Madonna maakt ook op haar 67ste van een nieuwe plaat nog een evenement – Anne-Sofie von Otter bezingt de jarentwintig met onblusbare levenslust

Zangeres Naomi Sharon heeft een volumineuze stem, een stem die de kamer vult. Die stem koestert, en is tegelijk krachtig genoeg om te donderen en daveren. Tenminste, dat is het vermoeden. Want Sharon davert niet. Als zangeres kiest ze voor de beheerste versie van zichzelf.

De 31-jarige Naomi Sharon komt uit Rotterdam. Maar tijdens haar binnenkort te beginnen tournee geeft ze twaalf optredens in Noord-Amerika en slechts één in Nederland. Dat illustreert haar bereik: net als collega-zangeressen Rimon en Sevdaliza presenteert Naomi Sharon zich in de eerste plaats internationaal. Dat platform kon ze uitbouwen nadat ze werd ontdekt door Drake, die nu ook haar tweede album uitbrengt.

Dit No Sleep in Paradise is een ambitieus album. Het eerste dat opvalt is het lage register van zowel de stem als instrumentaties. In een tijdperk waarin nogal wat zangeressen hun stemmen graag hoog en scherp laten klinken, is dit een ongewoon geluid. Die languissante lage stem zit bovendien ingebed in terughoudende maar zorgvuldig opgebouwde instrumentaties.

Die goeddeels elektronische drums en keyboards en de nevellaagjes van de synthesizer werden net zo lang afgerond en bijgeschaafd tot ze zich als dons om Sharons stem vlijen. Door de sobere stijl ontstaat een tijdloze sfeer. De nummers kregen trage ritmes en subtiel welvende melodieën. Sharons liedjes zijn fraai, maar niet uitgesproken. Al breekt in ‘Leaving’ enige danslust door, op een bedaarde manier.

‘Light My Soul’ verwijst niet alleen in de titel maar ook muzikaal naar soul, als enige van de zestien songs. Het minimalisme van nummers als ‘Pink Cloud’ en ‘Bittersweet’ is aantrekkelijk. Soms ontstaat de behoefte aan tegenwicht voor de gestage woordenstroom en de ingehouden aanpak. Anderzijds is het verfrissend dat Sharon hier haar eigen muzikale vocabulaire ontwikkelt: een bijzondere combinatie van smeulende syllaben en koele elektronica.

Hester Carvalho

Hoe verhoudt een mens zich tot een wereld waarin de dagelijkse werkelijkheid geen houvast meer biedt, waarin je met een koffer bankbiljetten naar de bakker moet voor een enkel brood, hopend dat de prijs bij aankomst niet inmiddels is verdubbeld? In het Duitsland van een eeuw geleden kon je als rijkaard gaan slapen om de volgende ochtend als armoedzaaier te ontwaken.

De ongerijmdheid van dit bestaan weerklinkt in de cabaretliederen uit die tijd op het album Berlin! Berlin! Berlin! van mezzosopraan Anne-Sofie von Otter, maar die openbaart zich niet in rauwe en uitgeschreeuwde wanhoop. Nee, eerder het tegendeel: onthechte nuchterheid overheerst, de personages in de liederen zijn toeschouwers van hun eigen leven. Die nieuwslezer-achtige verklanking van de werkelijkheid – het loskoppelen van woord en gevoel – muntte toneelschrijver Bertolt Brecht later in zijn term Verfremdungseffekt. De teksten komen in die stijl des te harder binnen.

Von Otter toont zich de ideale verteller van die verhalen, waarin je voortdurend de echo herkent van het Weense gezegde: „Die Lage is hoffnungslos aber nicht ernst.” (De toestand is hopeloos maar niet ernstig.) De hoofdpersonen gaan met een grimlach en ironische waardigheid hun ‘ondergang’ tegemoet. De makers van het Berlijnse cabaret geloofden dat het beter was te lachen om alle ellende dan te huilen. Niettemin blijft hun boodschap messcherp: wij leven in een bedachte werkelijkheid. „Wil je wat illusies kopen, tweedehands, zo goed als nieuw?” dicht de Duitse componist Friedrich Hollaender.

De musici – Von Otter voorop – leiden ons zachtmoedig maar helder door het labyrint van de jaren twintig in Duitsland, met zestien poëtische parels waarin zich onder de oppervlakte van de woorden mooie filosofische levenslessen ontvouwen. Ze treden de wrange werkelijkheid tegemoet met onblusbare levenslust.

Joost Galema

Als Madonna een nieuwe plaat uitbrengt, zal de wereld het weten ook. Dat was altijd al zo en ook op haar 67ste maakt ze van een albumrelease nog steeds een evenement – aandacht, aandacht, via een korte muziekfilm, een miniconcert op Times Square en moddervette social firstcampagnes.

Dat Madonna zich nog altijd presenteert als een ster voor wie ouder worden hooguit een esthetisch concept is, blijft opmerkelijk. Al decennialang lijkt ze uit dezelfde fontein van de jeugd te drinken. Ze heeft zichzelf telkens opnieuw uitgevonden, de laatste jaren soms even raadselachtig als intrigerend. Maar één ding is duidelijk: de kans dat we haar binnenkort als croonende grande dame zullen zien, is klein.

Tijdens haar Celebration Tour in 2023 werd opnieuw duidelijk waar haar kracht ligt. Madonna is op haar best wanneer ze voluit Madonna kan zijn: omringd door dansers, midden in het spektakel. Dat ze op haar nieuwe album terugkeert naar opgepompte house, disco en clubmuziek verbaast dan ook niet. Op de dansvloer voelt ze zich vrij. Daar begon het ooit voor de ambitieuze twintiger die in het New York van de jaren tachtig als danseres haar geluk beproefde. En ook nu nog is de dansvloer haar veilige haven. „It’s hard for me to trust people. Can you blame me? I never know what people like me. That’s why I like to go dancing, safety in numbers”, zingt ze.

Voor deze opvolger van Confessions on a Dance Floor (2005) werkt Madonna opnieuw samen met Stuart Price, de producer achter dat iconische album en musical director van haar recente tournee. Na wat inconsistenter werk de afgelopen jaren is deze plaat leuker dan verwacht, ondanks de glimmende lagen autotune. Natuurlijk zijn er de opgepompte dancevocalen, strakke beats en semi-spirituele slogans, maar het geheel is opvallend coherent uitgewerkt binnen één clubgericht universum – een dj-set.

Er zijn verwijzingen naar verschillende Madonna-tijdperken, de glanzende disco van de eerste Confessions-plaat tot de elektronische introspectie uit haar latere periode en zelfs flarden van haar New Yorkse beginjaren. Het duet ‘Bring Your Love’ met Sabrina Carpenter knipoogt naar Vogue. ‘I Feel So Free’ roept juist Donna Summer op en ‘Bizarre’ met dj Martin Garrix is een geheide EDM-hit voor de festivalweides.
Maar juist in de meer persoonlijke nummers (‘The Test’ met dochter Lourdes, ‘Fragile’ over het verlies van haar broer) kan Madonna meer overtuigen. Achter de eeuwige danseres schuilt nog altijd een artiest die iets te zeggen heeft.

Amanda Kuyper