Onderzoek: in heel Europa meer aanvallen op journalisten, bezorgdheid over persconcentratie in Nederland door overname van RTL door DPG

2 uren geleden 1

In Europa liggen persvrijheid en de pluriformiteit van de media „aanhoudend” onder vuur. Aanvallen op journalisten nemen toe, publieke omroepen staan in toenemende mate onder politieke druk en EU-lidstaten doen weinig met aanbevelingen van de Europese Commissie om dit alles te verbeteren. Dat concludeert mensenrechtenorganisatie Civil Liberties Union for Europe (ook bekend als Liberties) dinsdag in een jaarlijks rapport. De ngo onderzocht de persvrijheid in 22 EU-lidstaten. Voor Nederland beriep Liberties zich op informatie van onder meer advocatenkantoor PILP en het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten.

Het Europese medialandschap is in 2025 meer geconcentreerd en minder transparant geworden, en het vertrouwen in de pers is afgenomen, stellen de onderzoekers. „Zelfs in traditioneel sterke democratieën” is dat het geval. In onder meer Slowakije werden persvrijheid en pluriformiteit „verder uitgehold in plaats van versterkt”, in dat land moest de publieke omroep „overheidspropaganda” verspreiden.

Liberties hekelt de overname van voorheen onafhankelijke media door grote mediaconglomeraten. Dat betekent „verlies aan diversiteit in berichtgeving, meningen en bronnen”. Wat Nederland betreft, schrijven de onderzoekers dat de overname van RTL Nederland door DPG Media voor een „dominante marktpositie” zorgt, „ondanks serieuze zorgen over onafhankelijkheid”.

De waakhond ziet ook dat journalisten over heel Europa vaker worden geconfronteerd met bedreigingen, geweld en intimidatie. In Nederland telde Liberties over het afgelopen jaar 106 bedreigingen, 67 intimidatiepogingen en 55 gevallen van fysiek geweld tegen journalisten. Politieke retoriek „ondermijnt” bovendien „steeds meer” de geloofwaardigheid van onafhankelijke journalisten. De ngo haalt in dat verband Kamerlid en toenmalig vicepremier Mona Keijzer (ex-BBB) aan, zij „verspreidde online beweringen die de vraag opwierpen of de NOS propaganda [van Hamas] verspreidt”. In een maand tijd schreef of deelde Keijzer twaalf berichten waarin ze de omroep beschuldigde „van een gebrek aan neutraliteit en slechte informatievoorziening”.

„Een gezond, pluralistisch mediasysteem is een lakmoesproef en een spiegel van de democratie”, schrijft onderzoeker Eva Simon in een toelichting op LinkedIn. „Waar de rechtsstaat verzwakt – door opzettelijk overheidsoptreden of nalatigheid – wordt de persvrijheid ondermijnd.”