Iraanse Nederlanders hopen op ‘de echte verlossing van dit barbaarse regime’

Zo’n tweehonderd Iraanse Nederlanders hebben zich op zaterdagmiddag verzameld op het Malieveld in Den Haag. „Iran wants regime change” luidt de tekst op een aantal borden, ofwel het einde van het nu 47 jaar oude ayatollah-bewind. Er zijn foto’s van Reza Pahlavi, de zoon van de verdreven sjah, en monarchistische vlaggen. „Ik geloof, en veel Iraniërs met mij, dat Reza Pahlavi met zijn internationale podium en bekendheid de overgang naar een democratie zal kunnen vormgeven”, zegt organisator Sepideh Pouwels van Iran Mensenrechten per telefoon.

Nog geen kwartier fietsen verderop demonstreert een kleinere groep Iraanse Nederlanders, bij de ambassade van Iran. Hier zijn geen Pahlavi-aanhangers, zegt Sagdegh Tangestani telefonisch. „Het Iraanse volk verlangt naar een democratische republiek. Slogans bij demonstraties in Iran waren: dood aan de onderdrukker, of het nu gaat om de opperste leider of de sjah.” Iraanse Koerden zoals hijzelf hebben niet veel te verwachten van Pahlavi, denkt Tangestani: „Hij bestempelt Koerdische landgenoten als separatisten.”

De luchtaanvallen op het regime in Teheran door de VS en Israël leggen de verdeeldheid onder de naar schatting 59.000 Iraanse Nederlanders bloot. „Die verdeeldheid is alleen politiek, en gaat over de toekomst na de eventuele val van het regime”, benadrukt Danial Marandi, Nederlander van Koerdisch-Iraanse komaf, per telefoon. De Iraanse Nederlanders zijn eensgezind in hun afkeer van het huidige regime, dat recente, massale demonstraties ongekend bloedig de kop heeft ingedrukt.

Op het Malieveld juichen de demonstranten bij elk bericht over kopstukken van het Iraanse regime die inmiddels gedood zouden zijn

Op het Malieveld juichen de demonstranten bij elk bericht over kopstukken van het Iraanse regime die inmiddels gedood zouden zijn. „We moeten telkens checken of het klopt”, zegt een van de demonstranten, Masoud Roshan Zamir. „Sommigen hier hebben direct contact met Iran en elk nieuws is hier feest.” Het gerucht dat de opperste leider Khameini mogelijk gedood is bij de aanval op zijn verblijfplaats, leidt tot luid gejuich en zelfs tot tranen.

Bezorgd om familie

De Iraanse Nederlanders zijn wel bezorgd over familie en vrienden in Iran, nu het land wordt bestookt. „Vanmorgen heb ik contact gehad met mijn nichtje over de bombardementen. Het ging gelukkig goed met haar. Hopelijk blijft dat zo”, vertelt Pouwels. Bij de demonstraties in Iran raakten twee neven van Tangestani gewond: „Sindsdien slaap met ik met mijn mobiel bij mijn kussen. Het internet is niet stabiel, dus je weet nooit wanneer er een bericht binnenkomt.” Zaterdagochtend kreeg hij een appje over de bombardementen, en de mededeling dat zijn familie vooralsnog in orde is.

De familie van Marandi woont verspreid over het land, buiten de grote steden die vooralsnog doelwit zijn. Hij heeft gebeld met een oom en besprak met hem de aanval op de verblijfplaats van de hoogste leider, Khamenei. „Natuurlijk zegt hij niet precies wat hij ervan vindt, want de telefoon kan altijd worden afgeluisterd”, zegt Marandi. „Aan zijn reactie merkte ik wel dat hij het niet heel erg leek te vinden.”

De Amerikaanse president Trump heeft de Iraanse bevolking opgeroepen om na de bombardementen, die mogelijk nog dagen aanhouden, (weer) in opstand te komen. „Pahlavi heeft daartoe ook opgeroepen”, zegt Pouwels. „Hij zegt wel: doe nu even niets, ga de schuilkelders in en wacht. Als het tijd is, gaan we weer massaal de straat op. En dan hoop ik dat het komt tot een volledige ontworteling en echte verlossing van dit barbaarse regime. Dit is de laatste strijd, en die voeren we volledig, zonder concessies en zonder halve maatregelen”

Die opstand moet er inderdaad komen, vindt Tangestani, maar de bombardementen werken juist averechts. „Het zoeken naar een veilige plek zorgt alleen maar voor vertraging bij het omverwerpen van het regime.” De vorige aanvallen zijn door het regime gebruikt om het binnenlandse verzet extra hard aan te pakken, zegt hij: „Demonstranten werden bestempeld als spionnen en opgehangen als landverraders.” Buitenlandse inmenging helpt het Iraanse volk niet, denkt hij. „Zoals het Iraanse verzet herhaaldelijk heeft verklaard, zal de omverwerping plaatsvinden door het Iraanse volk, hun georganiseerde verzet en de krachten ter plaatse.”

Dubbel gevoel

Een „volksmobilisatie” na de bombardementen is straks onvermijdelijk, denkt ook Marandi. De aanvallen geven hem wel een „dubbel gevoel”. Ze verzwakken het regime dat inmiddels ernstig verzwakt is nog verder, erkent Marandi: „Tegelijkertijd is het een illusie om te denken dat dit genoeg is. De islamitische republiek is niet alleen een theologische structuur, maar ook een financiële en economische oligarchie die niet zomaar is verdwenen.”

Mocht het regime vallen, wat gebeurt er dan in een reusachtig land (90 miljoen inwoners) met tal van etnische en religieuze groepen. Belandt Iran in een burgeroorlog, zoals gebeurde in Syrië na de val van dictator Assad? „De angst dat dit gebeurt heb ik voor Iran veel minder”, zegt Pouwels. „Om te beginnen is in Iran het volk zelf in opstand gekomen, niet een specifieke groep. Verder kan Pahlavi de regie nemen. De demonstranten in Iran hebben geroepen: Pahlavi moet terug. Onder zijn leiderschap kan Iran een land worden van vrijheid en democratie.”

Het laatste waar een democratisch Iran behoefte aan heeft is de zoon van de verdreven sjah, vindt Tangestani juist: „Alleen al omdat hij nooit afstand genomenheeft van de dictatuur van zijn vader.” Marandi ziet ook weinig in een „persoonsgericht, charismatisch leiderschap van Pahlavi”, omdat dit volgens hem niet past bij een samenleving waarin verschillende groepen gelijkwaardig moeten samenwerken. „Bij de demonstraties was al te zien dat die samenwerking tussen de groepen best goed ging.”

Die oppositiegroepen zijn er alleen nog niet in geslaagd om een herkenbare leider te vinden. Dat verklaart deels waarom er in westerse media veel over Pahlavi wordt geschreven, denkt Marandi: „Naast de oude wortels van het Iraanse koningshuis in Europa, de financiële midden van Pahlavi’s beweging en nostalgische sentimenten in Iran zelf.”

Monarchist of niet, de Iraanse Nederlanders kijken uit naar het Iraanse Noroez, het nieuwjaarsfeest dat op 20 maart begint. „Bij dit feest hoort traditioneel een grote schoonmaak”, vertelt Pouwels. „Laten we hopen dat we bij deze nieuwjaarsschoonmaak het hele regime het land uitvegen.”  Tangestani heeft een nieuwjaarswens in drie woorden: „Rust, vrede en vrijheid. Voor het Iraanse volk, de omliggende landen en de wereld.”

Met medewerking van Jos Verlaan