Nederlands fregat Evertsen naar de Middellandse Zee voor deelname aan Franse ‘defensieve’ missie

Nederland neemt vanwege de oorlog in Iran deel aan een missie in de oostelijke Middellandse Zee in een vlootverband rond het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle.

Dat hebben ministers van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA) en Defensie Dilan Yesilgöz (VVD) laten weten in een zogeheten ‘Artikel-100’-brief aan de Tweede Kamer. Volgens de beide ministers zal het fregat Zr. Ms. Evertsen tot eind april deelnemen aan een „defensieve operatie” ter verdediging van de Franse Carrier Strike Group, een vlootverband, het eiland Cyprus en het „bondgenootschappelijk grondgebied”.

Vorige week liet de Franse president Emmanuel Macron weten dat hij de Charles de Gaulle, die zich op dat moment in de Oostzee bevond, naar het oostelijk Middellandse Zeegebied stuurde in verband met de oorlog in Iran. Op dat moment was de Britse luchtmachtbasis op Cyprus aangevallen door een drone (waarschijnlijk afgevuurd vanuit Libanon door Irans bondgenoot Hezbollah). Later in de week onderschepte een Amerikaanse torpedobootjager een Iraanse ballistische raket die onderweg was naar Turkije.

Debat in Tweede Kamer

Omdat de Evertsen aan het oefenen was met de De Gaulle in de Oostzee, vroeg Parijs Nederland om deel te nemen aan de missie. In de afgelopen week heeft het Nederlandse fregat de oversteek gemaakt van het Zweedse Malmö naar de Middellandse Zee. Afgelopen maandag bevond de Zr. Ms. Evertsen zich bij Malta, even onder Sicilië. Een C-130 Hercules transportvliegtuig voerde op dezelfde dag een vlucht uit van vliegbasis Eindhoven naar Malta – waarschijnlijk ter bevoorrading van het Nederlandse fregat.

De Franse president Macron sprak van ‘een puur defensieve missie’ voor het openen van de straat van Hormuz in de Perzische Golf

Volgens de zogeheten ‘Artikel-100 procedure’ moet het kabinet de Tweede Kamer informeren over militaire missies, waarna er een debat plaatsvindt. Dat debat is vooralsnog ingepland voor komende donderdag. In het parlement lijkt zich een brede meerderheid voor de missie af te tekenen, maar Kamerleden zullen veel vragen hebben over de exacte voorwaarden waaronder Nederland meedoet aan de missie.

Deze maandag maakte de Franse president Macron duidelijk dat zijn plannen veel verder reiken dan de Middellandse Zee. Macron sprak van „een puur defensieve missie” voor het openen van de straat van Hormuz in de Perzische Golf nadat de „meest hete” fase van de oorlog tussen de VS, Israël en Iran zou zijn beëindigd. De Franse presentie, zo zei Macron, zou zich uitstrekken van de de oostelijke Middellandse Zee tot de EU-missie in de Rode Zee en de Perzische Golf. In totaal zet Frankrijk acht fregatten, twee helikopterplatforms en het vliegdekschip Charles de Gaulle in, aldus Macron.

Bij het kabinet bestaat een grote bereidheid om deel te nemen aan de missie, maar nauwere betrokkenheid is vooralsnog nog een brug te ver

De Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen op Iran hebben geleid tot vergelding door Iran tegen zijn buurstaten, waaronder de Arabische Emiraten en Koeweit. Bij onderlinge beschietingen is de olie-infrastructuur aan beide zijden beschadigd. Als gevolg daarvan is de olieprijs sterk aan het oplopen.

Bij het kabinet bestaat een grote bereidheid om deel te nemen aan een missie in de Middellandse Zee, maar nauwere betrokkenheid bij de oorlog is voor Nederland vooralsnog een brug te ver. „Omdat het gaat om een nationale bijdrage op verzoek van Frankrijk, zijn de betrokken landen individueel verantwoordelijk voor het bepalen van het politiek mandaat van hun militaire eenheden”, schrijven ministers Berendsen en Yesilgöz aan de Kamer. Op het moment dat de Carrier Strike Group onder leiding van de De Gaulle een nieuwe taak krijgt – zoals het verdedigen van het Israëlische luchtruim tegen drone- en raketaanvallen – zal het kabinet opnieuw een besluit moeten nemen. Tijdens de inzet van de Evertsen behoudt de Nederland zelf het commando over het schip.

Een nauwere betrokkenheid van Frankrijk – en mogelijk dus ook van Nederland – bij de oorlog is niet uitgesloten. Op dit moment voeren Franse gevechtsvliegtuigen in de Golfregio al acties uit tegen Iraanse drones die op de Golfstaten worden afgevuurd. Tijdens de twaalf dagen durende oorlog tussen Israël en Iran vorig jaar werden Franse Rafales ingezet bij de verdediging van Israël. Nu het Amerikaanse vliegdekschip Gerald Ford onderweg is van de Middellandse Zee naar de Golf van Aden en de Arabische Zee, is een verzoek om bijstand van de Israëlische regering aan Parijs een voorstelbaar scenario.