IJssel over

„Kijk”, zegt Van Langevelde. „Op dit kaartje is te zien hoe de wolf zich heeft bewogen.” Hij houdt een laptop omhoog waarop groene en blauwe lijnen te zien zijn. Groen staat voor de beweging overdag, blauw voor de bewegingen in de nacht. „Veel nachtwerk dus.” Over de mannelijke , naast de data opgehaald uit zijn zender, nog weinig bekend. Zijn dna is opgestuurd, maar de resultaten zijn nog niet terug. „Daarom kunnen we hem nog geen naam geven.”

Groen staat voor de beweging overdag, blauw voor de bewegingen in de nacht.

Kaartje Wageningen University & Research (WUR) en de Hoge Veluwe

Wel is duidelijk dat de wolf op 17 oktober, een dag nadat hij zijn zender kreeg, het nationale park heeft verlaten. „We hebben hem gedart op de Hoge Veluwe. Vervolgens is hij buiten de Veluwe geraakt, of nee, ik bedoel: gelopen.” Zijn vinger glijdt over het scherm omhoog. „In tien dagen is hij en terug gelopen.”

Van Langevelde gaat door: „Hij heeft een paar dagen door het Kroondomein gelopen. Hij heeft vier dagen in de Gelderse Vallei doorgebracht. Hij is twee keer op de Hoge Veluwe geweest. En rond 6 december is hij richting de Utrechtse Heuvelrug gegaan.” Hij is tijdens zijn tocht twee keer de IJssel overgezwommen. „Weten jullie zeker dat hij heeft gezwommen?”, vraagt iemand. „Nou, het is in de buurt van een pont en er is ook wel een brug ergens. Maar ik denk dat we aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid kunnen stellen dat hij heeft gezwommen.”

In de maanden dat de wolf heeft rondgezworven is hij in de buurt van dorpen geweest, ja. Hij heeft gebruik gemaakt van ecoducten. En, inderdaad, hij heeft agrarische gebieden doorkruist. Daarnaast heeft hij het leefgebied van „ten minste negen bestaande roedels aangedaan”. Hoe is niet duidelijk. „Bezocht? Kennis gemaakt? Vermeden? We weten alleen dat hij is doorgelopen. Tot de Utrechtse Heuvelrug, het lijkt alsof hij daar mogelijk is opgenomen in roedel die we zien op de wildcamera’s.”

Weer de wolf uit het park

Het onderzoek, dat zich dus wil richten op de relatie tussen roofdier en prooidier in een door de mens gedomineerd landschap, had uit moeten wijzen hoe wolf, prooidier en mens zich tot elkaar verhouden. Hoe vaak ze elkaar tegenkomen, bijvoorbeeld. Ondertussen in het park – en hebben vierhonderd mensen met een tracker ruim 12.000 kilometer afgelegd – maar zonder gezenderde wolf in het park is niet te zien hoe dat dit alles op elkaar reageert.

De Hoge Veluwe is overigens, zo valt te lezen in een statement op zijn website, geen groot fan van de wolf. Ze pleiten voor wolvenbeheer én het weren van het dier uit het park. Is de hoop misschien dat uit dit project blijkt dat er geen ruimte is voor de wolf in het park?

De wolf werd diverse malen vastgelegd op wildcamera’s.

Jakob Leidekker, hoofd bedrijfsvoering van de Hoge Veluwe, staat hoofdschuddend naast Van Langevelde. „ afvragen hoe we moeten duiden wat we zien”, zegt Leidekker. „Als we het hebben over een wolf in de natuur – kunnen we de Veluwe dan natuur noemen? Of is het eigenlijk een stadspark waar de wolf zich tussen 2 miljoen dagbezoekers per jaar moet manoeuvreren? Waar hij vijftig meter van het wandelpad ligt?”

Dat vraagt hij zich af ja, maar conclusies trekken doet niet. „Dat zou vooringenomen onderzoek zijn. Het gaat om kennis. De nieuwsgierigheid om te ontdekken hoe dingen in elkaar steken, dát is het belangrijkste.” Hij kijkt naar Van Langevelde. „De zoektocht naar antwoorden bindt ons.”

Het vinden van die antwoorden zou vooral zoveel makkelijker gaan als de wolf nu eens inburgerde en zich aan wat regels van de mensenmaatschappij hield.

Lees ook

‘We moeten beseffen dat we levend zijn in een levende wereld’