In Moerdijk weigert prins carnaval kopje-onder te gaan

7 uren geleden 1

Op de elfde van de elfde, de traditionele aftrap van het carnavalsseizoen, kwamen ruim honderd inwoners van Moerdijk naar dorpshuis De Ankerkuil. Ze werden ontvangen in de grote zaal door de gemeentesecretaris, vier wethouders en burgemeester Aart-Jan Moerkerke. Hij had een mededeling.

Prins Johan Willem Friso de XIV was die avond thuis, op vijf minuten lopen van het dorpshuis. Doordeweeks werkt hij als hovenier, in het weekend is hij te vinden bij voetbalvereniging TPO (Tussen Puinhopen Opgericht) of knipt hij nog een tuintje voor een oudere Moerdijker. In zijn woning, naast de enige basisschool van Moerdijk, werd hij in 1968 geboren als Cor Stoop. Een jaar later werd carnavalsvereniging de Spieringkruiers opgericht.

In zijn geboortejaar kocht Shell een stuk grond ten westen van het dorp, bij de haven aan het Hollands Diep. Sindsdien werd Moerdijk ingesloten door industrie aan die kant en aan de andere kant de snelweg tussen Noord-Brabant en Zuid-Holland die overloopt in de Moerdijkbrug. Stoops hele leven al gaat het over het verdwijnen van Moerdijk.

„Goedenavond,” zei de burgemeester in De Ankerkuil, „ik kan zeggen: dorpsgenoten.” Moerkerke, opgegroeid in Capelle aan den IJssel, verhuisde vijf jaar geleden voor zijn functie naar het dorp. Toen wist hij, zei de burgemeester tegen zijn dorpsgenoten, dat Moerdijk een geschiedenis heeft. „Wat ik niet wist, was hoe lang die geschiedenis zou duren.” Nu was hij hier om zijn dorpsgenoten duidelijkheid te geven: die geschiedenis komt ten einde, als het aan de gemeente ligt.

Toen het hoge woord eruit was, was het doodstil. Burgemeester Moerkerke zag tranen op de gezichten van zijn dorpsgenoten. Dit was zijn moeilijkste moment als burgemeester, zei hij, zelf ook vechtend tegen de tranen. „Je bent geen Moerdijker”, riep een man in de zaal. Een andere man voelde zich als een lam in het slachthuis, zei hij tegen de burgemeester. Dit slaat in als een bom, erkende Moerkerke.

Thuis kreeg Stoop een appje. „Heftig man, sterkte”, las hij. Afzender was een lid van de Raad van 11, het gezelschap dat de Prins ondersteunt tijdens carnaval, in buurdorp Zevenbergen. Daar vierden ze op dat moment de elfde van de elfde.

Kruiwagens vol spiering

Inmiddels hangt al weken de vlag uit in Moerdijk. Een gele vlag met een spiering, omgeven door confetti. Vroeger liepen Moerdijkers met kruiwagens vol spiering, een kleine zilvervis uit het Hollands Diep, naar omliggende dorpen om ze te verkopen. Vandaar dat Moerdijkers zichzelf spieringkruiers noemen, net als de carnavalsvereniging. Dit weekend viert het dorp carnaval. Hoelang de Moerdijkers dat nog kunnen doen, weten ze niet.

Liesbeth de Kroon, voorzitter van de carnavalsvereniging, zat op de elfde van de elfde in De Ankerkuil. Ze is niet geboren en getogen in Moerdijk, haar man wel. Toen ze 25 jaar geleden gingen samenwonen, sloot ze zich aan bij de Spieringkruiers. In de tussentijd bouwden ze hier hun bestaan op. Naast hun woning heeft haar man een autobedrijf. Achter het huis staan paarden, zij is paardendierenarts.

Liesbeth de Kroon, voorzitter van carnavalsvereniging de Spieringkruiers, in de loods van haar man met een kindercarnavalswagen en een spiering.

’s Ochtends had De Kroon al van burgemeester Moerkerke gehoord dat hij een belangrijke mededeling zou gaan doen. Ze is namelijk ook voorzitter van buurtcollectief de Dorpstafel. De mededeling kwam hard aan, maar tijd om die te verwerken had ze niet. Twee dagen lang waren er meer journalisten dan inwoners in het dorp, zegt ze grappend. En dan trapten de Spieringkruiers vier dagen na de mededeling ook nog eens het carnavalsseizoen af. Juist nu moest dat doorgaan, vond De Kroon.

De burgemeester tovert zomaar een heel dorp weg, daar kan Hans Klok een puntje aan zuigen

Aan de biertafels in de Blokhut, de houten kantine van de tennisvereniging die naar rook ruikt, was de mededeling van Moerkerke een veelbesproken onderwerp. Op het podium voor de biertafels trapten de Spieringkruiers af met een andere mededeling: Prins Johan Willem Friso de XIV krijgt tijdens carnaval voor de achtste keer de sleutel in handen om Moerdijk te regeren. Normaal gesproken wordt die hem overhandigd door de burgemeester, dit jaar door wethouder Pauline Joosten.

