Je kunt het niet horen, maar dit geluid verklaart mogelijk paranormale ervaringen

Je bent er ongetwijfeld al vaak aan blootgesteld, maar hebt het nog nooit gehoord: infrageluid. Dit geluid met een frequentie van minder dan 20 Hertz kan verklaren waarom we soms denken dat het spookt.

Infrageluid kan overal vandaan komen, denk aan een storm, verkeer, industrie of ventilatiesystemen. Sommige dieren gebruiken het om te communiceren, andere vermijden het geluid juist. Wetenschappers die onderzochten of mensen infrageluid kunnen horen, ontdekten dat we het niet bewust kunnen waarnemen, maar er wel op reageren: we worden er prikkelbaar van en ons cortisolniveau gaat omhoog.

Spookachtig gebouw

“Infrageluid is alomtegenwoordig in onze omgeving”, vertelt professor Rodney Schmaltz van MacEwan University. “Veel mensen worden eraan blootgesteld zonder het te weten. Onze bevindingen laten zien dat zelfs een korte blootstelling de stemming kan beïnvloeden en het cortisolniveau kan verhogen. Daarom is het belangrijk om inzicht te krijgen in hoe infrageluid mensen beïnvloedt in realistische situaties.”

Schmaltz noemt als voorbeeld een bezoekje aan een spookachtig gebouw. “Je stemming verandert, je voelt je onrustig, maar je ziet of hoort niets bijzonders. In een oud gebouw is de kans groot dat er infrageluid aanwezig is, vooral in kelders waar verouderde leidingen en ventilatiesystemen lage frequentietrillingen veroorzaken. Als je vooraf te horen krijgt dat het gebouw ‘spookt’, zou je die onrust kunnen toeschrijven aan iets bovennatuurlijks. In werkelijkheid ben je mogelijk simpelweg blootgesteld aan infrageluid.”

Spannend muziekje

De wetenschappers vroegen 36 deelnemers om alleen in een kamer te zitten terwijl er rustgevende of spannende muziek werd afgespeeld. Bij de helft van de deelnemers speelden verborgen subwoofers infrasound af op 18 Hz. Na het luisteren werd hen gevraagd hun gevoelens te beschrijven, de muziek emotioneel te beoordelen en aan te geven of zij dachten dat er infrageluid aanwezig was. Daarnaast gaven ze speekselmonsters voor en na het luisteren.

Daaruit bleek dat de cortisolniveaus in het speeksel hoger waren bij deelnemers die naar infrageluid hadden geluisterd. Deze deelnemers rapporteerden ook dat ze zich prikkelbaarder en minder geïnteresseerd voelden en dat ze de muziek als verdrietiger ervoeren. Toch konden ze niet vaststellen dat ze naar infrageluid hadden geluisterd. “Deze studie suggereert dat het lichaam kan reageren op infrasound, zelfs wanneer we het niet bewust horen”, legt Schmaltz uit. “Deelnemers konden niet aangeven of er infrasound aanwezig was en hun overtuigingen daarover hadden geen meetbaar effect op hun cortisolniveau of stemming.”

“Een verhoogde prikkelbaarheid en hogere cortisolniveaus hangen van nature samen, omdat cortisol stijgt als onderdeel van de normale stressreactie wanneer mensen zich geïrriteerd of gestrest voelen”, legt onderzoeker Kale Scatterty uit. “Maar blootstelling aan infrageluid had effecten op beide uitkomsten die verder gingen dan die natuurlijke relatie.”

Voelbaar maar niet hoorbaar

Mensen kunnen infrasound dus wel waarnemen, maar niet identificeren. Hoe dat kan is nog onduidelijk. Ook is nog onbekend of langdurige blootstelling aan infrasound gevolgen heeft voor de gezondheid, bijvoorbeeld via chronisch verhoogde cortisolniveaus of een sombere stemming en verhoogde prikkelbaarheid. “Verhoogde cortisolniveaus helpen het lichaam om te reageren op directe stressfactoren door een staat van alertheid te creëren”, reageert professor Trevor Hamilton van MacEwan University. “Dit is een evolutionair aangepaste reactie die ons in veel situaties helpt. Maar langdurige afgifte van cortisol is niet goed. Het kan leiden tot verschillende lichamelijke aandoeningen en veranderingen in de mentale gezondheid.”

Meer onderzoek is nodig om volledig te begrijpen hoe infrasound menselijke emoties en gedrag beïnvloedt. “De eerste prioriteit is om een breder scala aan frequenties en blootstellingsduur te testen”, aldus Schmaltz nog. “Infrasound in echte omgevingen is zelden een enkele, zuivere toon en we weten nog niet hoe verschillende frequenties of combinaties de stemming en fysiologie beïnvloeden. Als die patronen duidelijker worden, kunnen de bevindingen uiteindelijk bijdragen aan geluidsnormen of ontwerprichtlijnen voor gebouwen.”

De professor heeft tot slot nog een tip: “Als iemand die pseudowetenschap en desinformatie bestudeert, valt mij vooral op dat infrasound echte, meetbare reacties veroorzaakt zonder zichtbare of hoorbare bron. Dus de volgende keer dat iets onverklaarbaar vreemd aanvoelt in een kelder of oud gebouw, overweeg dan dat trillende leidingen de oorzaak kunnen zijn, in plaats van rusteloze geesten.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Finse grot wordt al eeuwenlang gezien als een bovennatuurlijke plek, en onderzoekers denken nu te weten waarom en Hoe kan het dat sommige mensen de stemmen van doden horen? De wetenschap zocht het uit. Of lees dit artikel: Onhoorbaar ultrageluid helpt je hersenen sneller angst afleren.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: