Jorrit Bergsma (40) wint op de 10.000 meter een bronzen medaille die voelt als goud

3 uren geleden 1

Met wilde sprongen rende Jillert Anema, de 69-jarige coach van Jorrit Bergsma, vrijdagavond over het middenterrein. Op zijn hoofd: een pruik van het matje dat Bergsma sinds dit seizoen in zijn nek draagt. Het oranjegekleurde publiek brulde ondertussen de longen uit zijn lijf voor Bergsma, die een eindje verderop met zijn armen in de lucht en een Nederlandse vlag om zijn schouders bezig was aan een ereronde: „Jorrit, Jorrit!”

Je zou bijna denken: dit is Thialf, niet het olympische ijsstadion van Milaan. En je zou óók bijna denken dat Bergsma een gouden medaille gewonnen had – en geen bronzen. Zo groot was de euforie.

Twaalf jaar nadat hij in Sotsji olympisch kampioen werd op de 10.000 meter, veroverde Jorrit Bergsma, veertig jaar oud, opnieuw een olympische medaille op die afstand. Dat deed hij door in de vierde rit in een rechtstreeks duel wereldrecordhouder Davide Ghiotto te verslaan – en daarmee een tijd neer te zetten die goed zou blijken voor brons: 12.40,48. Het Tsjechische wonderkind Metodej Jilek werd olympisch kampioen, de tot Pool genaturaliseerde Rus Vladimir Semirunniy won zilver – in een wedstrijd die zich ontpopte tot een van de mooiste en spannendste tien kilometers sinds mensenheugenis.

Lang niet meer op het podium

Deze medaille, zei Bergsma na afloop, betekende héél veel voor hem – hij was „misschien wel emotioneler” dan na zijn goud in Sotsji. Járen had hij internationaal niet meer op hoogste podium gestaan – niet op WK’s, niet op EK’s, niet op de Spelen. En daar was ineens, op zijn laatste Winterspelen, die bronzen medaille. Die hij ook nog eens won in een veld van jonge, extreem getalenteerde schaatsers – Jilek is 19, Semirunniy 23. Tja, dat voelde als „een ontzettende overwinning”.

de Pool Vladimir Semirunniy die zilver won, Metodej Jilek uit Tsjechië die goud won en Jorrit Bergsma met het brons.

Het goud in Sotjsi (2014) werd hem destijds door veel Nederlandse schaatsfans niet in dank afgenomen. De zege had naar Sven Kramer moeten gaan, vonden ze, als genoegdoening voor de dramatische wisselfout die hem vier jaar eerder in Vancouver een gouden medaille had gekost. Tijdens diezelfde Spelen werd Bergsma ook nog eens op het laatste moment gepasseerd voor de ploegenachtervolging – iets wat zijn gouden medaille destijds had „bedorven”, zo zou hij later zeggen.

Bergsma’s coach Anema – nog steeds met een matjespruik op – begon vrijdagavond meteen over Sotsji. Hij herinnerde zich nog hoe „alle journalisten mij chagrijnig stonden aan te kijken”, zei hij. „Terwijl we goud hadden! Dat was niet eerlijk, dat was gemeen.”

Gebroken schouderblad

Bij de volgende Spelen, in Pyeongchang, won Bergsma zilver op de tien kilometer. Maar daarna bleven de grote successen uit. Hij maakte moeilijke tijden mee – twee seizoenen geleden werd hij ziek én brak hij zijn schouderblad – maar bleef altijd geloven in zijn kansen. „Ik heb nog nooit echt diep in een wak gezeten”, zei hij vorig jaar tegen NRC.

Terwijl generatiegenoten als Sven Kramer met schaatspensioen gingen, bleef Bergsma seizoen na seizoen doorgaan. Hij vond de sport simpelweg te leuk. Trainen, marathons rijden, de wereld over reizen naar schaatshallen waar hij al ontelbaar vaak geweest was – hij kreeg er nog steeds energie van. Minder fit dan toen hij een jaar of twintig was, voelde hij zich eigenlijk niet. Als je een beetje goed op je lijf paste, zei hij, kon je lang mee.

In de laatste jaren groeide Bergsma – die met zijn vrouw en twee kinderen in Aldeboarn woont, het Friese dorp waar hij ook opgroeide – uit tot de cultheld van het Nederlandse schaatsen. Zeker toen hij dit seizoen aan de start verscheen met een retro jaren-tachtig matje, geknipt door de zoon van oud-Elfstedentochtwinnaar Evert van Benthem in diens kapsalon in het Canadese Calgary. Het resulteerde zelfs in een Friese carnavalshit: Matties naar Milaan.

Billenknijpen

„Op een goede dag kan ik nog steeds podium rijden.” Dat is het mantra dat Bergsma in de aanloop naar de Winterspelen bleef herhalen. Zijn toehoorders leken hem niet altijd te geloven – maar deze vrijdagavond in Milaan gebeurde precies wat Bergsma al die tijd had gezegd.

Ghiotto, een van de grote favorieten voor goud, bleek een ideale tegenstander in rit vier. Het richtpunt was Semirunniy, die met een glanzende zilveren helm op en krachtige, bijna gewelddadige slagen voor de dweilpauze een knappe tijd had neergezet: 12.39,08. Ghiotto beet zich stuk op Semirunniy’s tijd, hij werd teleurstellend zevende, maar Bergsma kon hem als springplank gebruiken en won de rit. Na zijn rit zeeg hij neer op de kussens naast de baan. Toen zijn fysiotherapeut Erik Wink met een amicaal klapje op de bil kwam vragen of hij nog leefde, kon Bergsma niet veel anders uitbrengen dan ,,wahahaha”, zo vertelde Wink na afloop.

Daarna was het, zo zei Bergsma, „tot het einde toe billenknijpen.” In rit vijf zette Jilek de snelste tijd neer: 12.33,43. Sander Eitrem (Noorwegen) en Timothy Loubineaud (Frankrijk), twee andere favorieten, konden in de zesde en laatste rit vervolgens niets anders dan vol erin knallen. De rondetijden gingen op rood, toen op groen, toen weer op rood. Zó rood dat het brons werd voor Bergsma.

De Fries Jorrit Bergsma maakt nog even een ererondje met Nederlandse vlag en Friese sjaal voor een publiek dat zich gedroeg alsof Milaan even Heereveen was.

‘Lekker puh’

Anema noemde Bergsma na afloop „de grootste tienkilometerrijder.” Volgens de coach is er nog nooit een schaatser geweest die goud, zilver én brons heeft gewonnen op de olympische tien kilometer. „Dan hoor je wel bij de allergrootsten.”

Of deze bronzen medaille als een genoegdoening voelde voor alles wat Bergsma en hem destijds in Sotsji was overkomen? „Ik ben er helemaal niet mee bezig geweest”, zei Anema. „Maar nu dit gebeurd is, denk ik wel: lekker puh.”

Lees het hele artikel