Kankerpatiënten ruilen chemo in voor ivermectine: “risico op leverschade en interacties met andere medicatie”

In de VS is het aantal voorschriften voor ivermectine en andere middelen die eigenlijk bedoeld zijn om wormen te bestrijden bijna verdubbeld. Dat komt deels doordat acteur Mel Gibson in de podcast van Joe Rogan verkondigde dat ze kanker kunnen genezen. Ook in onze contreien lijkt de vraag naar deze producten te stijgen. En dat is niet ongevaarlijk.

Even terug naar januari 2025. Bij The Joe Rogan Experience, een van de populairste podcasts ter wereld, beweerde Mel Gibson dat drie van zijn vrienden met uitgezaaide kanker (stadium 4) genezen waren door ivermectine en fenbendazol te slikken. Ivermectine is een geneesmiddel tegen parasieten dat ook bij mensen wordt gebruikt; fenbendazol is officieel alleen toegelaten om dieren te behandelen. Een fragment met de claim verspreidde zich razendsnel via Facebook, Instagram, TikTok en X. Eén enkele clip werd daar al meer dan 60 miljoen keer bekeken.

De auteurs van de nieuwe studie wilden weten of dit zich ook echt vertaalde naar meer mensen die ivermectine gaan gebruiken. Ze vergeleken daarvoor de eerste zeven maanden van 2025 met dezelfde periode in 2024. In de VS bleek het totaal aantal voorschriften voor de combinatie van ivermectine en benzimidazole-afgeleiden (de groep waartoe ook fenbendazol behoort) zo goed als verdubbeld.

Bij kankerpatiënten ging het nog harder: zij kregen meer dan 2,6 keer zo vaak een recept als een jaar eerder. De grootste stijging was te zien bij witte Amerikanen, mannen, mensen tussen de 18 en 64 jaar en inwoners van het zuiden van de VS. Waarschijnlijk geen toeval, denken de onderzoekers, want dat is nu net het doelpubliek van The Joe Rogan Experience.

In onze contreien zien we het ook

Dit is niet uitsluitend een Amerikaans verhaal. Bij My Cancer Navigator (een gratis Belgische dienst die kankerpatiënten en hun naasten begeleidt) zien ze precies dezelfde trend. “Sinds januari 2025 zien we bij My Cancer Navigator ook een verdubbeling in het aantal vragen van patiënten over ivermectine en benzimidazole-afgeleiden, zoals fenbendazol (diergeneesmiddel!) en mebendazol, als mogelijke kankerbehandeling”, vertellen Liese Vandeborne en Gabry Kuijten van My Cancer Navigator aan Scientias.nl.

Het gaat niet enkel over patiënten die er zelf over beginnen. “Daarnaast horen we enkele keren van huisartsen die door hun patiënten hierover worden aangesproken, waarvan een enkeling ook overweegt om het voor te schrijven”, zeggen Vandeborne en Kuijten. “Verder weten we van sommige patiënten dat ze dit voorgeschreven krijgen door zogenaamde orthomoleculaire artsen en dat patiënten het vooral aan elkaar aanraden op online platformen.” De orthomoleculaire geneeskunde is een alternatieve behandelwijze zonder bewezen werking.

Leestip: Waar rook is, is kanker: bosbranden vergroten kans op ziekte fors

Waarom is dit een probleem?

Ook als deze pillen niets uithalen zijn er risico’s, vertellen Vandeborne en Kuijten. “Het grootste klinische risico bij zelfmedicatie is mogelijke levertoxiciteit en interacties met andere medicatie. Een bijkomend risico is dat patiënten hun lopende behandeling stopzetten of bewezen behandeling weigeren in de hoop dat deze middelen zullen werken en dat ze zo eventuele bijwerkingen van die klassieke behandelingen kunnen vermijden. Ook de kwaliteit en samenstelling van deze middelen in het geval mensen deze online bestellen, is vaak een vraagteken wat dus een extra risico met zich kan meebrengen.”

En wat zegt de wetenschap zelf?

Het verhaal van mensen als Gibson klinkt soms overtuigend omdat ivermectine en fenbendazole in laboratoriumonderzoek en bij muizen wel degelijk effecten op kankercellen laten zien. Maar (en dat is een grote maar!) tussen “er gebeurt iets in een petrischaaltje” en “dit geneest mensen” is er een wereld van verschil. Er zijn tot nu toe nog niet veel studies uitgevoerd bij mensen. Een kleine studie waarbij ivermectine werd gecombineerd met immuuntherapie bij vrouwen met uitgezaaide borstkanker liet geen duidelijk extra effect zien ten opzichte van immuuntherapie alleen.

Niet zomaar afwimpelen

Wat zouden artsen dan moeten doen met patiënten die over deze middelen beginnen? “Onze boodschap aan artsen is vooral: ga in gesprek. Oordeel niet te snel; mensen zijn vaak angstig na een kankerdiagnose en zoeken controle, willen zelf iets kunnen doen. Dergelijke vragen gelijk afwimpelen, kan er net voor zorgen dat patiënten het middel toch nemen, maar zonder het je te vertellen. Dus, informeer hen helder over wat wel en niet bewezen is. Blijf in contact. En als patiënten toch beslissen deze middelen te nemen, dan is het belangrijk ze nauw op te blijven volgen”, besluiten Vandeborne en Kuijten. De Amerikaanse onderzoekers sluiten hun studie af met een soortgelijke boodschap.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!