Nagenoeg geen vrouwen onder de dertig jaar overlijden aan baarmoederhalskanker na HPV-prik, laat Britse studie zien

Voor vrouwen die gevaccineerd zijn met het HPV-vaccin is de kans om te overlijden aan baarmoederhalskanker nagenoeg nul. Dat blijkt uit de grootste studie tot nu toe naar de relatie tussen het HPV-vaccin en het aantal sterfgevallen door baarmoederhalskanker. De Britse studie verscheen afgelopen week in The Lancet.

De Britten begonnen in 2008 met het vaccineren van meisjes tegen HPV. De onderzoekers keken hoeveel vrouwen tussen 2001 en 2024 overleden aan baarmoederhalskanker, en legden dat naast data over de vaccinatiegraad per leeftijdsgroep in diezelfde jaren. Vooral opvallend: tussen 2020 en 2024 waren er in het Verenigd Koninkrijk nul doden door baarmoederhalskanker in de leeftijdscategorie 20 tot en met 24 jaar. In deze groep liet bijna negentig procent zich rond haar 12e vaccineren tegen HPV. Zonder vaccin, schatten de onderzoekers, zouden ongeveer 23 vrouwen in die leeftijdsgroep zijn overleden.

Bij vrouwen die zich iets later hebben laten vaccineren, tussen hun 13e en 18e, kwam overlijden aan baarmoederhalskanker ook nog steeds tot wel tachtig procent minder voor dan zonder vaccin. Maar hoe vroeger, hoe beter, laat dit onderzoek zien.

Lage vaccinatiegraad in Nederland

Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door het Humaan Papillomavirus (HPV). Bijna iedereen raakt in zijn of haar leven, door seksueel contact, besmet met dit virus. In de meeste gevallen ruimt het lichaam het virus op. Maar bij langdurige infectie kan het ook verschillende soorten kanker veroorzaken, waaronder dus baarmoederhalskanker, maar ook bijvoorbeeld kanker van de anus, schaamlippen en mond. In Nederland overlijden per jaar ongeveer 200 vrouwen aan baarmoederhalskanker, de meeste ouder dan dertig.

Sinds 2009 krijgen meisjes in Nederland een HPV-vaccinatie aangeboden, dat bescherming biedt tegen de twee typen HPV die verreweg de meeste gevallen van baarmoederhalskanker veroorzaken, type 16 en 18. Het vaccin is het meest effectief als het wordt gegeven vóórdat iemand seksueel actief is. Daarom krijgen meisjesrond hun 10e jaar een uitnodiging voor de prik. Jongens kunnen sinds 2022 ook een vaccinatie krijgen. In Nederland is de vaccinatiegraad aanzienlijk lager dan in Engeland: van de kinderen die in 2013 geboren zijn, en dus nu ongeveer 13 jaar zijn, is 63 procent van de meisjes en 59 van de jongens gevaccineerd.

Er was al bekend dat het vaccin er in ongeveer 90 procent van de gevallen voor zorgt dat een HPV-infectie zich niet verder ontwikkelt tot baarmoederhalskanker. De Britse studie is de eerste grote studie wereldwijd die laat zien dat het vaccin ook resulteert in minder doden door baarmoederhalskanker.

„Dit onderzoek toont wederom aan dat het vaccin enorm effectief is”, zegt gynaecologisch oncoloog Luc van Lonkhuijzen, verbonden aan Amsterdam UMC. Hij deed vorig jaar zelf onderzoek in Nederland, waaruit bleek dat minder dan één op de vijf vrouwen met baarmoederhalskanker gevaccineerd was. „Het is zo jammer dat in Nederland nog steeds niet iedereen meedoet.” Ook meiden onder de 18 die de eerste vaccinatie hebben gemist, kunnen deze alsnog gratis krijgen, benadrukt Van Lonkhuijzen. „Er is altijd een kans dat je nog niet besmet bent met HPV, dan geeft het vaccin nog steeds bescherming.”

Het kan tot wel vijftien jaar duren voordat een opgelopen HPV-infectie zich ontwikkelt tot een voorstadium van kanker, legt Van Lonkhuijzen uit. Daarom konden de Britten dit onderzoek pas jaren na de introductie van het vaccinatieprogramma uitvoeren. „De eerste studies gingen over het voorkomen van zo’n voorstadium van kanker, wij onderzochten hoe vaak vrouwen nog de diagnose baarmoederhalskanker krijgen na het vaccin, en de Britse studie kan nu aantonen dat er daadwerkelijk minder vrouwen doodgaan aan deze vorm van kanker.”