In het Westland is het nu crisis door waterruzie met hoogheemraadschap. Dan maar extra gezuiverd rioolwater, zeggen de glastuinders: ‘Wij betalen’

Crisis in het Westland. Sinds woensdag mag niemand nog water uit vaarten, sloten en kanalen halen. Ook tuinders niet. Vanaf komende week dreigen een miljoenenstrop en faillissementen, vooral voor kleinere telers van bloemen en groenten als radijs, sla en courgette. „We hebben water nodig”, zegt glastuinbouwbestuurder Jacco Vooijs. „Nu.”

Het verbod is een „unieke en zware maatregel”, erkent het Hoogheemraadschap van Delfland, maar het is nu eenmaal „uitzonderlijk” droog, er is op korte termijn geen zicht op veel neerslag en het beschikbare water is vooral nodig voor het „voorkomen van dijkdoorbraken en van onomkeerbare schade aan de natuur”. Om die reden wil het hoogheemraadschap „geen uitzonderingen maken”.

De glastuinders begrijpen dat er in tijden van droogte zorgvuldig met water moet worden omgesprongen. „Veiligheid staat op nummer één”, zegt Vooijs, regiovoorzitter Glastuinbouw West- en Oostland. „Wij begrijpen dat het hoogheemraadschap het water wil gebruiken om de dijken stevig te houden. Daar willen we ook niet aan tornen. Daarom zijn we naarstig op zoek gegaan naar een alternatief.”

Vijfhonderd kuub per uur

Dat alternatief houdt in dat een klein gedeelte gezuiverd rioolwater dat nu op de Noordzee wordt geloosd, nog eens extra zal worden gezuiverd en dan toch de Delflandse sloten en vaarten in mag stromen. „En wij betalen die extra zuivering”, zegt Vooijs. De glastuinders stellen al te zijn gered met slechts 5 procent van tienduizend kubieke meter water dat per uur vanuit de rioolzuivering in de Harnaschpolder bij Rijswijk via leidingen in de Noordzee wordt geloosd, dat wil zeggen vijfhonderd kuub per uur. De tuinders willen met dit extra water de acuutst bedreigde telers voor een strop behoeden.

Tot een overeenkomst met het hoogheemraadschap hebben de plannen echter nog niet geleid. Vooijs: „We krijgen te horen dat het hoogheemraadschap er eerst onderzoek naar wil doen. Als het kalf verdronken is, dempt men de put. Wij hebben geen tijd.” Vooijs zegt dat er tijd voldoende was geweest, als het hoogheemraadschap de tuinders eerder dan vorige week vrijdag, vijf dagen voor de ingangsdatum, had gewaarschuwd dat er een sproeiverbod aan zou kunnen komen, zoals bij het Hoogheemraadschap van Rijnland wel is gebeurd. „Daar hebben ze sinds half juli een landbouwoverleg.”

Een woordvoerder van het Hoogheemraadschap van Delfland laat weten dat de tuinders „onmiddellijk” na het besluit tot sproeiverbod zijn ingelicht. Vooijs: „Ja, maar aan zo’n besluit gaat toch een proces vooraf, of ben ik nou gek? Als ik samen met mijn vrouw besluit om op vakantie te gaan, dan hebben we dat toch ook al weken tevoren met de kinderen besproken? We werken normaliter heel goed samen met het hoogheemraadschap en ik had daarom in deze situatie al veel eerder een belletje verwacht, zodat we in gesprek hadden kunnen gaan en voorzorgsmaatregelen nemen. Juist in droge jaren . Maar drie weken geleden stonden alle seinen gewoon op groen. Nu ineens staan ze op rood.” Reactie van het hoogheemraadschap: „Wij zagen de situatie in enkele dagen ineens zeer verslechteren en hebben zo snel mogelijk een besluit genomen.”

Tankwagens met water uit bassins

De situatie is voor sommige tuinders ronduit kritiek, zeggen ze. Vanaf komende dinsdag wordt de droogte ronduit „nijpend”, zegt Vooijs. Nu nog rijden tankwagens met water uit bassins van telers die nog een redelijk grote voorraad hebben naar telers, veelal kleinere bedrijven, die zo’n voorraad missen. Maar aan die solidariteit komt begrijpelijkerwijs een einde. „En dan kan de schade ineens heel snel oplopen tot honderdvijftig miljoen.”

Of je inderdaad gezuiverd rioolwater, na nog een extra zuivering, zou kunnen lozen op vaarten en sloten, „hangt af van de omstandigheden”, zegt Roberta Hofman, onderzoeker waterzuivering bij kennisinstituut KWR Water. „Je zou vooral moeten bekijken of die extra zuivering zo goed is, dat bijvoorbeeld ook medicijnresten er niet meer in zitten. Je moet echt op de zuivering kunnen vertrouwen omdat het voor voedsel is. En of die goed werkt is altijd maatwerk. Het water op de ene plek is niet hetzelfde als op een andere plek.”

Het Hoogheemraadschap van Delfland laat in een verklaring weten dat gezuiverd rioolwater, ook wel ‘effluent’ genoemd, in principe „niet geschikt voor consumptie” is. Wel „onderzoekt” Delfland het mogelijke gebruik van effluent. Een woordvoerder wijst erop dat veel waterschappen onderzoek doen naar het inzetten van gezuiverd rioolwater als alternatieve watervoorziening voor droge tijden. „In de praktijk zitten hier nog veel haken en ogen aan. De extra zuiveringsstap die nodig is om effluent geschikt te maken voor hergebruik is namelijk erg kostbaar. Het zijn dus flinke investeringen en we hebben ons te houden aan strenge waterkwaliteitsnormen.”