Kabinet noemt tien gemeenten die geen gehoor geven aan taakstelling opvang asielzoekers – volgende stap is ingrijpen Rijk

Tien Nederlandse gemeenten zijn door minister Bart van den Brink „uitgenodigd” op het ministerie en staan onder actief toezicht voor het niet tegemoetkomen aan de opgave om asielzoekers te huisvesten. Dat maakt de minister maandagmiddag bekend. Het gaat om Aalten, Achtkarspelen, Bergen (Limburg), Beverwijk, Gemert-Bakel, Overbetuwe, Sluis, Valkenswaard, Voerendaal en Westland.

In een korte persconferentie markeerde Van den Brink dit moment maandag. In deze gemeenten is volgens het kabinet al sinds het ingaan van de spreidingswet geen realistisch perspectief gegeven om te voldoen aan de taakstelling. Daarom staan ze nu op ’trede 3′ op de zogeheten interventieladder van het interbestuurlijk toezicht. „Als de uitkomst is dat ze niet meewerken, gaan we naar de volgende fase”, aldus Van den Brink. Dan zal ik overgaan tot de indeplaatsstelling, de situatie waar het Rijk de taak overneemt.” Hij verwacht dat dit op zijn vroegst in het najaar zal zijn.

Lees ook

Jong, rechts en op ramkoers met de asielminister: in Oldebroek en Maassluis wordt de spreidingswet actief tegengewerkt

Op de overheidssite worden deze gemeenten nu genoemd zolang ze niet voldoen aan de vereisten om voorbereidingen te treffen voor opvang. Van den Brink: „In het gesprek dat nu volgt kunnen gemeenten aangeven waarom iets niet lukt, maar de uitkomst is wel de noodzaak dat er voldoende opvangplekken zijn en maken we concrete afspraken hoe ze dat dienen te realiseren.”

De minister is nu nog wel met alle gemeenten in gesprek. Pas vanaf trede 4 is er sprake van escalatie, de zogeheten ‘vooraankondiging indeplaatsstelling’. Dat betekent dat de minister aankondigt een traject te beginnen om zelf een opvanglocatie aan te wijzen in de gemeente die in gebreke blijft. Trede 5 is dan het besluit daartoe en trede 6 de ‘feitelijke indeplaatsstelling’, waarbij ook een boete aan de gemeente wordt opgelegd.

Gemeenten weten al vanaf december 2024 hoeveel van ze gevraagd wordt. Wel is er aan de zogeheten Provinciale Regietafel uitruil mogelijk in de regio, waarbij gemeenten bijvoorbeeld reguliere asielzoekers kunnen wegstrepen tegen Oekraïners. Ook is er vorig jaar door veel gemeenten nog gewacht op beslissingen op bezwaarprocedures. In april van dit jaar hebben gemeenten een appel ontvangen van de minister om daadwerkelijk over te gaan tot het inrichten van locaties.

De Spreidingswet, aangenomen in 2024, beoogt een einde te maken aan de asielopvangcrisis in Nederland door gemeenten naar rato van inwonertal en sociaal-economische score op te leggen om opvangplekken beschikbaar te stellen. De wet geldt sinds februari 2024 maar werd door het vorige kabinet met PVV-minister Marjolein Faber op Asiel amper gehandhaafd.

Van den Brink heeft sinds zijn aantreden afgelopen februari laten weten dit wel te gaan doen, terwijl er sinds de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart in tientallen gemeentes winnaars uit de bus kwamen die de Spreidingswet zeggen te gaan tegenwerken. In verschillende gemeentes zijn inmiddels coalities gevormd die hier beleid van maken. Het is daarmee aannemelijk dat het aantal gemeenten op trede 3 van de interventieladder zal toenemen, evenals de kans op termijn op interventies van het Rijk om locaties te creëren.

Mmv Pim van den Dool