Cor Stoop is in het dagelijks leven geen man die zomaar voor een groep spreekt. Dat was dus even oefenen. Een keer was hij zijn tekst vergeten als prins, een andere keer sprak hij met dubbele tong maar dat merkte gelukkig niemand. Sindsdien drinkt hij af en toe een spa rood tussendoor.

Dat Prins Johan Willem Friso de XIV, getooid met een vlassig snorretje, dit jaar weer een voltallige Raad van 11 kon presenteren op het podium in de Blokhut was een luxe. De carnavalsvereniging telt nog maar twintig leden. Toen oud-minister Ed Nijpels in 2013 adviseerde dat het dorp beter kon verdwijnen, vertrokken ook carnavallers uit Moerdijk. In hun plaats kwamen bewoners ‘van boven de brug’, dankzij de Moerdijkregeling – de garantie dat ze 95 procent van de getaxeerde woningwaarde krijgen als ze hun huis niet kunnen verkopen. Maar zij vieren vaak geen carnaval. Dat doen nog hoogstens een krappe 150 mensen in Moerdijk, veelal ouderen.

Geniet ervan zolang we bij elkaar zijn, zei de Prins op het podium in de Blokhut. Hij is „niet van plan kopje-onder” te gaan, zoals de prins van Oranje naar wie hij is vernoemd. Die verdronk in het Hollands Diep bij Moerdijk, toen in 1711 zijn boot zonk bij de oversteek naar het land boven de rivieren. En jullie zullen ook niet kopje-onder gaan, voegde de Prins eraan toe, voordat hij het podium aan de sauwelaars toevertrouwde.

Onzekerheid terug

Sauwelen is het Moerdijkse tonpraten, een traditie waarbij ook de lokale politiek op de hak wordt genomen door grappenmakers op het podium. Over burgemeester Moerkerke, die in zijn vrije tijd graag goocheltrucs doet, zei een sauwelaar: „Die tovert zomaar een heel dorp weg, daar kan Hans Klok een puntje aan zuigen.”

Na dat weekend stemde de gemeenteraad in met het verdwijnen van Moerdijk. Alleen: provincie en kabinet floten de gemeente terug. Pas in juni valt het definitieve besluit. Daarmee is de duidelijkheid weg en de onzekerheid terug.

Het bleef niet bij één appje voor Cor Stoop. In de appgroep ‘Prinsen van de Westhoek’, met zeven evenknieën uit andere dorpen in de gemeente Moerdijk, regende het steunbetuigingen. Net als in de prinsenpraatjes bij het federatiefeest van de gemeente Moerdijk, waar de prinsen en verenigingen uit alle dorpen bij elkaar komen. En bij het 66-jarige jubileum van de vereniging in Snerkersdurp (Zevenbergschen Hoek), dat in een ander scenario ook geleden zou hebben onder uitbreiding van de industrie.

En dan moest het echte feest nog beginnen. Afgelopen donderdag was het confettibal voor kinderen, vrijdag kreeg de basisschool bezoek van de Prins. ’s Avonds mochten de volwassenen ‘voorproeven’ in de Blokhut. Zaterdagmiddag begint bij de frietkraam naast De Ankerkuil de optocht, een spiering van drie meter lang voorop. Die bestaat uit een ijzeren frame omhuld door papier-maché en gevuld met stro.

De Spieringkruiers konden in Moerdijk geen plek meer vinden om hun wagen te stallen

De Spieringkruiers hebben geen eigen wagen, in tegenstelling tot vorig jaar. Die is verkocht, omdat ze geen plek meer konden vinden in Moerdijk om de wagen te stallen – een probleem voor steeds meer carnavalsverenigingen. De volwassen prins en jeugdprins staan met hun Raden van 11 op een gehuurde wagen uit Zevenbergen, waar een loods vol staat.

De zaal waar burgemeester Moerkerke zijn mededeling deed, is omgetoverd tot carnavalstempel. Daar reiken de prinsen zaterdagavond prijzen uit voor de mooiste creaties tijdens de optocht. De Ankerkuil ontvangt doordeweeks ook het ouderenkoor, biljarters en oude stamgasten van De Put. Dat café, het laatste van Moerdijk, sloot drie jaar geleden. Nu wonen er krakers in het pand.

Op Zotte Zondag is het kindermiddag in De Ankerkuil, ’s avonds is er een playbackshow in de Blokhut. Op maandag was het de afgelopen jaren zo rustig in Moerdijk, dat de carnavallers nu een busreis naar Snerkersdurp organiseren om daar verder te feesten. Dinsdag sluiten de Spieringkruiers carnaval af met een 50+-middag en de verbranding van de drie meter lange spiering.

De spiering staat in de loods van de man van Liesbeth de Kroon. Daar is nog net ruimte voor. De jeugdprins, die de spiering mag aansteken, staat ernaast te glunderen.

Luuk Geleijns (12), zoon van De Kroon, zat al twee jaar in de jeugdraad en dit jaar is hij Prins. Vrijdag had hij voor een dag de sleutel van de basisschool. Volgend jaar gaat hij naar de middelbare school in een ander dorp. Dan gaat hij (ook) daar carnaval vieren, net als zijn oudere broer. Daar is het toch wat groter dan in Moerdijk.