2 uren geleden
1
Tabaksrook in de anus als reddingsmiddel voor drenkelingen? Het klinkt als een bizarre grap, maar daar geloofde men tachtig jaar lang serieus in. Diederik vertelt hoe het zit:
In een depot van Rijksmuseum Boerhaven ligt een tabaksklisteerspuit, een voorwerp dat ooit werd gebruikt om verdronken mensen weer tot leven te brengen. Het idee was dat tabaksrook het lichaam zou prikkelen en iemand als het ware weer op gang zou helpen. Jarenlang gold dat als officiële methode.
Het verhaal van Willem de Graaf laat zien hoe zoiets kon ontstaan. Op 3 juli 1789, net na het begin van de Franse Revolutie, verdrinkt in Hoorn een jongetje. Dorpelingen raken in paniek en proberen van alles. Ze schudden hem heen en weer en schenken zelfs sterke drank in zijn keel. Uiteindelijk besluit iemand tabaksrook in zijn anus te spuiten. Willem komt daarna weer bij.
Maar dat was natuurlijk niet dankzij die tabaksrook. Het laat vooral zien hoe makkelijk mensen oorzaak en gevolg door elkaar halen. Terwijl er van alles tegelijk gebeurde, werd juist die ene handeling gezien als dé verklaring.
Daarmee is dit vooral een prachtig en vreemd voorbeeld uit de wetenschapsgeschiedenis van een les die nog steeds relevant is: correlatie is nog geen causaliteit.
Afbeelding bovenaan dit artikel: Scientias.nl
English (US) ·