Moeizaam debuut Smit, het experiment met Koopmeiners en de niet scorende spits Malen: de lessen van Oranje na zege op Noorwegen

De wereldbeker wordt al geprojecteerd, vrijdagavond in de Johan Cruijff Arena. ‘Be ready, be Oranje’, is de begeleidende tekst. Het doel van bondscoach Ronald Koeman is om het WK komende zomer te winnen, vertelde hij onlangs. Een goed optreden in het oefenduel tegen Noorwegen, ruim twee maanden voor het toernooi, kan het vertrouwen helpen, zei hij deze week.

Oranje laat verschillende gezichten zien in een open maar ook vrij rommelige wedstrijd. Soms is de aanvalsopbouw snel en direct, met name over de flanken, via Cody Gakpo en Denzel Dumfries. Maar Oranje is ook onzorgvuldig in balbezit en defensief vaak te kwetsbaar. Het wint wel, met 2-1. 

Deze zege op waarde schatten is lastig. Dit vanwege het ontbreken van sterspelers Erling Haaland en Martin Odegaard bij Noorwegen – waar Oranje het zonder de geblesseerde Frenkie de Jong en Memphis Depay moet doen. Toch is Koeman tevreden. „Dit is een wedstrijd die je graag ziet, om van te leren en beter te worden.” 

Hij experimenteert veel in de eerste interland dit WK-jaar. Verrassend is de keuze voor Teun Koopmeiners, die een jaar geleden voor het laatst in Oranje speelde, destijds als invaller in het Nations League-tweeluik tegen Spanje. Nu begint hij als rechteraanvaller, een plek waar hij de laatste jaren nauwelijks stond. Het is een positie waar Koeman weinig opties heeft en dus met inventieve oplossingen moet komen.

Het idee is dat de linksbenige Koopmeiners vanuit die rechterzone veel naar binnentrekt, zodat de aanvallende ingestelde back Denzel Dumfries op de flank kan opkomen. Dat lukt redelijk, Dumfries vindt regelmatig de ruimte en zorgt zo voor gevaar. Wel ontbeert Koopmeiners, van nature een middenvelder, soms de explosiviteit en handigheid in de kleine ruimte. Daarnaast mist hij soms de aansluiting om op het goede moment weer op zijn positie te staan.  

Keuzes van Koeman

De bezetting voor het doel is mede hierdoor soms een probleem bij Oranje – met name in de eerste helft. Regelmatig worden via de zijkanten beloftevolle situaties gecreëerd. Zoals in de twintigste minuut, wanneer Gakpo na een rush van linksback Micky van de Ven een fijne hoge voorzet geeft, maar er is vrijwel niemand om af te ronden. Spits Donyell Malen staat op een afstandje te kijken en ook aanvallende middenvelder Tijjani Reijnders duikt niet op voor de goal. 

Dat raakt aan een tweede belangrijke keuze van Koeman – Malen als vervanger van eerste spits Depay, die maandag geblesseerd afhaakte. Malen heeft veel snelheid en diepgang, waardoor hij gevaarlijk is als er veel ruimte ligt en Nederland vanuit de reactie speelt. Malen is op zijn best als hij gelanceerd wordt. Hij is geen aanvaller die in de bal komt, controleert en combineert, zodat de rest kan aansluiten. Dat is ook niet wat Koeman van hem vraagt, die wil dat Malen diepte zoekt. 

Maar een spits die als aanspeelpunt de aanval ‘regisseert’, is wel wat Oranje goed kan gebruiken zodra het een veldoverwicht heeft. Nu ontbreekt de ploeg soms het geduld en de creativiteit om met snelle passing de verdediging uiteen te spelen. Gakpo, uit vorm bij Liverpool FC maar vrijwel altijd goed bij Oranje, zorgt vanaf de linkerflank voor de meeste dreiging.

Malen krijgt wel enkele goede kansen, maar is ongelukkig in de afwerking. Hij krijgt een „voldoende” van Koeman – erg overtuigd klinkt hij niet. „Hij was gevaarlijk, maar maakte helaas geen goal.”

Spitspositie

De spitspositie blijft zo een discussiepunt in aanloop naar het WK. Komende dinsdag in het oefenduel tegen Ecuador zal naar verwachting spits Brian Brobbey in de basis beginnen – vrijdag viel hij al in. De fysiek sterke Brobbey heeft een ander profiel dan Malen, hij functioneert doorgaans juist als centraal aanspeelpunt. 

Lees ook

De transformatie van spits Brian Brobbey: slimmere positionering en veel efficiënter in de fysieke duels

Op het middenveld beleeft Kees Smit, een 20-jarig talent van AZ, een moeizaam debuut. Hij verstopt zich niet, laat zich direct gelden in de opbouw, durft risicovolle passes te geven. Maar de realiteit is dat Smit in de persoonlijke duels te vaak te simpel wordt afgetroefd. 

Het is onderdeel van zijn ontwikkeling – spelen tegen meer ervaren en fysiekere tegenstander. „Dat ik met Virgil van Dijk in een kleedkamer zit, voelt nog best gek”, zei Smit dinsdag op zijn eerste volledige dag bij Oranje, wat iets zegt over zijn ontdekkingsreis. Een „prima debuut”, noemt Koeman zijn optreden, „niet meer dan dat”. „Een aantal momenten was hij slordig. Dat kan en moet beter.”

Gemakzucht

Oranje oogt soms gemakzuchtig, onder wie ook aanvoerder Virgil van Dijk. Dat valt misschien te verklaren doordat internationals bij hun clubs in de beslissende fase van het seizoen zitten, wat prioriteit heeft. Dumfries wordt na 24 minuten in de hoek van het strafschopgebied uitgekapt door Andreas Schjelderup, Koopmeiners geeft vervolgens te veel ruimte weg waarop de Noorse aanvaller feilloos in de verre hoek schiet: 0-1.