Hoe loop jij het station uit? Grote kans dat je looproute wordt beïnvloed door vreemden

Zodra je een drukke trein uitloopt, zijn er meerdere opties om naar de uitgang te komen. Links van het perron, rechts van de trap, het tweede uitcheckpoortje van links. Onbewust zijn er heel wat mogelijkheden.

Uit onderzoek van de Technische Universiteit Eindhoven, waarbij onderzoekers drie jaar lang de passagiersstromen (uiteraard bleven de passagiers anoniem) van perron vier op Eindhoven Centraal gevolgd hebben, blijkt dat we die keuzes verrassend vaak laten afhangen van vreemden.

Met behulp van speciale sensoren boven de perrons werd drie jaar lang gemonitord hoe voetgangers keuzes maken. Uiteindelijk werden de looproutes van zo’n 30 miljoen mensen geanalyseerd. Een knap staaltje statistiek. Niet al die mensen werden meegenomen in het onderzoek. De onderzoekers richtten zich specifiek op de ongeveer 100.000 mensen die bij deurzones in de buurt van de Kiosk uitstapten.

Die plek is interessant omdat die mensen een duidelijke keuze biedt: je kan er immers aan twee kanten (pad A of pad B) omheen lopen. Er werd specifiek gekeken naar de invloed die vreemden hadden op de looproutes. Je zou verwachten dat mensen die langs de Kiosk moeten lopen, de kortste route kiezen. Dat is immers het snelst. En dat is precies wat er niet gebeurt, ongeacht de drukte.

Een lawine-effect

Wat bleek: zodra één iemand de langere weg om de Kiosk neemt, beginnen andere mensen te volgen. Gemiddeld koos ongeveer 30 procent van de mensen het andere langere pad. Een keuze die ze maakten op basis van het gedrag van voor hun onbekende mensen. De onderzoekers spreken van een ‘lawine-effect’: het versterkt elkaar.

Maar er was een uitdaging: hoe weet je welke mensen bij elkaar horen of juist niet? Over die vraag braken de onderzoekers zich ook het hoofd. Ze bedachten een wiskundige methode om groepen van individuen te onderscheiden. Daarbij werd gekeken hoe dicht mensen bij elkaar liepen en in hoeverre de snelheid en richting overeenkwamen. Deze mensen werden eruit gefilterd.

Dr. Federico Toschi, een van de onderzoekers achter het project en de sensoren boven het perron (4). Foto/Inzet: Joep Wijers

Die eerste persoon is dus een soort trendsetter. Vergelijkbaar met het eerste drupje water dat langzaam in een stroom verandert. Het kan natuurlijk gebeuren als het druk is, maar ook als het minder druk is komt het voor. De link met drukte is dus niet een op een te maken stellen de onderzoekers.

Een visualistaite van data, waarin een duidelijke aftakking in de looproute te zien is. Afbeelding: TU/e

Om het in context te plaatsen: stel dat in een rustige straat ineens willekeurige mensen achter je aan beginnen te lopen, dan voelt dat absurd. En toch is dat precies wat hier gebeurt. Er is ruis, geven de onderzoekers toe. We weten bijvoorbeeld niet welke invloed wachtende mensen hebben op het gedrag. Toch kan dit gedrag interessante data opleveren, waarmee bijvoorbeeld voorspellingen kunnen worden gedaan over hoe mensenmassa’s zich bij festivals verplaatsen.

De onderzoekers denken nu na of het experiment ook op andere plekken kan worden uitgevoerd, zoals straten of winkels. Maar het blijft apart dat we blijkbaar de neiging hebben om achter andere – willekeurige – mensen aan te lopen.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Bijna iedereen valt op diepe stemmen (behalve een specifieke groep mensen) en De neurobiologie van rouw: waarom sommige mensen niet kunnen loslaten. Of lees dit artikel: Hoe je 100 wordt? Er zit iets bijzonders in het bloed van superoude mensen.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: