Kabinet kondigt maatregelen aan om energiecrisis te verlichten

Het kabinet heeft een pakket met maatregelen aangekondigd om de gevolgen van de energiecrisis door de oorlog in het Midden-Oosten tegen te gaan. Het reserveert ruim 950 miljoen euro voor ‘uitgavenmaatregelen’ en ‘lastenmaatregelen’. Ook activeert Nederland het landelijke oliecrisisplan, waarmee maatregelen worden voorbereid om de vraag naar olie(producten) te dempen. Het kabinet schrijft in een Kamerbrief rekening te houden met een „verdere verslechtering van de situatie” en bereidt zich daarop voor.

De afgelopen week lekten delen van het pakket al uit. Zo was al duidelijk dat de belastingvrije reiskostenvergoeding voor werknemers verhoogd zou worden van 23 naar 25 cent per kilometer. Verder gaat het kabinet de motorrijtuigenbelasting verlagen voor ondernemers. Er komt een energienoodfonds van 195 miljoen euro om de kosten te dempen voor huishoudens met een lager inkomen. En 180 miljoen extra voor het Nationaal Warmtefonds moet woningeigenaren helpen hun huis te verduurzamen.

Naast het dempen van kosten voor consumenten schaalt het kabinet het oliecrisisplan – dat na de energiecrisis van 2022 door de Russische inval in Oekraïne in 2023 versneld werd opgesteld – op van ‘fase 0’ naar ‘fase 1’. Ook dat lekte dit weekend uit. De stap houdt in dat het kabinet maatregelen voorbereidt om de vraag naar fossiele brandstoffen te dempen, nog zonder die maatregelen daadwerkelijk te nemen. In deze vroege fase wordt er meer overlegd met de energiesector en zal er meer ‘monitoring’ zijn van de gevolgen van de energiecrisis. Als die crisis lang aanhoudt of verergert, kan het kabinet ervoor kiezen om maatregelen definitief uit te voeren.

Een maatregel zou kunnen zijn om bedrijven te stimuleren energie te besparen, bijvoorbeeld door werknemers te vragen meer thuis te werken of te carpoolen. In ‘hogere’ fases kan het kabinet dergelijke acties dwingender maken. In de laatste fase, fase 4, zou er sprake zijn van fysieke tekorten en kan het kabinet bepaalde partijen voorrang geven op de markt voor de dan schaarse olie. Anders dan lastenmaatregelen is het doel van dit oliecrisisplan niet om de kosten te dempen, maar om de krapte op de markt te bedwingen.

Er is voorlopig geen sprake van acute gas- of olietekorten, zegt het kabinet. Nederland en de Europese Unie zouden beschikken over relatief grote olievoorraden, en produceren zelf veel olieproducten als diesel en kerosine. Daardoor kan bij een „gelijkblijvende verstoring” van de oliemarkt voor „meerdere maanden tot een jaar” aan de huidige brandstofvraag worden voldaan. De afgelopen dagen werd overigens opnieuw duidelijk dat de doorvoer van olie door de Straat van Hormuz in het Midden-Oosten voorlopig op zijn best onzeker is, toen Iran de zeestraat weer afsloot.

Liveblog Economieblog

Kabinet kondigt maatregelen aan om energiecrisis te verlichten