Nederland daalt opnieuw op internationale kinderrechtenranglijst

Nederland is gedaald op de internationale KidsRights Index, de jaarlijkse ranglijst die de naleving van kinderrechten in 194 landen meet. Met een 22ste plek valt Nederland voor het tweede jaar op rij buiten de top 20. Daarmee zet de dalende trend van de afgelopen jaren door, vier jaar geleden stond Nederland nog in de top 10 van landen waar de naleving van kinderrechten het best is.

Volgens kinderrechtenorganisatie KidsRights komt de daling door de aanhoudende stijging van obesitas onder kinderen en een stijgende kindersterfte in Nederland. Daarnaast slaagt Nederland er volgens de organisatie onvoldoende in om problemen rond specifieke kinderrechten aan te pakken. Het gaat om kinderarmoede, de verspreiding van online materiaal van seksueel misbruik van kinderen, de kwaliteit van de jeugdzorg en de beperkte aandacht voor kinderrechten in het asiel- en migratiebeleid.

Kindersterfte

Een van de ontwikkelingen die zorgt voor de daling op de KidsRights Index is een toename van sterfte onder kinderen jonger dan vijf jaar. Het aantal sterfgevallen in die groep steeg van 3,91 naar 3,96 per 1.000 levendgeborenen. „Dat lijkt misschien op het eerste gezicht een kleine stijging, maar het gaat wel om echte kinderen en gezinnen die hiermee te maken krijgen,” zegt Marc Dullaert, voorzitter van KidsRights en voormalig kinderombudsman. Bovendien komt Nederland met deze cijfers boven het West-Europese gemiddelde van 3,3 sterfgevallen per 1.000 levendgeborenen. „Dit zijn cijfers die we eigenlijk vooral in het mondiale zuiden zien. Het is toch wel heel gek dat zo’n rijk, welvarend land dit laat gebeuren.”

De problematiek treft vooral specifieke groepen in de samenleving. Zo blijkt babysterfte aanzienlijk hoger te liggen bij vrouwen die zich in kwetsbare omstandigheden bevinden, onder wie vrouwen die in asielopvanglocaties verblijven. Ook laat recent onderzoek van Erasmus MC in Rotterdam zien dat babysterfte in armere wijken in Nederland ongeveer twee keer zo hoog ligt als in meer welvarende buurten.

In 2022 heeft het VN-Kinderrechtencomité Nederland al gewaarschuwd over de stijgende aantallen van kindersterfte. „Ik kan er niets anders van maken dan dat de politieke wil ontbreekt of dat er een gebrek aan beleid is”, zegt Dullaert. „Terwijl experts allemaal zeggen: dit valt te voorkomen. De risicogroepen zijn al bekend, je moet die goed in de gaten houden en betere pre- en postnatale zorg bieden. Deze overlijdens zijn echt te voorkomen.”

Lees ook

In een kwetsbare wijk staan baby’s en hun moeders meteen al met 2-0 achter. En het werkt in alles door, blijkt uit onderzoek

Obesitas

De toenemende obesitas onder kinderen is een wereldwijd probleem, waar ook Nederland eerder voor gewaarschuwd is. KidsRights constateert dat ernstig overgewicht bij kinderen en jongeren voor het eerst vaker voorkomt dan ondergewicht. Daarmee is volgens het persbericht van de organisatie „een historisch omslagpunt bereikt.”

Deze trend is ook in Nederland zichtbaar. Inmiddels heeft 13,4 procent van de Nederlandse kinderen en jongeren tussen de 4 en 20 jaar te maken met overgewicht of obesitas. Onder kinderen jonger dan vijf jaar heeft 5,4 procent overgewicht. Daarmee scoort Nederland ongunstiger dan Duitsland (3,3 procent) en België (4,9 procent). Het VN-kinderrechtencomité heeft Nederland al eerder gewaarschuwd voor deze toename en riep de overheid op om maatregelen te nemen.

Hoewel Nederland de afgelopen jaren gestaag is gedaald op de KidsRights Index, valt het nog altijd in de hoogste categorie van de ranglijst. Daarbij maakt de index duidelijk dat kinderrechten wereldwijd onder druk staan: slechts vijf landen verbeterden hun positie ten opzichte van vorig jaar. De toename in gewapende conflicten is daar een belangrijke oorzaak van.